De transformatie en lessen van Albanië Kosovo kunnen leren

Vijf jaar na het besluit van de Europese Commissie om toetredingsonderhandelingen met Albanië te beginnen, en slechts een jaar sinds de start ervan in de praktijk, heeft het land 28 hoofdstukken vier deze maand alleen al geopend van 35 in totaal.

Deze vooruitgang heeft geleid tot optimisme in Brussel, waar ambtenaren geloven dat Albanië de resterende hoofdstukken tegen het einde van het jaar zou kunnen openen, Periscoop.

De EU beloont deze positieve verandering. Hou het tempo”.

Deze impuls, EU-commissaris voor Uitbreiding Marta Kos, gaf deze op 16 september in Brussel aan de Albanese premier Edi Rama.

Albanië, in een steeds stabieler tempo, begon zich te bewegen sinds het begin van de jaren negentig, toen de communistische dictatuur die het land gedurende 45 jaar hermetisch geïsoleerd hield, instortte onder druk van de bevolking voor verandering.

Democratie was toen de grote droom van de Albanezen, maar de realiteit bracht ook grote economische en sociale onzekerheid met zich mee.

In het midden - 1990 's, het land ervaren een van de ergste crises in de moderne geschiedenis - de ineenstorting van piramides die leidde tot opstand en chaos in 1997.

De volgende anarchie met open leger magazijnen en wapens in handen van burgers twijfelde aan het voortbestaan van de staat. Meer dan 2000 mensen verloren hun leven, duizenden meer geëmigreerd.

Maar zelfs onder deze omstandigheden bleef Albanië op het Westen gericht. Aanvankelijk hielpen internationale hulp- en vredesmissies bij het stabiliseren.

Later begon het land nieuwe instellingen te bouwen en naderde het de NAVO en de Europese Unie. In 2009 werd Albanië lid van de grootste Westerse militaire alliantie, terwijl de EU haar vijf jaar later de status van kandidaat-lidstaat verleende.

Klodiana Beskun, een legalist aan de Universiteit van Tirana's Department of Political Sciences, zegt de slogan van protesten van de jaren -- “ -- we willen Albanië als geheel van Europa” -- was niet, simpelweg, de roep van de tijd, maar werd een gids voor de Albanese samenleving gedurende de hele cursus naar Europese integratie, reflecterend zowel in cultuur als kunst, en dan in het buitenlands beleid van het land.

De Europese integratie “was het begin en doel van elke Albanese regering en vooral de huidige regering van premier Rama. In het belang van de waarheid, Rama is zeer toegewijd aan dit nummer”, zegt Besk van Radio Free Europe's Expose Programme.

“Albania 2030 in de EU” was Rama's partijslogan bij de 11e parlementsverkiezingen, die hij stevig won. Na de bevestiging van de nieuwe regering op 18 september in de Assemblee, verklaarde Rama dat deze slogan het hoofd van zijn nieuwe mandaat zou blijven - de vierde in lijn.

“Europees Albanië is het oriëntatiekompas van elke pagina van ons programma en het ritme van elke hervorming die we zullen doorvoeren”, zei Rama.

Besk zegt dat hervormingen die in de loop der jaren zijn doorgevoerd, met name op het gebied van justitie, die hebben geleid tot de eigendom van rechters en aanklagers, en tot de arrestatie van corruptiezaken op hoog niveau, de internationale positie van Albanië opnieuw hebben gedefinieerd.

Het heeft als innovatie geleid tot de achteruitgang van de cultuur van straffeloosheid tot hoge niveaus. Dit heeft de perceptie van individuen van de staat radicaal veranderd, maar ook de perceptie van buitenlands Albanië”, volgens haar.

Richard Jozwiak, redacteur voor Europa van Radio Free Europe, volgt al jaren het EU-beleid. Hij zegt dat Europese leiders niet alleen onder de indruk zijn van diepgaande hervormingen in Albanië en voldoen aan de EU-eisen, maar ook van het imago dat Rama in Brussel heeft opgebouwd.

Volgens Jozwiak toont Rama altijd de mentaliteit “we kunnen het” doen, die het duidelijk onderscheidt van anderen.

“Edi Rama is erg populair in Brussel. Ik zou zeggen, zelfs dat de meeste mensen van hem houden, hetzij vanwege het charisma, hetzij vanwege het positieve. Zijn hele publieke aanwezigheid staat in scherp contrast met vele andere leiders, vooral uit de Westelijke Balkan, die naar Brussel komen en erover klagen, en voor elkaar zegt Jozwiak.

Albanië valt op in het tempo van negen kandidaat-lidstaten. Volgens Jozwiak is het de enige <x0-seconde student met de A+” noot, gevolgd door Montenegro; anderen bewegen langzamer of zijn in de impasse gebleven.

