Çfarë është 'Ishulli Kushner' dhe pse po protestojnë shqiptarët për të?

Demonstruesit u mblodhën në kryeqytet, Tiranë, dhe në lagunën e mbrojtur Vjosa-Nartë në bregdetin Adriatik të vendit, ku aktivistët thonë se një projekt kërcënon një nga pikat më të rëndësishme të biodiversitetit në Mesdhe, transmeton Telegrafi.

Duke valëvitur flamuj shqiptarë dhe duke mbajtur flamingo rozë të fryrë - të cilat janë bërë simbol i lëvizjes - protestuesit brohoritën "Anulojeni projektin!" dhe marshuan nën banderola që shkruanin "Ivanka shko në shtëpi" dhe "Shqipëria nuk është në shitje".

Por çfarë është saktësisht Ishulli Kushner, ku ndodhet dhe pse është bërë një pikë kaq e nxehtë politike?

Cila është historia e Ishullit të Sazanit?

"Ishulli Kushner" është një nofkë jozyrtare për Ishullin e Sazanit, një qendër kryesisht e pabanuar shqiptare në Mesdhe në qendër të një zhvillimi të diskutueshëm të një resorti luksoz të mbështetur nga Jared Kushner, dhëndri i presidentit të SHBA-së, Donald Trump.

Termi është popullarizuar nga kritikët dhe aktivistët të cilët argumentojnë se shkalla e projektit mund ta transformojë rrënjësisht ishullin.

Ishulli ka një histori të gjatë ushtarake. Gjatë periudhës osmane, ishte kryesisht i pabanuar, por vendndodhja e tij e bëri atë një post të rëndësishëm detar.

Pas pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912, kontrolli i ishullit u bë subjekt i pretendimeve konkurruese nga fuqitë rajonale.

Në vitin 1914, Italia pushtoi Sazanin, i njohur për italianët si Saseno. Ishulli iu cedua zyrtarisht Italisë pas Luftës së Parë Botërore dhe u bë një bazë ushtarake e fortifikuar rëndë.

Gjatë mbretërimit të Benito Musolinit, forcat italiane ndërtuan instalime ushtarake, kazerma dhe mbrojtje bregdetare atje, duke përdorur ishullin për të kontrolluar aksesin në detin Adriatik.

Pas Luftës së Dytë Botërore, ishulli iu kthye Shqipërisë dhe u bë një nga vendet ushtarake më të fshehta të vendit nën regjimin komunist të Enver Hoxhës.

Me një sipërfaqe prej rreth 5.7 kilometrash katrorë, është ishulli më i madh i Shqipërisë dhe është i njohur për vijën e tij të thyer bregdetare, tunelet e braktisura dhe qindra bunkerë të Luftës së Ftohtë. Cila është përfshirja e Jared Kushner në Ishullin e Sazanit?

Jared Kushner po e mbështet zhvillimin përmes firmës së tij të investimeve, Affinity Partners. Projekti i propozuar, me vlerë rreth 1.4 miliardë euro, do të transformojë një pjesë të Ishullit të Sazanit në një vendpushim luksoz me hotele, vila, apartamente, një marinë dhe ambiente të tjera luksoze.

Projekti ka shkaktuar kundërshtim nga grupet mjedisore dhe aktivistët vendas, të cilët argumentojnë se kërcënon ekosistemet e ndjeshme dhe i mungon transparenca e mjaftueshme.

Mbështetësit, përfshirë qeverinë e Shqipërisë, thonë se do të krijojë vende pune, do të tërheqë investime të huaja dhe do të nxisë turizmin. Projekti është reklamuar si një "ekologjik" i nivelit të lartë që synon vizitorët e pasur ndërkombëtarë.

Ku ndodhet Ishulli i Sazanit?

Ishulli ndodhet pranë bregdetit jugperëndimor të Shqipërisë në pikën ku Deti Adriatik takohet me Detin Jon, pranë qytetit të Vlorës. Ai shtrihet përgjatë Rivierës Shqiptare, një nga destinacionet turistike me rritjen më të shpejtë në Mesdhe dhe përballë Italisë.

Për pjesën më të madhe të shekullit të 20-të, ishulli shërbeu si një bazë ushtarake dhe ishte kryesisht i mbyllur për publikun. Vendndodhja e saj strategjike e bëri atë një pikë të rëndësishme si gjatë pushtimit italian ashtu edhe gjatë epokës komuniste të Shqipërisë.

Pse protestuesit mbajnë imazhe të flamingove?

Flamingoja rozë është bërë simbol i kundërshtimit ndaj zhvillimit të mbështetur nga Kushner. Protestuesit mbajnë pankarta, kostume dhe banderola me flamingo për të tërhequr vëmendjen ndaj shqetësimeve në lidhje me ndikimin mjedisor të projekteve turistike në shkallë të gjerë përgjatë bregdetit të Shqipërisë.

Simboli u shfaq për herë të parë gjatë demonstratave kundër zhvillimeve të resorteve në ligatinat bregdetare të ndjeshme rreth Lagunës së Nartës aty pranë, një habitat i rëndësishëm për flamingot dhe zogj të tjerë shtegtarë.

Aktivistët më vonë e përvetësuan flamingon më gjerësisht si një simbol të mbrojtjes së mjedisit dhe rezistencës ndaj asaj që ata e shohin si zhvillim bregdetar të paqëndrueshëm.

Ndërsa protestat kundër projektit të Ishullit të Sazanit u rritën, flamingoja u bë imazhi përcaktues i lëvizjes. Demonstruesit kanë organizuar tubime duke mbajtur flamingo gjigantë rozë dhe duke veshur kostume me temë flamingo, duke bërë që disa ta përshkruajnë fushatën si "Revolucioni i Flamingove" i Shqipërisë.

Për mbështetësit e lëvizjes, zogu përfaqëson si mbrojtjen e trashëgimisë natyrore të Shqipërisë, ashtu edhe kundërshtimin ndaj zhvillimeve që ata besojnë se i japin përparësi turizmit luksoz mbi ruajtjen e mjedisit dhe aksesin publik.