Νάνο, ο άνθρωπος που δεν έπεσε θύμα της δύναμής του!

Αν υπάρχει ένας πολιτικός που αμέσως έθεσε το χρόνο ως “βιομηχανία” μεταξύ των παλιών “που καταρρέει και το σύννεφο που γεννήθηκε”, αυτός είναι ο Φάτος Νάνο.

Ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα στην άλλη πλευρά του οδοφράγματος. Τη στιγμή που η δικτατορία βρισκόταν αντιμέτωπη με την επίκαιρη πίεση και τους φοιτητές, σε αντίθεση με πολλούς διανοούμενους, παρατάχθηκε με το Εργατικό Κόμμα. Τον Δεκέμβριο του 1990, φάνηκε ότι ο άνθρωπος “φιλελεύθερος”, η πρόσοψη που χρειαζόταν το καθεστώς για να δείξει ότι “αλλάζει επίσης σε”. Από τον γενικό γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου έφτασε σύντομα στην κορυφή της πυραμίδας.

Τον Φεβρουάριο του 1991, διορίστηκε πρωθυπουργός στη μεταβατική κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει την απεργία των ανθρακωρύχων, η οποία κατέρριψε την κυβέρνησή του.

Μόλις τέσσερις μήνες αργότερα, τον Ιούνιο του 1991, εξελέγη πρόεδρος του κληρονομικού κόμματος της PPSH. Το έργο ήταν σχεδόν αδύνατο: μετατροπή των Κομμουνιστών σε σοσιαλιστική δύναμη.
Αυτή ήταν, ίσως, η μεγαλύτερη πρόκλησή του: να κάνει 120 χιλιάδες μέλη της PPSH να αλλάξουν νοοτροπία, καθεστώς, ύφος, και να αναγνωρίσει ότι είχε έρθει μια άλλη εποχή· ότι η εξουσία ανήκε όχι μόνο στους κομμουνιστές, και ότι το μέτωπο δεν ήταν στους εχθρούς, τις αντιδράσεις, τους μπαλιστές και τα πουλιά, αλλά στους Αλβανούς.

Στις 22 Μαρτίου 1992, το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PS) έχασε βαθιά στις βουλευτικές εκλογές -- σημάδι ότι οι Αλβανοί περίμεναν ριζική αλλαγή. Μόλις τρεις μήνες αργότερα, στις τοπικές εκλογές, το SP ανακτήθηκε γρήγορα. Αυτή η ανάκαμψη δείχνει τον Νάνο και την ικανότητα της ομάδας του να αντανακλούν, να αναδιοργανώνουν και να επιβιώνουν πολιτικά.

Εν τω μεταξύ, η σύλληψή του και η φυλάκισή του ήρθαν σε μια διαδικασία που άφησε περισσότερη σκιά παρά φως. Κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε για κατάχρηση εξουσίας και πλαστογράφηση εγγράφων σε σχέση με την ιταλική βοήθεια.

Η φυλακή παγίωσε τη θέση του προέδρου του κόμματος και τη μετέτρεψε σε “martir <x1 political>. (Είναι ένας από αυτούς που ξεκίνησαν τη φυλακή, και μετά οι κατάδικοι διέπραξαν έναν πολύ λεπτό παρατηρητή πολιτικής ζωής)
Όταν η χώρα έπεσε σε απόλυτο χάος το 1997 (η διαδικασία των σχεδίων πυραμίδα), ο Νάνο επέστρεψε στην κορυφή του SP με τη μεγάλη υπόσχεση: “θα επιστρέψει τα χαμένα χρήματα.” Δεν ανταπέδωσε για όσα είχε υποστεί· μάλλον, προσπάθησε να ανακαταλάβει την κατεστραμμένη οικονομία και να την ηρεμήσει μέχρι τα δόντια μιας ένοπλης χώρας.

Μόλις 14 μήνες αργότερα, μετά τη δολοφονία του Δημοκρατικού βουλευτή Αζέμ Χαϊντάρι, παραιτήθηκε, αφήνοντας τη διεύθυνση δύο νέων στο Ευρωσοσιαλιστικό Φόρουμ Νεολαίας (Mjko-Meta).
Το 2002, επέστρεψε για τρίτη φορά ως πρωθυπουργός. Στην εντολή αυτή, προσπάθησε να εξισορροπήσει τις εξουσίες, να εργαστεί για την ανεξαρτησία των θεσμών και να διασφαλίσει ότι η εναλλαγή γίνεται στην κάλπη, όχι στο δρόμο ή στη βία.