Jozwiak zegt dat zelfs transformatie op toeristische bestemmingen de publieke perceptie heeft verbeterd, waardoor het voormalige beeld van een Albanië zonder wet of geassocieerd met de maffia achter blijft.

Bovendien heeft het land ook een reputatie gekregen als gastheer voor belangrijke internationale evenementen: in mei organiseerde het de top van de Europese Politieke Gemeenschap met meer dan 50 Europese leiders, in februari 2024 een top voor Oekraïne met deelname van president Voldymyr Zelensky, terwijl Rama in 2027 heeft gezegd dat hij de top van de NAVO-leiders in Tirana zal organiseren.

Geen wonder, zegt Jozwiak, in Brussel noemen ze hem een lurtim “jadge Ed uit Tirana”.

Het brengt minder problemen op tafel en dit trekt de sympathie van iedereen aan, zelfs de Nederlanders, die meestal kritisch zijn, maar die nu zeggen dat Albanië het verdient, moeten verder gaan dan”, zegt Jozwiak.

Zelfs voormalig Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken wendde zich tot Rama met “Eddie” tijdens zijn bezoek aan Tirana vorig jaar, in het bijzonder zijn vooruitgang in de hervorming van justitie prijzend.

Maar niet alles is voor glorie. In het laatste rapport van het ministerie van Buitenlandse Zaken, onder leiding van Blinken, werd Albanië beschreven als een land waar “corruptie bestaat op alle takken en niveaus van de overheid”.

Volgens gegevens van het Instituut voor de Statistiek van Albanië is sinds 1991 meer dan een derde van de vorige bevolking van 3,3 miljoen geëvacueerd. De gemiddelde maandsalarissen bedragen ongeveer 750 euro, en bijna een derde van de jongeren in het land is werkloos.

Kritiek komt ook uit de Westerse media. In een schrijven van vorig jaar schreef Der Spiegel dat Rama '%s' ondanks corruptie in Albanië populair is in Europa omdat het helpt de vluchtelingencrisis te beheersen.

Een dag na de verkiezingen van 11 mei schreef Neue Zürcher Zeitung dat “Rama heeft een stroomvoorziening opgezet, zoals veel landen in de regio weten: Hij is het hoofd van een partij die de administratie, rechtbanken en veel media controleert”.

In het verslag van dit jaar werd geschat dat de Albanese media te maken hebben met belangenconflicten. Albanië slaagde er echter in om 80e te stijgen, vanaf 99e in 2024.

Om zijn moment te behouden, zegt James Ker-Lindsey, professor aan de London School of Economics, dat Albanië interne hervormingen moet blijven doorvoeren, zelfs als ze uitdagend zijn, en democratische beginselen moet beschermen, zoals vrije verkiezingen en onafhankelijke media.

Toetreding tot de EU betekent niet alleen aanpassing van de regels voor voedselveiligheid of financiële systemen. Het is net zo belangrijk om een functionerende markteconomie te hebben en een democratie die werkt”, zegt Ker-Lindssay van Expose.

Jozwiak gelooft ook dat de vooruitgang van Albanië op weg naar de EU veelbelovend is, maar kwetsbaar, en zegt dat de duurzaamheid ervan zal afhangen van oprechte hervormingen, politieke eenheid en zorgvuldig beheer van de bilaterale betrekkingen.

Volgens hem wil de EU dringend een uitbreiding, omdat zij sinds 2013 niet is uitgebreid met Kroatië en een succes nodig heeft.

Ik denk dat Albanië en Montenegro dit decennium zullen toetreden. In ieder geval zullen deze twee landen binnenkomen, bijna wat ze ook doen”, zegt Jozwiak.

De waarnemers onderstrepen dat andere landen kunnen leren van de ervaring van Albanië, dat de integratie van de EU diepgaande hervormingen en de uitvoering daarvan vereist, constructieve samenwerking met de Europese instellingen en reële bereidheid om aan de Europese normen te voldoen.

Kosovo, het enige land van de Westelijke Balkan zonder kandidaat-lidstaat, kan druk ondervinden van het succes van Albanië om zijn weg te effenen door de dialoog met Servië in eerste instantie te hervatten.

U moet Europa laten zien dat u bereid bent samen te werken. In het geval van Kosovo is dit een uiterst belangrijke boodschap, vooral nu de betrekkingen tussen de premier [in het kantoor van Kosovo, Albin] Kurti en de EU zich op zo'n laag punt bevinden”, zegt Ker-Lindsay.

In een Europa dat door veiligheidsproblemen wordt geteisterd, hebben de landen van de Westelijke Balkan de kans om hun volwassenheid te tonen en te bewijzen dat ze het grote spel kunnen spelen zonder alles onderweg te verpesten. Albanië bewijst volgens waarnemers dat deze weg mogelijk is. /Radio Europe Gratis'