Wat als Kosovo de begroting van volgend jaar niet tijdig goedkeurt?

De uitdaging bij de instelling van de Assemblee, opeenvolgende klachten bij het Grondwettelijk Hof, de regering met beperkte bevoegdheden en het risico van buitenlandse fondsen ter waarde van honderden miljoenen euro's.

Wanneer het ergste het ergst gaat, komt het probleem van de staatsbegroting voor volgend jaar aan de orde, die volgens de prognoses van het ministerie van Financiën naar verwachting ongeveer 3,5 miljard euro zal bedragen.

Voor voormalig minister van Economische Zaken Haki Shatri is de huidige situatie zeer verontrustend.

“Begroting is de materiële basis voor het functioneren van de staat. Als deze basis wordt vernietigd, gaat de staat failliet, het kan niet functioneren”, vertelt hij Free Europe Radio.

Om dit niet te doen, moet de begroting meerdere fasen doorlopen, zodat zij op 1 januari 2026 in werking kan treden.

Fasen van de goedkeuring van de begroting

De begroting voor volgend jaar begint al in maart te worden voorbereid, in verschillende begrotingscircuits, en vervolgens te worden verspreid voor herziening van alle instellingen die uit de begroting worden gefinancierd.

Onder ideale omstandigheden heeft de regering alle voorbereidingen getroffen en de laatste datum voor de goedkeuring van de begroting is 30 oktober.

Zo hebben parlementsleden van 1 november tot 31 december twee maanden de tijd om het document te bestuderen in twee lezingen, over commissies en de nodige wijzigingen aan te brengen.

Maar het eerste probleem is nu dat Kosovo een regering heeft met beperkte bevoegdheden.

De regeringswet vermeldt niet de term regering in functie, maar de regering in het ontslag, gedefinieerd als de regering die functioneert na de verdeling van de Vergadering tot de verkiezing van de nieuwe regering.

De wet is van mening dat een dergelijke regering geen nieuwe wetten kan aannemen, maar kan voorstellen de overheidsbegroting goed te keuren.

Het is hier mooi. Kosovo heeft echter ook het tweede probleem, omdat het wacht op een beslissing van het Constitutioneel Hof om te begrijpen of de Vergadering overeenkomstig de wet- en regelgeving is geïnstitutionaliseerd, en afhankelijk van het besluit kan het goedkeuringsproces voor de begroting worden opgeschort.

“Intentaal gezien, als we zonder [vorm] de regering en zonder het Parlement blijven, bestaat het risico dat er vanaf 1 januari geen begroting komt, en geen betalingsprocedure kan plaatsvinden zonder een besluit van het Parlement”, zegt Shatri.

Een van de geblokkeerde betalingen zijn salarissen, pensioenen, die voor politie en militaire brandstoffen, of zelfs die voor het verstrekken van spaarmateriaal van instellingen.

“Praktisch gezien is de toestandsvergrendeling”, schat Shatri.

Over de termijnen voor de goedkeuring van de begroting gesproken, de huidige minister van Financiën Iron Murati zei dagen eerder dat de regering “zijn best zou doen, in het belang van de republiek, om instellingen consequent te laten functioneren zoals we tot nu toe hebben gedaan”.

Tweede optie

Er is nog een mogelijkheid om de blokkade te vermijden.

Als de regering de begroting goedkeurt, en parlementsleden worden vertraagd om de noodzakelijke procedures te voltooien, dan kan de uitvoerende macht voorstellen doen om de huidige Wet op de begroting te wijzigen, zodat deze niet vervalt op 31 december, maar toestaan dat de volgende uitgaven voor januari of februari, met het maandelijkse gemiddelde van het voorgaande jaar, of zoals de 1/12 regel is bekend.

Shatri herinnert eraan dat zoiets gebeurde in Kosovo op twee manieren om onafhankelijkheid te verklaren.

Welke wet kan worden voorgesteld als de termijnen zijn bereikt?

De huidige premier van Kosovo, Albin Kurti, heeft nog een paar dagen om de nieuwe samenstelling van de regering voor het Parlement te presenteren en te kijken of het de nodige stemmen krijgt.

Zelfs als hij of iemand anders regering kan vormen, en begint met begrotingsprocedures, gelooft Shatri dat dit document niet erg doordacht zal zijn, gezien de situatie die het land tot nu toe heeft doorgemaakt.

Waarom? Want volgens hem was er geen almachtige minister die een adequaat ontwikkelingsbeleid voor volgend jaar kon opstellen, en daarom zou de volgende begroting een kopie van die voorlopige begroting kunnen zijn.

Overige economische gevaren

De voorzitter van de economische Ode in Kosovo, Lulzim Rafuna, zegt dat Kosovo economisch zeer te lijden heeft onder het gebrek aan machtige instellingen.

“Business wil voorspelbaarheid, inzicht in het begrotingsbeleid, investeringen in kapitaalprojecten, zodat overheidsinvesteringen particuliere investeringen kunnen aantrekken”.

Hij zegt dat de nadruk moet liggen op begrotingsafdelingen voor volgend jaar, onder andere op hervormingen van het begrotingsbeleid, op verhoging van de begroting voor kapitaalinvesteringen en verbetering van het imago van de staat, het openen van deuren voor buitenlandse investeringen.

Shatri noemt ook de noodzaak om kredietmogelijkheden en openbare leningen te gebruiken om de dynamische ontwikkelingsruimte van een land te waarborgen.

Volgens een rapport van de Wereldbank neemt de groei af van 3,6 procent naar 2024 naar 3 procent in 2025, voor de landen van de Westelijke Balkan. De grootste daling zal naar verwachting Servië en Kosovo, die echter nog steeds iets boven het gemiddelde van de regio, REL rapporten, Periscopi uitzendingen