2 uur geledenHij landde in de kluis, toen de politiek de grondwet zag.
Periskopi(9 maanden geleden)
(9 maanden geleden)Het is in het kader van de Assemblee in Kosovo dat sterke debatten heeft aangewakkerd over de interpretatie van de Grondwet en de rol van politieke partijen. Het Grondwettelijk Hof heeft verschillende arresten gewezen, maar de uitvoering ervan is nog steeds gedeeltelijk en roept vragen op over de noodzaak van mogelijke grondwetswijzigingen. Het Grondwettelijk Hof heeft al twee veroordelingen uitgesproken voor de constitutionele instelling. [...]
Het Grondwettelijk Hof heeft al twee veroordelingen uitgesproken voor de Assemblee in Kosovo en er wordt ten minste een derde verwacht.
Onjuistheden en twijfels over de stappen die in dit proces zijn gezet hebben de politieke partijen gedwongen om het hoogste geval in de interpretatie van de Grondwet aan te pakken, volgt Periscoop.
Van het debat over de geheime stemming tot de splitsing van de verkiezing van de plaatsvervangende leiders uit minderheidsgemeenschappen, zijn een aantal kwesties onder de rechtsstaat geplaatst.
Maar hoewel de arresten zijn verklaard, zijn ze niet volledig nageleefd.
Het besluit van 26 juni, waarin de grondwet binnen 30 dagen wordt bevolen, is het meest duidelijke voorbeeld: de termijn is verstreken, terwijl de Vergadering nog niet volledig is ingevoerd.
Het ontbreken van strafmaatregelen in de arresten van het Hof heeft ruimte gelaten voor verschillende interpretaties door zowel politici als juridische deskundigen.
Een van de vragen die de commentatoren stellen is: kan het een functionele vergadering met een leider en vier vice-burgemeesters genoemd worden, zoals het nu is?
De grondwet bepaalt duidelijk: De Vergadering moet één voorzitter en vijf vice-voorzitters hebben, en er wordt geen andere formule genoemd.
Maar in dit institutionele vacuüm is er nog een andere vraag: is het tijd voor constitutionele veranderingen die meer duidelijkheid brengen, of gewoon meer ruimte voor nieuwe interpretaties?
Sommige deskundigen op het gebied van het constitutionele recht en politieke analisten, waarmee Vrij Europa sprak, zien de wijziging van de grondwet van Kosovo niet nodig.
Volgens hen vloeit de huidige bezorgdheid in het kader van de grondwet niet voort uit constitutionele onzekerheden, maar uit het gebrek aan politieke wil van de partij.
“In principe zijn de grondwetten ontworpen om voor een lange tijd voorspelbaar te zijn en dat de uiteindelijke dilemma's over de inhoud van constitutionele normen worden opgelost door middel van constitutionele interpretatie”, zegt Visar Morina, hoogleraar Grondwettelijk Recht aan Pristina University.
Volgens hem zouden frequente veranderingen de rol van de Grondwet zelf overschaduwen.
“... zou juridische onzekerheid veroorzaken en het een flexibele handeling maken, waarvan de inhoud verschilt afhankelijk van het niveau van de politieke dynamiek in het land”, zegt Morina in een schriftelijke reactie op Radio Free Europe.
De grondwet van Kosovo werd aangenomen op 9 april 2008 en werd van kracht op 15 juni datzelfde jaar.
Het werd meerdere malen gewijzigd, alsof het einde van het internationale onafhankelijkheidstoezicht van Kosovo in 2012 was bereikt, of om het Verdrag van de Raad van Europa tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld in 2020 op te nemen.
Morina herinnert eraan dat de grondwet van Kosovo, om veelvuldige wijzigingen te voorkomen, strikte materiële en procedurele criteria bevat: zij staan wijzigingen alleen toe wanneer ze echt noodzakelijk zijn voor een constitutionele doelstelling, die niet met andere middelen kan worden bereikt, zoals constitutionele interpretaties.
De grondwetten zijn volgens hem nooit perfecte documenten en volledig duidelijke taal.
Kosovo's “-grondwet vormt geen uitzondering op deze norm. Ten eerste definiëren zij (competies) alleen de basisprincipes van het functioneren van de staat, en het wordt niet verwacht details te bevatten van enige concrete” situatie, aldus Morina.
Hij voegt eraan toe dat de brede taal die in de grondwet wordt gebruikt opzettelijk is en ruimte laat voor interpretatie.
Dit stelt volgens hem constitutionele rechtbanken en rechterlijke praktijk in staat om lacunes te dichten door middel van jurisdictie en de ontwikkeling van doctrine.
Politieke kennis, Avni Arifi, schat ook dat de Grondwet niet hoeft te worden gewijzigd om institutionele krampen, zoals de huidige, te voorkomen.
De grondwet van de Republiek Kosovo kan politieke partijen niet vervangen. Als politieke partijen van de Grondwet willen afwijken, dan kan het Grondwettelijk Hof de Grondwet niet verdedigen”, dan wijst Arifi op Radio Free Europe.
