Is Kosovo opgesloten in een crisis zonder alternatief?

Kosovo lijkt vast te zitten in zijn democratische jeugd. Wanneer de stagnatie wordt omgezet in een staat en het onvermogen om te handelen alles bedreigt, kan niet een toegewijde jeugd veel doen. Nu gaat het over alles of niets.

Misschien is het niet het ergste dat Kosovo eind 2025 opnieuw geconfronteerd wordt met een crisis. Misschien is het erger dat het niemand meer verrast. Ze horen van een andere mislukte poging om een regering in het parlement te vormen en mensen heffen gewoon hun schouders. Ze horen over weer een diplomatieke botsing met belangrijke bondgenoten en ze denken, natuurlijk. Je hoort over een schandaal dat nog niet eens klaar is met vertellen en je bent sprakeloos, niet omdat er niets te zeggen is, maar moe.

Begoocheling in een democratie leidt niet tot opstand of opstand, maar tot drogen. Als mensen gewoon moe zijn, verwachten ze niets meer van de politiek. En als ze niets meer verwachten, zinken ze in resygnatie, in een fataal <x0-realisme”: ze zijn nergens meer verbaasd over. Zo wordt de stagnatie een staatsvorm. Slaapplaats.

Om te onthouden: Kosovo is een nieuwe staat in een oude geografische ruimte. De Republiek is sinds 2008 onafhankelijk. Maar een normaliteit zoals in geconsolideerde democratieën is meestal relatief stabiel, betrouwbare instellingen, een voorzichtige toon van politiek debat, dat bestaat niet. Dit is niet gerelateerd aan de <x0mentaliteit” van mensen, maar is het resultaat van geschiedenis en geografie; het resultaat van de ervaring van oorlog en een kwetsbare economie; en het product van externe invloeden, zoals de nog steeds open kwestie van erkenning van de Republiek Kosovo door alle 27 EU-lidstaten; en vooral de onopgeloste relatie met Servië. Het interne en het buitenlandse beleid in Kosovo bevinden zich niet in afzonderlijke laden, maar in dezelfde ruimte.

Op 28 december 2025 zullen er weer verkiezingen plaatsvinden. Niemand wil een verkiezingscampagne aan het eind van het jaar. Maar sinds de verkiezingen van 9 februari 2025 is de vermeende winnaar er niet in geslaagd de parlementaire meerderheid te verkrijgen. Het land wordt al maanden geleid door een regering. De politiek heeft in geen van beide richtingen kunnen beslissen. Voor buitenlandse waarnemers kan dit lijken op binnenlandse politieke theater. Voor een klein land als Kosovo, dat de grote kwestie van veiligheid en lidmaatschap van de EU moet beantwoorden, betekent dit een existentiële crisis. Zonder meerderheid is er geen regering, geen begroting, geen langetermijnplanning, geen vertraagde hervormingen. Er zijn alleen maar persberichten.

Bij de verkiezingen van februari was er een winnaar, maar geen triomf. Vetevendosje bleef de grootste kracht, ondanks aanzienlijke verliezen. Maar dat was niet voldoende om de regering te vormen, want 61 van de 120 stemmen zijn nodig in het parlement. De figuur 61 is geen technisch detail, maar de sterke lijn tussen het vermogen om te handelen en verlamming. Iedereen met minder dan 61 zetels kan veel praten, maar niet regeren.

De moeilijkheden bij het vormen van regeringen zijn niet eens onbekend in andere landen. Ook Duitsland heeft lange coalitieonderhandelingen en een broze meerderheid meegemaakt. Maar het verschil is in de gevolgen. In Berlijn kost een eerste mislukte verkiezing van de kanselier politieke zenuwen. In Pristina kost het voortdurende onvermogen om regeringen te vormen politiek kapitaal aan de internationale gemeenschap en kostbare tijd voor economische ontwikkeling. Een republiek sinds zijn geboorte strijdt voor investeringen, banen en internationale geloofwaardigheid kan zich niet de luxe veroorloven van hele maanden stagnatie.

