Jak zmiany na świecie mogą przynieść nowe uznanie dla Kosowa

Na arenie światowej Kosowo nadal stara się potwierdzić swój kraj. Nawet po prawie 18 latach niepodległości wiele państw członkowskich świata islamskiego nie uznaje jej, podczas gdy jej dyplomacja wydaje się często fragmentaryczna i niejasna.

W tym roku prezydent Vjosa Osmani, który odpowiada za politykę zagraniczną, potwierdził uznanie Kosowa przez trzy państwa: Kenię w marcu, Sudan w kwietniu i Syrię w październiku.

Ostatni raz Kosowo uzyskało trzy uznanie w ciągu jednego roku to 2015: z Wysp Cooka, Antigua i Barbuda oraz Niue. W tym dziesięcioleciu, do tego roku, kraj otrzymał tylko sześć nowych uznania.

Rząd Albin Kurti, który w ciągu ostatnich czterech lat prowadził program rządowy na lata 2021- 2025, napisał, że Republika Kosowa wzmocni swoją międzynarodową subiektywność. Dotyczy to zarówno wysiłków na rzecz uznawania, jak i dwustronnych stosunków dyplomatycznych, członkostwa w organizacjach międzynarodowych, współpracy gospodarczej, wymiany kulturalnej oraz całego spektrum współpracy dwustronnej i wielostronnej”.

I prawie pod koniec kadencji, w grudniu 2024 r., Kurt próbował odnieść się do krytyki braku nowego uznania, argumentując, że nie były one częścią obietnic dotyczących kampanii.

Wiem, że krytykowano nas za to, że nie mamy nowego uznania, ale musisz zrozumieć jedną rzecz albo liberalizację systemu wizowego albo nowe uznanie, którego nie obiecaliśmy w kampanii. Mówiliśmy o zatrudnieniu i sprawiedliwości w kampanii. Więc musisz zmierzyć nas w porównaniu do naszych ślubów, które złożyliśmy w kampanii 2021 i w rządowym programie więcej niż”, Kurti powiedział wtedy.

Free Radio Europe zażądało informacji na temat ich działalności lobbi, priorytetów i możliwości nowego uznania, ale nie otrzymało żadnej odpowiedzi.

Na stronie MPJD 120 krajów uznaje Kosowo z całego świata, ale stosunkowo mała liczba państw muzułmańskich wyróżnia się. Biorąc pod uwagę, że Kosowo jest krajem głównie muzułmańskim, oczekiwania byłyby takie, że wsparcie ze strony tych państw byłoby szersze.

Jednakże jego niezależność zadeklarowana w 2008 r. została uznana przez ponad połowę z 57 państw członkowskich Organizacji Współpracy Islamskiej. Przed uznaniem Sudanu i Syrii w tym roku, ostatnim państwem muzułmańskim, które uznało Kosowo, był Bangladesz w 2017 roku.

Były ambasador Kosowa we Włoszech Albert Prenkaj twierdzi, że silna identyfikacja Kosowa jako projektu USA w okresie, w którym Waszyngton utrzymywał napięte stosunki z wieloma krajami islamskimi, często stawiała czoła regionalnym interesom tych państw. Według niego, czynnik religijny w ogóle nie waży.

Za każdym razem, gdy przedstawiamy element islamski, przedstawiamy go jako coś wyjątkowego, jako świecki islam, ale które kraje islamskie nie akceptują, ponieważ mają najgłębszy islam w społeczeństwie. Nie dla nas, ale za każdym razem, gdy się tak pojawiamy, nie jesteśmy postrzegani jako poważne”, mówi Prenkaj o programie Free Europe Radio Expo.

Badacze Butrint Berisha, który praktykował stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Tartu w Estonii, twierdzi, że ważną rolę odegrał czynnik historyczny. Według niego Serbia odziedziczyła szerokie więzi byłej Jugosławii z krajami arabskimi, afrykańskimi i azjatyckimi, które nadal wykorzystują dzisiejsze możliwości zapobiegania rozwojowi stosunków Kosowa ze światem islamskim.

Ponadto Belgrad uczestniczył również w kampanii na rzecz uznania Kosowa, która według urzędników serbskich przyniosła pewne rezultaty, chociaż nigdy nie została potwierdzona przez władze Kosowa.

Berisha podkreśla również, że wiele państw, oprócz wpływów zewnętrznych, ma własne wyzwania, czyniąc je ostrożniejszymi w kwestii uznania Kosowa.

Myślę, że to najlepsza ilustracja. Na miejscu mamy do czynienia z inwazją na Saharę Zachodnią przez Maroko [ale ONZ uważa problem za nierozwiązany]. Dlatego też państwa takie jak ten, które mają problemy z kontrolowaniem swojego terytorium w tym kraju, są znacznie bardziej niechętne do uznania Kosowa. Odnosi się to nie tylko do państw świata islamskiego, ale także do poziomu globalnego w czasie ogólnym”, mówi Berisha o wystawieniu.

