Τι κρύβεται πίσω από την πτώση των εκλογών;

Σε μια χώρα όπου η εκλογική εμφάνιση ήταν παραδοσιακά υψηλή, αυτό δεν είναι μόνο μια στατιστική. Είναι ο συναγερμός για το πολιτικό σύστημα, λένε γνώστες των πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων.

Οι εκλογές της 7ης Ιουνίου προκάλεσαν ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα συμμετοχής τα τελευταία χρόνια, εγείροντας, σύμφωνα με αυτές, σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την εκπροσώπηση, την εμπιστοσύνη και τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Από τους 1.959.962 επιλέξιμους πολίτες, μόνο 726.071 ψήφισαν, ή 37.05%, σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή.

Σε σύγκριση με περίπου το 45% που συμμετείχε στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου, η μείωση είναι σημαντική.

Αποχή ως εξέγερση

Ο κοινωνιολόγος Μπεσίμ Γκολόπεν από το Πανεπιστήμιο “Isa Boletini” στη Νότια Μιτρόβιτσα θεωρεί αυτή την παρακμή ως άμεση αντανάκλαση της απογοήτευσης των πολιτών απέναντι στην πολιτική τάξη.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το γεγονός ότι πρόκειται για τις τρίτες εκλογές μέσα σε λιγότερο από ενάμιση χρόνο μετά τις 9 Φεβρουαρίου 2025 και τις πρόωρες εκλογές της 28ης Δεκεμβρίου έχει δώσει έμφαση στο εκλογικό σώμα.

Οι συχνές εκλογές εκλαμβάνονται ως ένδειξη ενός συστήματος που δεν λειτουργεί κανονικά”, εκτιμά στο Radio Free Europe, προσθέτοντας ότι αυτό επηρεάζει άμεσα τη μείωση των κινήτρων για συμμετοχή.

Ο αναλυτής Belgzim Kamberi από το “Mousine Koklari” στην Πρίστινα ορίζει αυτό το φαινόμενο ως ένα ξεσηκωτικό “.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πολίτες δεν επέλεξαν να τιμωρήσουν μόνο ένα κόμμα -- ούτε εξουσία ούτε αντιπολίτευση.

Απλώς ένιωθαν ότι δεν εκπροσωπούνταν από καμία πλευρά και έμειναν στο σπίτι. Αυτή είναι μια λογική απάντηση σε μια πολιτική που δεν παράγει συγκεκριμένες λύσεις”, η Camberi επισημαίνει στο Radio Free Europe.

Κρίση εμπιστοσύνης και ατελείωτος κύκλος κρίσεων

Πέρα από την εκλογική κόπωση, ο Γκολόπεν τονίζει ένα άλλο πρόβλημα: την πολιτική κρίση εμπιστοσύνης.

Το τελευταίο “Ο Βες έχει χαρακτηριστεί από δυσκολίες στη συγκρότηση και λειτουργία θεσμών, επανειλημμένων πολιτικών κρίσεων και μιας ευρείας αντίληψης ότι, ανεξάρτητα από το ποιος κερδίζει τις εκλογές, οι ζωές των πολιτών δεν αλλάζουν”, λέει.

Αυτή η αντίληψη, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος διαβίωσης, την οικονομική αβεβαιότητα και τη μετανάστευση, έχει απομακρύνει το επίκεντρο των πολιτών από την πολιτική.

“Το μυαλό κινείται από την πολιτική στις καθημερινές προκλήσεις. Και αυτό καθιστά τη συμμετοχή στις εκλογές λιγότερο ή καθόλου προτεραιότητα, ειδικά για τους νέους ή για όσους αισθάνονται αποκομμένοι από τις θεσμικές διαδικασίες”, προσθέτει.

“Ο Zile ξύπνησε” για τα πολιτικά κόμματα

Η μείωση της προσέλευσης επαινέθηκε τόσο από διεθνείς αποστολές όσο και από τοπικούς οργανισμούς.

Η αποστολή παρατήρησης της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) ονόμασε αυτή την τάση μια τάση “ανακάλυψη “για πολιτικά θέματα, αν και η εκλογική διαδικασία την επαίνεσε ως ήρεμη και επαγγελματική.

