Analiza e Foreign Policy: Serbia aleat i fortë ruso-kinez, në dialogun me Kosovën s’ka përparim

Ai ka shkruar për Foreign Policy, se ka ardhur koha që të themi hapur çka është Republika e Serbisë: Një aleat i fortë rus dhe kinez i drejtuar nga një qeveri gjysmë autoritare që ndjek në mënyrë proaktive zgjerimin territorial ideologjikisht irredentist në Ballkanin Perëndimor. Serbia e sotme paraqet një kërcënim për sigurinë rajonale dhe transatlantike. Nën Partinë Progresive Serbe (SNS) të presidentit Aleksandar Vuçiç, qeveria serbe po ndërton me shpejtësi ushtrinë e saj, duke mbështetur hapur provokatorët ultranacionalistë në shtetet fqinje, duke forcuar lidhjet e Beogradit me Moskën dhe duke konsoliduar partneritetet me Republikën Popullore të Kinës (PRC).

Sipas Kremer si një pjesë përbërëse e përpjekjeve të saj për të aktualizuar ideologjinë e “Serbisë së Madhe”, udhëheqja e Kishës Ortodokse të Serbisë dhe Rusisë bashkëpunojnë ngushtë dhe në harmoni me homologët e tyre politikë, duke shtuar se pa një ndryshim të rëndësishëm në orientimin e saj drejt Perëndimit, Serbia do të vazhdojë në një trajektore autoritare në linjë me kundërshtarët e SHBA-së.

“Serbia bashkëkohore paraqet një telash për strategët dhe politikëbërësit amerikanë dhe evropianë. Një Serbi vërtetë demokratike dhe me orientim euroatlantik u kërkua nga Brukseli dhe Uashingtoni. Megjithatë, dekada pas shpërbërjes së dhunshme të Jugosllavisë dhe ndërhyrjeve të Organizatës e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) në vitet 1990, shumica e serbëve refuzojnë bashkëpunimin me NATO-n dhe janë indiferentë ndaj Bashkimit Evropian (BE). Rrjedhimisht, SHBA-të dhe aleatët e saj demokratikë në Evropë janë më pak të aftë të përdorin anëtarësimet e ardhshme si një mjet për integrimin transatlantik. Një ndërlikim i mëtejshëm i marrëdhënieve me Serbinë është përqafimi i hapur i Aleksandar Vuçiqit me Pekinin dhe Moskën. Thellësia e varësisë në rritje të Serbisë nga ato fuqi kërcënon sigurinë e SHBA-ve dhe Evropës në shumë fronte. Mbështetja e vazhdueshme e narrativave ultranacionaliste nga qeveria Vuçiç dhe furnizuesve të tyre subversivë vazhdon të intensifikojë mosmarrëveshjet në Bosnje dhe Hercegovinë, Mal të Zi dhe Maqedoninë e Veriut. Forcimi i saj ushtarak është jashtëzakonisht shqetësues; Beogradi përgjigjet vetëm me shpjegime të rreme. Mbështetja gjithnjë e më e madhe e vendit në naftën dhe gazin rus si klient dhe shtet tranzit për Gazprom, gjigantin energjetik shtetëror të Rusisë, e vë atë në kundërshtim me Brukselin, Uashingtonin dhe disa kryeqytete të Evropës Qendrore-Lindore. Bashkëpunimi ekonomik, teknologjik dhe gjithnjë e më shumë ushtarak i Beogradit dhe Pekinit përshpejtohet ndërsa Partia Komuniste Kineze (PKK) forcohet edhe më tej në Evropën Juglindore. Si përmbledhje: shtrirja në rritje e Serbisë me fuqitë autoritare dhe forcat rajonale antidemokratike pasqyron botëkuptimin e saj joliberal dhe narrativën paaftësuese të viktimizimit kombëtar. Politikëbërësit perëndimorë po iu qasen vazhdimisht autoriteteve në Beograd me bindjen se, me stimujt e duhur, Serbia do të fillojë të ndjekë një politikë të moderuar, të demokratizohet dhe gradualisht të integrohet në institucionet transatlantike. Ky supozim është i gabuar. Ajo pakëson dhe ndoshta edhe përjashton nevojën që populli serb të përballet me të kaluarën e tij. Ashtu si Gjermania e pasluftës, me Ëilli Brant, Serbia ka nevojë për një udhëheqje të guximshme dhe të ndershme për të pranuar mëkatet e së kaluarës dhe për ta çuar kombin përpara. Për shembull: Një ngjarje si e Kniefall von Ëarschau mund të nxisë një diskutim të sinqertë midis popujve serbë rreth mizorive të kryera gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë. Cilido qoftë katalizatori, një pranim i gjerë i krimeve të së kaluarës kundër njerëzimit është e domosdoshme nëse Serbia do të bëhet ndonjëherë një shoqëri demokratike dhe e hapur. Pa të, serbët do të mbeten në mënyrë disproporcionale të pambrojtur ndaj forcave të brendshme irredentiste të ushqyera nga fuqitë e huaja keqdashëse që duan ta mbajnë Ballkanin Perëndimor larg komunitetit euro-atlantik”, ka shkruar autori.

Deri në një përballje të tillë kombëtare, vendimmarrësit perëndimorë, sipas tij, duhet të miratojnë një qasje më pragmatike ndaj marrëdhënieve me qeverinë e Beogradit, e cila shpërfill partneritetet e vërteta transatlantike.

“Për sa kohë që ultranacionalizmi pan-serb konsiderohet nga udhëheqësit e Serbisë si i pranueshëm në diskursin politik, ato vlera të vërteta demokratike dhe institucione të ushqyera në komunitetin euroatlantik do të mbeten të paplotësuara. Prandaj, SHBA-të dhe aleatët e saj evropianë duhet të inkurajojnë Serbinë që të fokusohet tek vetja, jo tek fqinjët e saj. Në këtë drejtim, politikëbërësit perëndimorë do të ishin të mençur të mos prisnin një përparim në negociatat e statusit Kosovë-Serbi, i cili është shndërruar në një dialog bosh që vetëm e mban Kosovën jashtë institucioneve ndërkombëtare dhe përfitimeve të tjera të shtetësisë së njohur. Një qasje e rishikuar duhet gjithashtu të ndërpresë shtyrjen e një procesi joefikas të integrimit në BE, si mjeti kryesor i transformimit demokratik të Serbisë”, ka shkruar ai.