Sa shpejt mund të kthehen gjërat në normalitet pas marrëveshjes ShBA-Iran?

Kriza e Lindjes së Mesme bëri që çmimet globale të naftës të rriteshin ndjeshëm, ndërsa konflikti mbylli në mënyrë efektive një nga rrugët kryesore të transportit ujor në botë për naftë, gaz natyror të lëngshëm dhe mallra të tjera thelbësore, duke kufizuar furnizimet globale.

Por ekspertët paralajmërojnë se një kthim në normalitetin e transportit detar përmes Ngushticës së Hormuzit do të kërkojë kohë dhe ndikimi i luftës do të vazhdojë të ndikojë në ekonominë globale për muajt e ardhshëm.

Sa shpejt do të rihapet Ngushtica e Hormuzit?

“Lëreni naftën të rrjedhë!” tha Presidenti i SHBA-së Donald Trump në një postim në rrjetet sociale duke paralajmëruar marrëveshjen, e cila sipas tij do të përfshinte rihapjen e ngushticës për anijet tregtare.

BBC Verify ka kontrolluar të dhënat e gjurmimit të anijeve, të cilat duket se tregojnë se nivelet e trafikut mbeten të ulëta në Ngushticën e Hormuzit, pavarësisht njoftimit, transmeton Klankosova.tv.

Sipas faqes së internetit të gjurmimit të anijeve MarineTraffic, vetëm dy anije me gjurmues aktivë të vendndodhjes kanë dalë nga rruga ujore që nga e diela – një transportues mallrash me shumicë dhe një cisternë.

Ngushtica ka qenë e mbyllur për pjesën më të madhe të trafikut detar që nga 28 shkurti, me vetëm një numër të kufizuar anijesh miqësore me Iranin që mund të kalojnë.

Rreth 200 anije kanë ngecur në Gjirin Persik, me rrezikun e minave detare ose goditjeve me dronë që rrisin rrezikun për ekuipazhet dhe pengojnë kalimin e sigurt.

Neil Shearing, kryeekonomist i grupit për Capital Economics, tha se mbetet për t’u parë nëse marrëveshja e fundit “përfaqëson një armëpushim të brishtë apo një zgjidhje të qëndrueshme”.

Herën e fundit që ShBA-të dhe Irani dukeshin afër një marrëveshjeje, Capital Economics kishte thënë se ka të ngjarë të “duhet pak kohë që rrjedhat e naftës përmes Ngushticës të kthehen në nivelet e para luftës”.

“Edhe nëse anijet tani kanë kalim të sigurt, tankerët janë në vendin e gabuar, impiantet e prodhimit/rafinimit të naftës duhet të arrijnë kapacitetin e plotë dhe pyetjet mbi koston dhe disponueshmërinë e sigurimit për anijet që kalojnë Ngushticën do të mbeten.”

Edhe para marrëveshjes, gjatë armëpushimit në vazhdim, kompanitë e transportit detar ngurronin kryesisht të përpiqeshin të zhvendosnin anijet e tyre nga ngushtica dhe nxjerrja e këtyre anijeve do të jetë fokusi i tyre i parë.

Çfarë do të thotë kjo për çmimet e naftës?

Rreth një e pesta e furnizimeve botërore me naftë dhe LNG rrjedhin përmes ngushticës, dhe ndalimi efektiv i trafikut ka rritur çmimet e naftës.

Kjo nga ana tjetër ka pasur një efekt të rëndësishëm në kostot e benzinës, naftës dhe karburantit për avionë.

Nafta e papërpunuar Brent, pika referuese globale e naftës, ishte 4.3% më e ulët në 83.55 dollarë (62.10 paund) për fuçi të hënën, ndërsa nafta e tregtuar në SHBA ra me 4.9% në 80.74 dollarë, transmeton Klankosova.tv.

Në krahasim, çmimi i Brent para luftës luhatej rreth 70 dollarë për fuçi.

Çmimet globale të ushqimeve mund të ndikohen gjithashtu nëse furnizimet me plehra dalin përsëri në treg.

Kostoja në rritje e plehrave ka ushtruar presion të madh mbi fermerët e tokave të punueshme dhe kultivuesit e perimeve, kanë thënë ata në industri.

Ndërkohë, karburanti i avionëve që tregtohet në Evropën Veriperëndimore (NWE) ka parë tashmë një rënie të vogël, megjithëse nuk është e qartë se sa kohë do të duhet që çmimet më të ulëta të arrijnë tek blerësit.

Karburanti i avionëve NWE ka rënë në 1,033 dollarë për ton, krahasuar me 831 dollarë për ton para konfliktit dhe rreth 1,840 dollarë në kulmin e tij. Rënia nuk ka qenë e papritur, megjithëse ka rënë pas njoftimit SHBA-Iran.