Ende asnjë shenjë nga udhëheqësi suprem, teksa Irani nis ceremonitë mortore për Khamenein

Qytetarë të shumtë u mblodhën në kompleksin e madh të lutjeve Grand Mosalla në Teheran që nga orët e para të 4 korrikut, ndërsa autoritetet thanë se presin deri në 20 milionë pjesëmarrës gjatë ceremonive gjashtëditore.

Masat e sigurisë rreth kompleksit janë jashtëzakonisht të rrepta. Policia kundër trazirave dhe forca të tjera të sigurisë janë dislokuar në të gjithë zonën, rrugët përreth Grand Mosallas u mbyllën disa orë para nisjes së ceremonive dhe, sipas raportimeve, autoritetet krijuan një zonë ku ndalohet qarkullimi i automjeteve në një rreze prej më shumë se një kilometri nga vendi i ngjarjes.

Mediat iraniane raportuan se pjesëmarrësit brohorisnin “hakmarrje”, ndërsa mblidheshin për t’i bërë nderimet e fundit Khameneit, i cili u vra ditën e parë të luftës mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit, më 28 shkurt.

Arkivolet me trupat e Khameneit dhe katër anëtarëve të familjes së tij, të vrarë po atë ditë të parë të luftës, janë vendosur për homazhe dhe do të qëndrojnë aty deri më 6 korrik.

Mbetjet mortore të Khameneit më pas do të dërgohen në qytetin e shenjtë të Qomit, përpara se të ekspozohen në Bagdad, Qerbela dhe Nexhef, në Irakun fqinj. Ai do të varroset në qytetin e tij të lindjes, Mashhad, në verilindje të Iranit, më 9 korrik.

Gjatë më shumë se 36 vjetëve në pushtet, Khamenei zakonisht udhëhiqte faljet mortore për figurat më të larta ushtarake dhe fetare që ndërronin jetë, por ende nuk është e qartë se kush do ta udhëheqë faljen për të më 5 korrik.

Mojtaba Khamenei, udhëheqësi i tretë suprem i Republikës Islamike, nuk është parë në publik që kur u plagos në të njëjtin sulm ku u vranë babai dhe bashkëshortja e tij.

Logjika e ritualit përballë dyshimeve për sigurinë

Një nga pyetjet që po ndiqet me më së shumti vëmendje lidhur me funeralin shtetëror të Khameneit është nëse djali i tij, Mojtaba, do të bëjë një paraqitje publike.

Analistët janë të ndarë si për gjasat që kjo të ndodhë, ashtu edhe për domethënien që do të kishte një paraqitje e tillë. Ata luhaten mes logjikës rituale, e cila sugjeron se ai duhet të jetë i pranishëm, dhe shqetësimeve të sigurisë që e bëjnë situatën të pasigurt.

Në një intervistë për Radion Farda të Radios Evropa e Lirë, aktivisti për të drejtat e njeriut, Taghi Rahmani, tha se kjo çështje lidhet me një kërkesë themelore të ritualit të trashëgimisë së pushtetit.

“Udhëheqësi i ardhshëm duhet të falet mbi trupin e udhëheqësit të mëparshëm dhe në këtë mënyrë fiton legjitimitetin formal”, tha Rahmani. “Kjo është një nga arsyet kryesore pse po shtrohet çështja e pranisë së Mojtaba Khameneit.”

I pyetur drejtpërdrejt nëse pret që udhëheqësi i ri suprem të marrë pjesë në ceremoni, Rahmani tha se gjasat janë në favor të kësaj, por theksoi se konsideratat e sigurisë gjatë kohës së luftës mund të mbizotërojnë mbi dëshirën e regjimit për të organizuar një funeral madhështor me praninë e Mojtaba Khameneit.

“Ata donin të organizonin një funeral me një turmë të madhe dhe madhështore; një funeral i tillë është shumë i rëndësishëm për regjimin”, tha Rahmani, duke shtuar se Republika Islamike ka nevojë të madhe të riafirmojë autoritetin e saj pas luftës.

Analisti politik me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, Babak Dorbeiki, u shpreh shumë më skeptik nëse kjo pyetje mund të marrë përgjigje tani.

“Nuk e di”, tha ai për Radion Farda. “Sinqerisht, para së gjithash, nuk jam as i sigurt nëse një person i tillë është ende gjallë, ose të paktën nëse është në gjendje të mirë shëndetësore.”

Megjithatë, Dorbeiki tha se nuk do të habitej nëse udhëheqësi suprem do të shfaqej përfundimisht.

“Nëse ai ekziston, nuk më duket aspak e pamundur apo e çuditshme që të marrë pjesë.”

Megjithatë, ai paralajmëroi se prania apo mungesa e tij nuk duhet interpretuar si sinjal për procesin e trashëgimisë në pushtet, duke argumentuar se shqetësimet e sigurisë, dhe jo llogaritjet politike, do të përcaktojnë atë që do të ndodhë.

“Nuk është e mundur t’i jepet ndonjë kuptim i prerë politik pranisë ose mungesës së Mojtaba Khameneit”, tha ai, “sepse dimensioni i sigurisë në këtë histori më duket shumë më dominues tani sesa ai politik.”/Periskopi