Od elektroniki do żywności: Kosowo wydało prawie 900m euro na towary chińskie

Kosowo wydaje w ciągu dnia ponad dwa miliony euro na towary przywożone z Chin) od zabawek oraz sprzętu elektrycznego i domowego po żywność i produkty rolne.

Dane wskazują na rosnącą obecność tych towarów na rynku Kosowa.

Według statystyk celnych Kosowa wartość przywozu z Chin wzrosła z 452m euro w 2021 r. do 841m euro w pierwszych 11 miesiącach 2025 r.

Kwota ta przewyższa już przywóz z państw członkowskich CEFTA: Albanii, Serbii, północnej Macedonii, Czarnogóry, Bośni i Hercegowiny oraz Mołdawii, które tradycyjnie należały do głównych partnerów handlowych Kosowa w regionie.

Z drugiej strony, eksport Kosowa do Chin pozostaje niemal symboliczny: mniej niż milion euro rocznie, co znacznie pogłębia deficyt handlowy i sprawia, że stosunek gospodarczy między tymi dwoma krajami jest wyraźnie nierówny.

Rynek bez dyplomacji

Pomimo wymiany handlowej, Prisztina i Pekin nie mają żadnych stosunków dyplomatycznych.

Chiny nie uznają niepodległości Kosowa, zadeklarowanej w 2008 r., i nadal popierają integralność terytorialną Serbii < x0th”, która za pośrednictwem konstytucji Kosowo uznaje część swojego terytorium.

W rezultacie Chiny nie mają embasystów w Kosowie, ale jedynie biuro łącznikowe działające pod ambasadą chińską w Belgradzie.

Dlaczego Chiny są tak obecne na rynku Kosowa?

Gazmend Qorray, międzynarodowy legalista handlowy na Uniwersytecie w Prisztinie, mówi Radio Free Europe, że niska cena chińskich produktów jest głównym czynnikiem, który sprawia, że są one atrakcyjne dla rynku Kosowa.

Jest to również bezpośrednio związane z niską siłą nabywczą obywateli, według niego.

Qorray wyjaśnia, że przedsiębiorstwa działają głównie w oparciu o logikę zysku, nie uwzględniając koniecznie skutków makroekonomicznych lub strategicznych.

“Handlowcy inwestują tam, gdzie widzą największy potencjał zysku, niezależnie od pochodzenia towarów lub produktów”, dodaje.

Free Europe Radio skontaktowało się z kilkoma przedsiębiorstwami, które importują towary z Chin, ale bardzo niewielu zgodziło się mówić publicznie.

Ramiz Kelmendi prowadzi firmę “Grupa Elcos”, która oferuje szeroką gamę produktów od żywności do tekstyliów.

Mówi, że ta firma importuje towary z Chin o wartości ponad 12 mln euro rocznie. Jednak według niego Unia Europejska i Stany Zjednoczone Ameryki pozostają głównymi źródłami przywozu.

“Tak, cena jest tańsza”, mówi Kelmendi, dodając, że brak lokalnego przemysłu w sektorach takich jak tekstylia i elektrotechnika zobowiązuje Kosowo do importu tam, gdzie produkty są bardziej przystępne.

W ubiegłym roku Kosowo importowało z Chin ponad 14,4 mln euro sprzętu elektronicznego, takiego jak aparaty cyfrowe, telewizory i anteny, a także ponad 13mln euro w smartfonach i innych urządzeniach telefonicznych.

Food from China Economic and Health Concern

Jednak głównym problemem profesora Qorraya jest fakt, że dane celne wskazują, że żywność i produkty rolne są przywożone z Chin.

The “jest szczególnie problematyczne w odniesieniu do produktów rolnych, ponieważ są one bezpośrednio związane z bezpieczeństwem zdrowia publicznego”, mówi.

Pod względem ekonomicznym Qorray podkreśla, że taki przywóz szkodzi lokalnej konkurencyjności i zniechęca lokalnych producentów, których towary są często droższe, ze względu na wyższe koszty produkcji.

Kelmendi uważa tę sytuację za brak jasnej polityki gospodarczej.

Kosowo nie produkuje bananów ani ananasów, ale czosnek. Rząd musi stymulować lokalną produkcję, aby ceny mogły być konkurencyjne”, mówi, dodając, że przywóz z Chin jest nie tylko niepotrzebny, ale również nieefektywny, ponieważ transport może trwać do 120 dni.

Qorraj sugeruje również środki stymulujące i ochronne dla producentów krajowych, a także większe ukierunkowanie na rynek i rynki Unii Europejskiej, na których Kosowo ma preferencyjny dostęp.

