Konsumatori i dytë më i madh në botë i naftës së papërpunuar, Kina, ka ndërmarrë të gjitha masat e mundshme për të ruajtur furnizimet, ndërsa lufta në Iran ka ndërprerë qasjen në më shumë se 11 milionë fuçi naftë në ditë. Duke ulur importet, duke u mbështetur në rezervat e mëdha dhe duke përdorur më shumë energji të pastër, Kina ka arritur ta zbusë ndikimin e çmimeve më të larta brenda vendit, nëse jo ta eliminojnë plotësisht atë.

Këto veprime janë ndier edhe në tregun global.

Pas më shumë se tre muajsh lufte, disa analistë parashikuan se çmimet e naftës mund të rriteshin deri në 200 dollarë për fuçi këtë vit. Megjithatë, edhe pse humbjet totale të vlerësuara të furnizimit kanë tejkaluar 1 miliard fuçi naftë, çmimet e naftës së papërpunuar kanë mbetur relativisht të përmbajtura. Shumë analistë e konsiderojnë Kinën si një nga arsyet kryesore.

“Kina ka luajtur një rol vendimtar këtu për ta amortizuar këtë goditje për pjesën tjetër të Azisë… duke amortizuar kështu edhe ekonominë globale”, tha Daan Walter, drejtues në Ember, një institut kërkimor për energjinë.

Të hënën, nafta Brent, standardi global i referencës, ra nën 78 dollarë për fuçi për shkak të pritshmërive se Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon një e pesta e naftës së botës, mund të rikthehet së shpejti në funksionim normal tregtar. Nafta Brent tregtohej nën 70 dollarë për fuçi në javët para se SHBA-ja dhe Izraeli të sulmonin Iranin, ndërsa në fillim të majit arriti në 114 dollarë për fuçi, niveli më i lartë në katër vjet.

Me rritjen e ndikimit global të Kinës në sektorin energjetik, analistët thonë se politikat dhe modelet e konsumit të saj do të jenë vendimtare për tregun, pavarësisht se sa shpejt rihapet Ngushtica e Hormuzit.

“Dora e padukshme” e Kinës

Në një shënim kërkimor më herët këtë muaj, analistët e Societe Generale shkruan se një humbje prej 7% e furnizimit global me naftë të papërpunuar nga embargoja arabe e vitit 1973 rezultoi në një rritje prej 134% të çmimit të naftës. Por çmimet nuk janë rritur pothuajse fare në të njëjtën masë gjatë luftës në Iran, pavarësisht se konflikti ka ndikuar në 14% të furnizimit global.

Ata ia atribuojnë këtë kundërthënie kryesisht Kinës si “dora e padukshme që po ribalancon tregun”, për shkak të aftësisë së saj për të ulur importet e naftës me rreth 3 milionë fuçi në ditë – një sasi pothuajse e barabartë me kërkesën totale të Japonisë për naftë të papërpunuar.

Kina ka qenë në gjendje ta ulë ndjeshëm konsumin për disa arsye. Para luftës, Kina po ndërtonte rezerva rezervë të naftës së papërpunuar, e ndihmuar nga dërgesat e lira të naftës së sanksionuar nga Rusia dhe Irani, tha Janiv Shah, nënkryetar për tregjet e naftës në Rystad Energy.

Tani ajo ka më shumë se 1 miliard fuçi naftë në rezervat tregtare dhe strategjike, të cilat filloi t’i përdorë në maj, thanë analistët.

“Kina ka vendosur një dysheme nën çmimet”, tha Shah. “Këtë vit, ai model është përmbysur”.

Qeveria gjithashtu kufizoi eksportet e produkteve të rafinuara si dizeli dhe benzina për të siguruar furnizimin e brendshëm. Kjo i ka dekurajuar rafineritë kineze të naftës, të cilat përballen me marzhe më të ulëta fitimi dhe janë shkëputur nga tregjet e jashtme, që të blejnë naftë të papërpunuar në tregun global.

Ndërkohë, bumi i automjeteve elektrike në Kinë ka kompensuar nevojën e vendit për lëndë djegëse fosile. Rreth një në çdo dy vetura të reja për pasagjerë të shitura në Kinë tani është një automjet me energji të re. Sipas vlerësimeve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, flota e automjeteve elektrike të Kinës uli konsumin e naftës me rreth 1 milion fuçi në ditë vitin e kaluar.

“Ka qenë një valvul e mrekullueshme shkarkimi për tregun global të naftës së papërpunuar”, tha David Fishman, drejtor në Lantau Group i specializuar në sektorin e energjisë dhe energjisë elektrike të Kinës.

Ndërsa çmimet e larta ka të ngjarë të vazhdojnë të frenojnë kërkesën nga konsumatorët dhe rafineritë, aftësia e Kinës për të zbutur goditjen globale të furnizimit mund të kufizohet nga sasia e rezervave të karburantit që ajo mund të mbajë, tha ai.

“Gjëja që nuk mund të vazhdojë përgjithmonë janë rezervat e naftës së papërpunuar”, tha Fishman. “Nëse çmimet do të dobësoheshin, do të prisnit që gjëja e parë që do të bënin është të fillonin përsëri grumbullimin e rezervave”.