Η οργάνωση ελεύθερων και δίκαιων εκλογών είναι πιο σημαντική από το” Αυτή η δήλωση που αποδόθηκε στον Νάνο δεν εξέφρασε μόνο ένα ιδανικό μακριά από την πραγματικότητα του χρόνου, αφού σύντομα έγινε πραγματικότητα.

Υπάρχει επίσης μεγάλη πολιτική ειρήνη σε αυτή την περίοδο, μετά από μακρά σύγκρουση με τον αντίπαλο Μπερίσα. (Η εκλογή του προέδρου με συναίνεση, κάποιοι διορισμοί στο Ανώτατο/Περιεχόμενο Δικαστήριο, Εκλογική Μεταρρύθμιση)
Την εποχή της κυβέρνησης του “ (2002-2005), η εξουσία διαιρέθηκε όχι μόνο με συμμάχους αλλά και εντός του ίδιου του Σοσιαλιστικού Κόμματος, επιτρέποντας την επίδειξη ισχυρών πολιτικών προσώπων τόσο εντός του υπουργικού συμβουλίου όσο και εντός της κοινοβουλευτικής ομάδας.

Εκ των υστέρων, αυτό που ονομάστηκε και κατηγορήθηκε για διαφθορά στην εποχή του συχνά φαίνεται να είναι παιχνίδι μαριονέτας σε σύγκριση με τους συγγενείς της τελευταίας δεκαετίας, μια οδυνηρή αντίθεση που βάζει την περίοδο του Νάνο σε άλλο φως, όπου είναι πιο χλωμή, σε σύγκριση με τους σημερινούς συγγενείς και πατέρες για εξουσία και πλούτο.

Το 2005, το The SP έχασε τις βουλευτικές εκλογές, και ο Νάνο παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόμματος. Η τελευταία πολιτική πρωτεύουσα στο Κοινοβούλιο χρησιμοποίησε τον Μπαμίρ Τόπι για να εκλεγεί πρόεδρος το 2007.

Το 2012, στοχοποίησε τη θέση του αρχηγού του κράτους, αλλά γρήγορα συνειδητοποίησε πόσο μόνος ήταν. Η επιθυμία του και η επιμονή του να επιστρέψει κατέβηκαν με μια βάναυση αλήθεια: Οι πολλοί φίλοι του στην πολιτική είναι προσωρινοί, και ανήκουν μόνο στην εξουσία, όχι στο πρόσωπο.

Τα τελευταία χρόνια, ήταν σιωπηλός, σαν άνθρωπος που είχε δώσει τις μεγάλες μάχες του, επιβαλλόμενος κυρίως από τον χρόνο και τη μοίρα.

Ο Νάνο ήταν άνθρωπος του πάθους και των κακιών (ποτό, τζόγος, παραμέληση) που συχνά τον έκανε αντικείμενο κριτικής και συκοφαντίας.

Κατά ειρωνικό τρόπο, το <x0φιλελεύθερο” και το κακό το έκαναν πιο ανθρώπινο, πιο προσιτό, δημιουργώντας μια αντίθεση που ανέδειξε ακόμα περισσότερο τις αρετές του. Το ονόμασαν φιλελεύθερο, αλλά η ανοχή ήταν η συνήθεια του.

Μεταρρύθμιση και εκδημοκρατισμός του SP, κατανομή της εξουσίας (σε σύγκριση με τη σημερινή συγκέντρωση)· διοργάνωση ελεύθερων εκλογών (υποστήριξη σήμερα μετά από 20 χρόνια)· παράδοση της εξουσίας και εντύπωση της ιδέας ότι το κράτος δεν ανήκει σε ένα μόνο κόμμα είναι οι συνεισφορές του Φάτος Νάνο στην αλβανική μετάβαση.

Στην πολιτική αναδρομή, ο Φάτος Νάνο ξεχωρίζει ως “sandici” που έδωσε ένα χώρο “φιλελευθερισμού” μεταξύ δύο ισχυρών και συχνά αυταρχικών μοντέλων διακυβέρνησης: των κεντρικών δυνάμεων του Σαλί Μπερίσα τη δεκαετία του 1990 και της μακράς αυταρχικής κυριαρχίας του Έντι Ράμα την τελευταία δεκαετία.

Κλήθηκε στη σκηνή τον Δεκέμβριο του 1990 και έζησε για 15 εντατικά πολιτικά χρόνια. Απομακρύνθηκε ειρηνικά τόσο από την πολιτική όσο και από τη ζωή, αφήνοντας πίσω του μια αμφιλεγόμενη αλλά αναμφισβήτητη κληρονομιά!