Czego oczekuje szczyt UE-Bałkany Zachodnie?

Z większą liczbą krajów, w tym z Bułgarią, Maltą i Włochami, w zestawieniu z Brukselą w celu zakwestionowania wykonalności pożyczki kijowskiej na odszkodowania jako preferowanej metody, większość wysiłków dyplomatycznych w tym tygodniu skupi się na wysiłkach zmierzających do rozwiązania tej kwestii.

Ale na dzień przed posiedzeniem, 17 grudnia, główne centrum UE jest gospodarzem kolejnego szczytu, który został całkowicie przyćmiony przez wydarzenia związane z Ukrainą: przywódcy sześciu krajów Bałkanów Zachodnich (Kosowo, Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Północna Macedonia i Serbia) spotykają się ze swoimi odpowiednikami UE w Brukseli. Peryskop.

Kosowo na tym szczycie jest reprezentowane przez prezydenta kraju, Vjosa Osmani.

Coroczny szczyt UE-Bałkany Zachodnie stał się w ostatnich latach formalizmem, który nie przyniósł żadnych konkretnych rezultatów, a spotkanie to nie jest wyjątkiem.

Projekt szczytu, w którym ujrzano Radiową Wolną Europę, dokument, który zostanie zatwierdzony przez przywódców UE, stanowi, że < x0nd przyszłość Bałkanów Zachodnich znajduje się w naszym bloku. Rozszerzenie jest prawdziwą okazją do użycia”.

W rzeczywistości większość z sześciu państw jest zablokowana na drodze do członkostwa w UE, a tylko Albania i Czarnogóra poczyniły postępy w kierunku członkostwa w bloku. Jednak przygotowania do szczytu i ruchy polityczne stanowią wyraźny przykład, że nawet ten postęp jest kruchy.

Jesienią pomysł polegał na tym, że Czarnogóra zamknie pięć rozdziałów politycznych jako ważny krok dla Podgoricy. Stało się to 16 grudnia, a państwo zamknęło 12 z 33 rozdziałów.

Projekty, które oglądały Radio Free Europe, mówią, że do zeszłego tygodnia Paryż poprosił o zamknięcie tylko trzech rozdziałów. Przewodniczący Czarnogóry, Jakov Milatovic, rozmawiał przez telefon z francuskim odpowiednikiem Emmanuelem Macronem na ten temat i zdołał uzgodnić zamknięcie pięciu rozdziałów.

Problem, jaki miała Francja, nie dotyczył Czarnogóry, lecz Serbii, bliskiego sojusznika politycznego Francji, która nie otworzy żadnego rozdziału dotyczącego członkostwa. Belgrad utknął na drodze europejskiej od czasu rozpoczęcia inwazji na Ukrainę w 2022 r., a kilka innych państw członkowskich UE nie jest zadowolonych z faktu, że państwo nie jest notowane na liście sankcji UE wobec Rosji i że nie poczyniło wystarczających postępów w dziedzinie praworządności.

Ponieważ otwarcie i zamknięcie rozdziałów wymaga konsensusu 27 państw członkowskich, Francja stosuje taktykę, która jest powszechna w Brukseli, polegającą na połączeniu postępów państw kandydujących (lub braku postępów) z innym państwem kandydującym.

Gdy Francja wycofała się z Czarnogóry, otrzymała to, czego chciała od Kosowa. W 2023 r. UE nałożyła środki karne przeciwko Prisztinie, w tym zamrożenie setek milionów euro, ponieważ Kosowo uznało wyniki wyborów lokalnych w serbskiej większości na północy, pomimo ostrzeżeń ze strony Brukseli.

Chociaż istnieje powszechne pojednanie, że Kosowo podjęło wystarczające kroki w celu ograniczenia sytuacji i należy stopniowo usuwać środki, Francja prowadziła wysiłki na rzecz spowolnienia tego procesu.

Prezydencja Kosowa powiedziała, że podczas szczytu prezydent Osmani zorganizuje spotkania z przywódcami instytucji UE i uczestniczącymi liderami, a głównymi tematami będą działania.