Uznanie Kosowa z Syrii nastąpiło po zmianie reżimu i zwiększyło wpływy USA w regionie.

Obydwaj eksperci odnotowują, że Kosowo powinno skorzystać z tych globalnych zmian, aby rozwijać swoje interesy. Sugerują one, że Liban może być kolejną większością muzułmańskich krajów lobby, ponieważ obecnie istnieje funkcjonalny rząd i w coraz większym stopniu koncentruje się na USA. Również Azerbejdżan, po zawarciu umowy z Armenią w ramach porozumienia z USA, postrzegany jest jako realistyczny cel nowego uznania.

Radio "Wolna Europa" skontaktowało się z zagranicznymi ministerstwami obu krajów za pośrednictwem poczty elektronicznej, aby zapytać, czy rozważają możliwość uznania Kosowa, ale nie uzyskały żadnej odpowiedzi.

Były dyplomata Prenkaj twierdzi, że Kosowo, szczególnie w ostatnich latach, nie przestrzegało zrównoważonej strategii, aby stać się wiarygodnym uczestnikiem na arenie międzynarodowej. Według niego brak koordynacji między prezydencją, rządem i MPJD, ale także z głównymi amerykańskimi sojusznikami, Wielką Brytanią i Turcją osłabił kampanię na rzecz nowego uznania.

To polityka ad hoc. Już wcześniej mówiłem, że Kosowo, przez pewien czas już nie ma polityki zagranicznej, ponieważ straciło również koordynację z przyjaznymi państwami”, według niego.

W 2008 r., kiedy Kosowo ogłosiło niepodległość, premier Hashim Thaci obiecał uznanie ze strony 193 państw, które zostały przetłumaczone na wszystkie państwa członkowskie organizacji Narodów Zjednoczonych plus inne państwo. Kosowo pozostaje jednak daleko od tego celu.

Kraj ten nie jest uznawany ani przez dwa państwa Bałkanów Zachodnich, Serbię, Bośnię i Hercegowinę, ani przez pięć państw Unii Europejskiej: Grecję, Hiszpanię, Rumunię, Słowację i Cypr.

Pod względem instytucjonalnym Kosowo udało się dołączyć do organizacji takich jak Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, ale nie udało mu się przystąpić do U NESTO, Interpolu, Rady Europy, ONZ i innych.

Eksperci zgadzają się, że Kosowo musi budować wieloplanową i zrównoważoną strategię na rzecz międzynarodowego uznawania. Oprócz tradycyjnej dyplomacji Berisha zaleca również wykorzystanie partnerstw gospodarczych i podmiotów niepaństwowych, takich jak organizacje pozarządowe i celibaty.

Staram się bronić argumentu, że w państwach znajduje się dużo miejsca poza zasięgiem Kosowa, nawet w przypadkach, w których uznanie nie jest możliwe do przeprowadzenia sprawozdań gospodarczych z tymi krajami. Oczywiście, świat muzułmański, ale inne kraje w Afryce, Azji, Ameryce Łacińskiej. Im więcej będzie partnerstw, tym więcej możliwości dla ludzi, nawet dla biznesu”, mówi Berisha.

Zarówno Prenkaj, jak i Berisha podkreślają, że nowe uznanie dla Kosowa nadal ma zasadnicze znaczenie, ponieważ pokazują stabilność państwa i jego rolę jako czynnika stabilności w regionie.

Berisha przyznaje, że debata między polityką zagraniczną a polityką wewnętrzną jest nieunikniona, ale aby zilustrować wagę uznania, przedstawia także przykład terytorium palestyńskiego, uznanego przez więcej krajów niż Kosowo, ale nadal niestabilnego z powodu konfliktu z Izraelem. Według niego, nawet w takich przypadkach, liczba uznania zachowuje swoje znaczenie jako symboliczny i dyplomatyczny instrument, pomimo skomplikowanej rzeczywistości w terenie.

W tym kontekście Berisha przypomina, że proces państwowości Kosowa został historycznie oparty na idei międzynarodowego uznania.

“Myślę, że projekt państwowy Kosowa, nie tylko niezależność zadeklarowana w lutym 2008 roku, ale od lat dziewięćdziesiątych, opiera się na międzynarodowym uznaniu. To jedna z rzeczy, których Kosowo szuka od lat 90. i nie ma powodu do zmiany dostępu lub myślenia”, mówi.

W świecie, w którym sojusze szybko się zmieniają i wzrasta konkurencja dyplomatyczna, eksperci podkreślają, że nowy rząd Kosowa będzie musiał zbudować skoordynowaną strategię ze sprzymierzeńcami, mając również możliwość szybkiego przystosowania się i działania w przypadku otwarcia nowych możliwości, takich jak w przypadku Syrii, po zmianie reżimu. W dyplomacji czas jest równie ważny jak wizja. / REL /Periscopi