Raport IKD: Prokurator ma wyłączną kompetencję do badania zastrzeżonych telefonów

Kosowo Institute for Justice (IKD) opublikowało sprawozdanie “ "Excaling phone in criminal procedure”", w którym analizuje się podstawę prawną w Republice Kosowa oraz normy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (GEDNj) dotyczące sekwizycji i badania urządzeń telefonicznych w postępowaniu karnym Kosowa.

Sprawozdanie stanowi odpowiedź na niedawną debatę publiczną i zawodową na temat tego, czy badanie danych dotyczących skonfiskowanych telefonów wymaga specjalnej decyzji sądowej, czy też autoryzacja prokuratora państwowego jest wystarczająca po doborze prawnym orzeczenia sądu.

W tej analizie IKD zwraca uwagę, że dokładnie analizuje postanowienia Kodeksu postępowania karnego Republiki Kosowa (KPPRK), w szczególności różnicę między nadzorem jako specjalnym środkiem dochodzeniowym a badaniem dowodów pochodzących z wyodrębnionego sprzętu, jak również zgodność tych postanowień z art. 36 Konstytucji Republiki Kosowa i specjalną jurysdykcją GjEDNj.

Z głównych ustaleń zawartych w sprawozdaniu wynika, że zgodnie z KKPPRK kompetencje do zatwierdzania badania niejawnego sprzętu telefonicznego należą wyłącznie do prokuratora państwowego, podczas gdy sąd ma uprawnienia wyłącznie do wyboru sprzętu, a nie do ich badania, ponieważ nie ma podstawy prawnej do podejmowania dla niego decyzji sądowej.

W sprawozdaniu stwierdza się również, że dane uzyskane z legalnie zajętego urządzenia telefonicznego nie stanowią “dla”, ponieważ nadzór jest związany z monitorowaniem łączności w czasie rzeczywistym i regulowany jako szczególny środek dochodzeniowy, który wymaga każdorazowych decyzji sądowych. Wręcz przeciwnie, badania sekwencjonujące dowody są dostosowywane do innych przepisów prawnych i różnych norm konstytucyjnych i międzynarodowych.

IKD szacuje, że zmiana praktyki sądowej na podstawie tego samego prawa powoduje w praktyce poważne konsekwencje, zagrażając niepowodzeniu spraw karnych, w których podstawowe dowody zostały dostarczone poprzez badanie komputerowe i powodując niepewność sądową co do przeszłości, teraźniejszości i przyszłości ścigania.

W sprawozdaniu stwierdza się, że w przypadku dylematów dotyczących konstytucyjności przepisów KPPRK sądy powinny zwracać się do Trybunału Konstytucyjnego zamiast unikać egzekwowania prawa poprzez bezpośrednie interpretacje konstytucyjne.

Sprawozdanie zawiera jasne zalecenia dla wymiaru sprawiedliwości, wymagające spójnego egzekwowania prawa, jasnego rozróżnienia między nadzorem i badaniem dowodów cyfrowych, a także wykładni przepisów prawnych zgodnie z konstytucją i jurysdykcją UNDN.