Podczas dyskusji” prezydencja Kosowa powiedziała, że krok w kierunku Kosowa i postęp w kierunku integracji będą miały pierwszeństwo.

Paryż, w którym uczestniczyły Węgry, Włochy, Hiszpania i Słowacja, upewnił się, że żaden ruch nie zostanie zniesiony przed wyborami parlamentarnymi w Kosowie 28 grudnia. Państwa te odegrały również zasadniczą rolę w unikaniu sankcji UE dwa lata temu, po tym jak Serbscy bojownicy, rzekomo wspierani przez Belgrad, zaatakowali policję Kosowa w Banskiej w Zvekanie, zabijając policjanta.

Projekt deklaracji, który REL widział, wspomina również o dialogu między Kosowem a Serbią w celu normalizacji sprawozdań, za pośrednictwem Brukseli. Mówi się w nim, że brak normalizacji raportów pomiędzy Prisztiną a Belgradem utrzymuje oba państwa zablokowane na europejskiej drodze”.

Wszystkie porozumienia osiągnięte w ramach ułatwionego dialogu UE muszą być wdrażane oddzielnie od porozumienia w sprawie drogi do normalizacji i jej załącznika. W dokumencie stwierdza się, że wsparcie w ramach reformy na rzecz Bałkanów Zachodnich i wzrostu jest uzależnione od konstruktywnego zaangażowania partnerów oraz wymiernego postępu i konkretnych wyników w normalizacji ich sprawozdań”.

Od września 2023 r., na kilka dni przed atakiem Banjska, w Brukseli nie przeprowadzono żadnej rundy wysokiego szczebla. Porozumienie wspomniane w projekcie deklaracji zostało osiągnięte w 2023 r., mimo że strony go nie podpisały. UE szacuje, że umowa jest wiążąca dla Belgradu i Prisztiny i stale wymaga jej wdrożenia i załącznika.

Porozumienie to, zawierające 11 artykułów, przewiduje również poziom samoświadomości społeczności serbskiej w Kosowie, wzajemne uznawanie symboli państwowych, tak aby Serbia nie blokowała członkostwa Kosowa w organizacjach międzynarodowych, i wzywa Prisztinę i Belgrad do wdrożenia wszystkich wcześniejszych porozumień zawartych w trakcie dialogu.

W projekcie deklaracji wspomina się również o planie wzrostu UE dla Bałkanów Zachodnich o wartości 6 mld euro w zamian za wdrożenie reform związanych z blokiem. Według UE plan ten może przyspieszyć wzrost gospodarczy w regionie w ciągu następnej dekady, ponieważ kraje otrzymają taką kwotę pieniędzy na reformy i inwestycje.

Kwota ta jest dodatkowa do 29 mld euro, które są realizowane w ramach planu gospodarczego i inwestycyjnego. UE wzywa do maksymalnego wykorzystania możliwości, jakie oferuje plan wzrostu gospodarczego poprzez terminowe wdrożenie reform”, o których mowa w projekcie oświadczenia.

Poza kwestią rozszerzenia UE może w przyszłym roku podjąć działania na Bałkanach Zachodnich, poza stopniową integracją na rynku UE w niektórych obszarach.

Albania, Czarnogóra, Północna Macedonia i Serbia przystąpiły w tym roku do Indywidualnej Strefy Wypłaty w Euro (SEPA), co upraszcza i zmniejsza przelewy bankowe do euro. Pomysł jest taki, że dwa pozostałe państwa - Kosowo i Bośnia - wkrótce się dołączą.

Podobnie celem Brukseli na 2026 r. jest włączenie całego regionu do systemu telefonii komórkowej, co umożliwi obywatelom sześciu republik dzwonienie, wysyłanie wiadomości i korzystanie z internetu za pomocą wewnętrznych opłat telefonicznych UE.

Byłby to krok w kierunku obniżenia taryf roamingowych między UE a krajami kandydującymi na Bałkanach Zachodnich, które weszły w życie w 2023 r. Krok ten byłby następstwem Mołdawii i Ukrainy, które przystąpiłyby do obszaru roamingu UE 1 stycznia. /REL/