Maanden na de verkiezingen lieten zien hoe snel de politiek in Kosovo kan veranderen in ritueel. Stemmen die falen, kandidaten die voortdurend worden ingediend, onderhandelingen zonder resultaten. In een land dat wordt geconfronteerd met aanhoudende migratie, een slechte economie en een kwetsbare veiligheidssituatie, betekent elke maand zonder besluit een inkrimping van de toekomst. Het is niet spectaculair. Het is banaal. En dat maakt het zo gevaarlijk. Geen barricades of verbrande auto's meer. Er zijn geblokkeerde projecten. De infrastructuur wordt niet gemoderniseerd. Hervormingen beginnen niet. De inschrijvingen worden niet behandeld. De staat beheert alleen zichzelf.

Kosovo heeft een sociale energie die zelden in Europa wordt gevonden - een nieuwe bevolking, grote diaspora en financieel sterke, vitale civiele samenleving. Maar deze energie moet gekanaliseerd worden. Als de politiek dat niet doet, vindt ze andere manieren: migratie, cynisme, radicalisering. Een land kan in tijdelijke crises leven, maar niet in een realiteit waarin alleen crises bestaan.

Na maanden van politieke blokkade kondigde de president nieuwe verkiezingen aan. Ze rechtvaardigde dit en financieel: begroting, internationale overeenkomsten, investeringsleningen en openbare projecten alles werd bevroren. Een beleid dat pas over zichzelf gaat, krijgt vroeg of laat de rekening. En dit wetsvoorstel wordt niet betaald door partijen, maar door burgers: dure energie, slechte diensten, gebrek aan banen.

Albin Kurti werd niet toevallig de centrale figuur van deze fase van verlamming. Het belichaamt zijn stijl, taal en methode. Hij gelooft dat hij politiek gewicht krijgt door voortdurend te slaan op “moral cendo”. Hij ziet zichzelf aan de kant van de reinen en het volk, voor de ogen van de oude en corrupte elites.

Maar democratie is niet de leer van zuiverheid. Het is georganiseerd onvolmaaktheid: compromis, evenwicht, nederigheid tegenover instellingen. Wie de onderhandelingen vervangt door “reiniging”, levert geen geweld op, maar blokkades. Als oppositie zou deze strategie maatregelen kunnen mobiliseren. Als de mislukte premier keert het terug naar een giftige routine die nieuwe vijanden nodig heeft om zichzelf te verdedigen, of de media, het maatschappelijk middenveld of de instellingen zelf.

Isolatie en verlies van geloof

Kosovo leeft historisch, politiek en economisch door allianties. De VS, de EU, KFOR en Westerse instellingen zijn geen buitenlandse “structuren, maar onderdeel van de interne veiligheidsarchitectuur. Wie het negeert, betaalt de prijs in geloof en geld.

Partners in Washington en Brussel hebben al gereageerd. De strategische dialoog met de Verenigde Staten is opgeschort. De EU neemt strafmaatregelen tegen de regering Kurti en stelt middelen beschikbaar met onvolledige hervormingen. Kosovo riskeert isolement en financieel verlies.

Normale keuzes

Op 28 december zullen de kiezers niet zomaar beslissen wie regeert. Zij zullen beslissen of Kosovo weer regering wordt. Als de politiek weer aan het werk gaat en niet aan permanente zelf-soorten.

Kosovo heeft een minimale politieke volwassenheid nodig:

Coalities zijn geen schaamte, maar de essentie van democratie.

Instellingen zijn geen machtsinstrumenten, maar ons gemeenschappelijke thuis.

Westerse bondgenoten zijn geen toeschouwers, maar een deel van onze veiligheid.

Als de kiezers kiezen voor verantwoordelijkheid in plaats van lawaai, kan iets nieuws beginnen. Niet grote redding, maar iets veel waardevoller - normaal.