De grondwet van de Assemblee zat vast aan de verkiezing van de Servische vice-voorzitter.
De Servische lijst, net als de grootste partij in de Assemblee, nomineerde slechts één kandidaat, die in drie ronden niet genoeg stemmen kreeg.
De voorzitter van het parlement, Dimal Basha, heeft, anders dan in de grondwet staat, veel geld uitgegeven om de andere Servische kandidaat te bepalen, en heeft hem, in tegenstelling tot alle andere praktijken, niet voor de stemming in het pakket met de niet-Servische minderheidskandidaat geplaatst.
Geen van de negen kandidaten kreeg de 61 vereiste stemmen.
De grondwet is duidelijk en geeft de meerderheid van de parlementsleden in de Servische gemeenschap het recht om vice-voorzitter voor te stellen”, zegt Arifi.
De Servische lijst richtte zich vervolgens tot de grondwet om de Servische ondervoorzitter te stemmen.
Wat zeggen politieke partijen?
Of er al dan niet constitutionele wijzigingen moeten worden aangebracht om institutionele impulsen te vermijden, de parlementsleden van de parlementaire partijen delen verschillende meningen.
Arber Rexhaj, afgevaardigde van de Vetevendosje Beweging, vertelt Radio Free Europe dat de grondwet en de blokkade die maandenlang heeft geduurd, de Grondwet duidelijke oplossingen biedt en volgens hem geen veranderingen nodig heeft.
“Deputes hebben alle grondwettelijke rechten gebruikt om te stemmen”, zegt Rexhaj.
Nait Hasani, afgevaardigde van de Democratische Partij van Kosovo, schat daarentegen dat de impasse in het kader van de grondwet heeft aangetoond dat Kosovo een politieke fase is ingegaan waarin constitutionele veranderingen noodzakelijk zijn om duidelijke oplossingen te bieden en soortgelijke situaties in de toekomst te voorkomen.
In dit verband is hij vooral van mening dat de wijze waarop de voorzitter wordt gekozen, verandert.
Volgens hem moet de voorzitter rechtstreeks door burgers en niet door afgevaardigden van het Parlement worden gekozen, zoals momenteel gebeurt, en waarom:
Dit zou de mogelijkheden van politieke combinaties voor de oprichting van de regering en het herstel van de Vergadering downloaden. Partijen die bij de verkiezingen verschijnen, de eerste [winner] partij is gemakkelijker met de tweede of derde partij om combinaties van bestuur te maken, in het geval het niet in deze combinatie de functie van president”.
Anderzijds schat Lutfi Haziri, plaatsvervanger van de Democratische Liga van Kosovo, dat de huidige impasse in de Assemblee geen verband houdt met constitutionele onzekerheden, maar met het gebrek aan bereidheid van politieke partijen om samen te werken bij de uitvoering van de geest van de Grondwet.
Volgens hem heeft dit gebrek aan wil de politieke partijen ertoe gebracht zich tot het Grondwettelijk Hof te wenden en vervolgens zijn eigen beslissingen te herinterpreteren.
Er is geen grondwet, geen grondwet heeft... veel explosieven hebben rechten en mechanismen. Het hele probleem is politiek. Als men de procedures en de regels oproept, probeert men de constitutionele geest te verstoren. Dat is het probleem. Volgens Haziri heeft de grondwet geen probleem.
De andere partij in het Parlement, de Alliantie voor de toekomst van Kosovo, heeft niet gereageerd op het verzoek van Radio Free Europe om commentaar op dit onderwerp.
Voor elke grondwetswijziging is echter tweederde van de stemmen van alle afgevaardigden van het Parlement nodig, evenals tweederde van de stemmen van parlementsleden die niet-VS-gemeenschappen vertegenwoordigen.
Morina ziet voorlopig geen verandering in de grondwet van Kosovo, maar zegt dat zij in principe open moet blijven staan voor sociale ontwikkeling, aangezien de politieke, economische en sociale realiteit voortdurend verandert.
Tegelijkertijd verwijst het ook naar “eeuwige taal”, die “vanwege hun fundamentele karakter niet het voorwerp kan zijn van constitutionele verandering”.
In het geval van Kosovo zou het zonder twijfel toegang hebben gehad tot vrijheden en constitutionele rechten”, zegt onder andere Morina.
De publieke opinie is nu in afwachting van de beslissing van het Grondwettelijk Hof op verzoek van de Servische lijst.
De president van Kosovo, Vjosa Osmani, heeft eerder dit hof toegesproken, met het verzoek om te verduidelijken wat er gebeurt als de door het tribunaal vastgestelde termijn van 30 dagen voor de grondwet niet wordt gerespecteerd.
Later heeft Osmani het verzoek ingetrokken, aangezien rechter Radomir Lyban, die verslag deed voor de zaak, “beschouwt als een bedreiging voor de nationale veiligheid”.
Echter, kenners van constitutionele kwesties schatten dat zelfs nadat Osmany's verzoek is ingetrokken, het Hof het recht heeft de procedure voort te zetten. /REL'