Chiny na Bałkanach Zachodnich

Raport opublikowany we wrześniu przez Kosowskie Centrum Studiów nad Bezpieczeństwem (QKSS), zatytułowany: Chiński “Cichy Przewodnik: Mapa wpływu Chin na lokalną politykę i krajobraz gospodarczy w Kosowie” podkreśla, że obecność gospodarcza Chin na Bałkanach Zachodnich znacznie wzrosła w ciągu ostatniej dekady.

Zgodnie z tym sprawozdaniem zwiększony przywóz z Chin powoduje zależność handlową, pomimo minimalnego wywozu, podczas gdy zaangażowanie przedsiębiorstw często opiera się na krótkoterminowych zyskach, przy ograniczonej świadomości długoterminowych konsekwencji politycznych i związanych z bezpieczeństwem.

Biuro premiera Kosowa nie odpowiedziało na pytania dotyczące zwiększenia przywozu z Chin lub możliwości klauzul ochronnych dla lokalnych producentów.

Premier Albin Kurti oświadczył jednak wcześniej, że pomimo przywozu z Chin kraje Unii Europejskiej pozostają kluczowymi partnerami handlowymi Kosowa.

W 2021 r. rząd Kosowa odrzucił propozycję chińskich szczepionek przeciwko COVID- 19, wyraźnie sygnalizując w tym czasie polityczną i strategiczną orientację na Zachód.

Chiny w kontekście globalnym

Chińska percepcja świata ma dwa wymiary: z jednej strony jest postrzegana jako ekonomiczna supersiła, która może oferować niskie ceny, finansowanie i inwestycje infrastrukturalne, a z drugiej strony wiele państw ceni ją z zastrzeżeniami ze względu na swój wpływ polityczny i geopolityczną rywalizację z Zachodem.

Wzrost handlu z Chinami jest często postrzegany jako krótkookresowa szansa gospodarcza, która może jednak stwarzać zależność i ryzyko strategiczne w perspektywie długoterminowej.

W tym kontekście prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump zajął bardziej zdecydowane stanowisko w sprawie Pekinu, traktując go jako rywala strategicznego i gospodarczego USA, poprzez politykę protekcjonistyczną, taryfy handlowe i ograniczenia technologiczne.

Serbia jako “polon” chińskiego wpływu

Xhelal Neziri, analityk w Bałkańskim Instytucie Współpracy Regionalnej (BIRC) w Północnej Macedonii, twierdzi, że w przeciwieństwie do Kosowa i Albanii Serbia służy jako “poloni” w zakresie wpływu gospodarczego i politycznego Chin w regionie.

Według niego w Kosowie wpływ Chin pozostaje w dużej mierze komercyjny bez nacisku na znaczenie polityczne lub strategiczne.

Kosowo, podobnie jak Albania, jest w pełni powiązane z polityką zachodnią, a mianowicie ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki i Unią Europejską”, mówi Nezir.

Tymczasem w innych krajach tego regionu Serbia, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra i Północna Macedonia Chiny finansowały duże projekty infrastrukturalne poprzez pożyczki, zwiększając skutki gospodarcze, a w niektórych przypadkach także polityczne.

Zgodnie z analizą przeprowadzoną przez Centrum Cyfrowych Sądów Podgorickich (DFC), Chiny były drugim co do wielkości inwestorem w Serbii w pierwszej połowie 2024 r., po UE.

W Czarnogórze jego rola jako wierzycieli i wykonawców jest oczywista, jak wskazują pożyczki w wysokości około 900 milionów dolarów z chińskiego banku, Exim, na budowę autostrady na początku 2020 roku.

W Bośni i Hercegowinie wpływ Chin jest najbardziej widoczny w podmiocie Republika Srpska poprzez handel, edukację, media i dyplomację, gdzie współpraca gospodarcza i kulturalna często ma coraz wyraźniejsze treści polityczne.

W północnej Macedonii dług wobec Chin wynosi 479m dolarów, czyli 8,7 procent zadłużenia zewnętrznego.

Natomiast Kosowo nie jest winne Chinom ani bezpośrednim inwestycjom chińskim.

W ubiegłym roku bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Kosowie wyniosły 847m euro, ale żaden z nich nie był pochodzenia chińskiego.

Ministerstwo Przemysłu, Handlu i Handlu oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych nie dostarczyło informacji na temat tego, czy przedsiębiorstwa lub organizacje pozarządowe pochodzenia chińskiego są zarejestrowane w Kosowie. / REL / Peryskop.