Bestandsval: De vernietigende effecten van illegale leningen

Aanvankelijk ontving ze slechts 2.000 euro (U.S.), een bedrag dat klein leek om zaken in leven te houden, maar dan nog eens 150.000 euro. Elke nieuwe lening werd genomen om de oude te betalen, en de schuld alleen maar toegenomen.

Al bijna vijf jaar heb ik meer dan 500 duizend euro in het dossier betaald, voor 20 verschillende personen”, zegt Izeti [een naam ingesteld door redactionele artikelen], 60-jarige. Naast het betaalde bedrag verloor hij zijn bedrijf, zijn doel en andere activa, die 1 miljoen euro bedroegen.

Het enige onroerend goed achtergelaten heeft de hypotheek achtergelaten in een bank om het krediet te krijgen dat hij betaalde het dossier.

In zijn kleine stadje, zegt hij, is het heel eenvoudig om geld te nemen met schuld, omdat de haviken zijn zeer populair en bekend bij iedereen. Maar volgens hem zijn de bestanden “dood per levende”. De kracht om de situatie te overwinnen is alleen gevonden bij kinderen.

“Bull en zout eten, en neem geen geld aan met het bestand”, zegt Izet, die bijna tien jaar illegale schulden had.

Illegaal lenen, ernstig probleem in Kosovo

De Izet-zaak is niet geïsoleerd. In Kosovo wordt vaak melding gemaakt van aanklachten tegen verdachten, waarbij miljoenen euro's aan schade worden genoemd.

In oktober pas dit jaar hebben de autoriteiten een aanklacht ingediend voor twee afzonderlijke zaken, waarbij acht mensen schade zouden veroorzaken tot 8 miljoen euro. De aanklager riep op tot inbeslagname en terugkeer van 21 zakenwoningen en vestigingen die de gewonden aan de schuldigen hadden gegeven omdat zij geen schulden konden terugbetalen.

Advocaat Xhevahire Miftari Kloppner zegt dat veel burgers ten prooi vallen aan de bestanden vanwege het gebrek aan snelle toegang tot formele leningen, vooral die met lage inkomens of geen hypotheek activa. Volgens haar, in sommige gevallen burgers voelen dat ze lenen een gemeenschappelijke schuld, maar dan geconfronteerd met rente variërend tot 20 procent per maand.

Vaak zijn slachtoffers zaken - expanders, maar niet in staat om schulden af te betalen, gedwongen om te sluiten, en verloren eigendom. Nu de schuld stijgt, oefenen haviken vaak druk uit, bedreigingen en zware beslagleggingen. Sommige mensen zijn zelfs gedwongen Kosovo te verlaten.

De uitdaging van het onderzoek

Uit de gegevens van de politie van Kosovo blijkt dat in de periode januari-september 2025 13 schuldige zaken zijn geopend. Vorig jaar was dat aantal 23 en in 2023 hadden de autoriteiten 24 zaken geopend.

In 2021-23 heeft de politie 106 criminele groepen vernietigd, waarvan negen schuldig werden bevonden. Van de 740 verdachten van georganiseerde misdaad waren er 78 betrokken bij het evenement, voornamelijk in de regio Pristina en Pec.

Volgens Miftari Kloppner is het aantal gevallen veel hoger omdat veel gewonden bang zijn om te rapporteren. Uit het toezicht op het Kosovo Institute for Justice (IKD) blijkt echter dat er in 2025 steeds meer gevallen zijn ingediend door burgers, dankzij nauwere samenwerking tussen aanklagers en het gebruik van geheime onderzoeksmaatregelen.

Flamur Kabashi, een onderzoeker bij het IKD, zegt dat een grote uitdaging blijft het feit dat veel gewonden zich niet houden aan verklaringen gegeven aan de aanklager, omdat ze onder druk staan. Volgens hem slagen rechtbanken er vaak niet in om verklaringen af te leggen, wat het proces verzwakt.

De IKD schat dat de constitutionele aanklager in Prizren de grootste vooruitgang heeft geboekt bij het onderzoeken van de zaak van de schuldigen, en dat dit model door alle aanklagers in het land moet worden gevolgd.

Volgens het wetboek van strafrecht van Kosovo worden de daders beboet en veroordeeld tot gevangenisstraf van 6 maanden tot 12 jaar, afhankelijk van de omvang van de schade. Volgens gegevens die eerder door de voormalige minister van Justitie Albulen Haxhiu in augustus van dit jaar werden verstrekt, van de 1752 gevangenen, werden er slechts vier veroordeeld wegens veroordelingen en acht in hechtenis gehouden.

Dit zijn niet alleen geïsoleerde werken, ze maken deel uit van een criminele keten die de meest kwetsbaren treft en bijdraagt aan een diep gevoel van onrecht in de samenleving”, had Hadziu verklaard.

De correctieve dienst van Kosovo beantwoordde niet aan het belang van REL voor het aantal gevangenen dat momenteel voor criminele activiteiten wordt gebruikt “Fede”.

Economische schade

Experts zeggen schuldige straffen moeten worden verhard, om een echte belemmering voor illegale geldschieters te creëren.

Shkumbin Misini, hoogleraar economie aan AAB College, wijst erop dat bedrijven die te kampen hebben met een kapitaaltekort of moeilijkheden bij het verkrijgen van formele leningen vaak ten prooi vallen aan veroordelingen. Hoge rente 20 procent per maand, en tot 200 procent per jaar, volgens hem, zijn rampzalig.

Geen enkel bedrijf kan zich deze tarieven veroorloven. En, om de obligatieschuld terug te geven, werken bedrijven, maar met verlies, en gaan failliet, terwijl de boosdoeners eigendom, machines, bedrijfsvoorraad” overnemen, zegt hij.

Volgens hem zijn de gevolgen voor de economie op lange termijn: het verlagen van formele investeringen, het vergroten van de geldcirculatie buiten het banksysteem, het verlagen van belastingen en het ondermijnen van de financiële stabiliteit van het land.

Mifter Kloppner benadrukt dat er wijzigingen in de wetgeving nodig zijn om het schuldverschijnsel effectief aan te pakken. Het stelt voor dat in de wet duidelijk de verantwoordelijkheden van beide betrokken partijen worden omschreven, gericht op het versterken van de duurzaamheid en het verlagen van de kredietpraktijken buiten het wettelijke kader. Periscopi