Η οργάνωση “Δημοκρατία σε Δράση” (DnV) υπολόγισε επίσης ότι οι πρόσφατες εκλογές διεξήχθησαν σε ένα σαφές κλίμα εκλογικής κόπωσης και με σημαντικά χαμηλότερο ενδιαφέρον σε σύγκριση με τις πρόσφατες διαδικασίες.

Ένας από τους παράγοντες, σύμφωνα με την ίδια, παραμένει η έλλειψη νέων πολιτικών προσφορών και ανακύκλωσης των ίδιων αριθμών και υποσχέσεων κατά τις εκστρατείες.

Τα ίδια τα κόμματα δεν αντιμετώπισαν άμεσα αυτό το φαινόμενο, ενώ για να επιστήσουν την προσοχή σε ορισμένους διπλωματικούς εκπροσώπους της χώρας.

Ο Βρετανός πρέσβης στο Κοσσυφοπέδιο Τζόναθαν Χάργκκριβς επαίνεσε για το Radio Free Europe ότι “η φαινομενική χαμηλή προσέλευση στις εκλογές της Κυριακής δείχνει ότι η υπομονή των πολιτών με τους πολιτικούς εξαντλείται”.

Αποτελέσματα και Μεταβολές

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής, το κίνημα Vetevendosje (LVV) ήρθε πρώτο με περίπου 42% των ψήφων, ακολουθούμενο από το Δημοκρατικό Κόμμα του Κοσσυφοπεδίου (PDK) με περίπου 21%, τη Δημοκρατική Κοινωνία του Κοσσυφοπεδίου (LDK) με περίπου 17%, τη Συμμαχία για το Μέλλον του Κοσσυφοπεδίου (AAK) με περίπου 7% και τη Σερβική Λίστα με περίπου 6%.

Τα αποτελέσματα αυτά, αν και δεν περιλαμβάνουν ψήφους διασποράς, ψήφους υπό όρους και αυτές των ατόμων με ειδικές ανάγκες, δείχνουν κάποιες αλλαγές στη θέση τους σε σύγκριση με τις εκλογές του Δεκεμβρίου 2025.

Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD) θεωρεί την υψηλή προσέλευση των ψηφοφόρων ως ένδειξη συμμετοχής και νομιμότητας του πολιτικού συστήματος, ενώ η παρακμή του, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων, είναι τάση σε πολλές χώρες.

Σε μια έκθεση που δημοσίευσε το O The ECD το 2024 αναφέρει ότι ένας στους τέσσερις νέους δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική, σε σύγκριση με έναν στους πέντε για όλες τις ηλικιακές ομάδες.

“Μίδη αρχές της δεκαετίας του 1990 και αρχές της δεκαετίας του 2020, η συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές σε όλη την ΟΟ Το ECD μειώθηκε από 75% σε 65% κατά μέσο όρο”, σύμφωνα με αυτή την έκθεση.

Ομοίως, μια ανάλυση του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) δείχνει ότι η παγκόσμια προσέλευση ψηφοφόρων έχει μειωθεί από περίπου 65% το 2008 σε περίπου 56% το 2023, αντικατοπτρίζοντας την άνοδο του σκεπτικισμού στις δημοκρατικές διαδικασίες.

Πώς Μπορεί να Επιστρέψη η Πίστη;

Για τους ειδικούς, η μείωση της προσέλευσης είναι μια πολιτική πρόκληση που απαιτεί βαθιές λύσεις.

Ο Kamberi αναφέρει τη δυνατότητα μεταρρυθμίσεων στην εκλογική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων μοντέλων όπως η υποχρεωτική, εφάρμοσε την ψηφοφορία σε χώρες όπως το Βέλγιο.

Αυτό που είναι σαφές είναι ότι απαιτείται αναθεώρηση ή βαθιά μεταρρύθμιση της ισχύουσας νομοθεσίας για τις εκλογές”, ισχυρίζεται ο Καμπέρι.

Για τον Γκολόπεν, το κλειδί βρίσκεται στην πίστη.

“Οι πολίτες πρέπει να δουν ότι οι εκλογές παράγουν λύσεις, όχι κρίσεις. Μόνο τότε μπορεί να αυξηθεί η προσέλευση”, λέει.

Προειδοποιεί ότι η αποχή, αν και κατανοητή ως απάντηση, είναι τελικά μια επιλογή που θα μπορούσε να βλάψει τους ίδιους τους πολίτες.

Αν αποσυρθούμε από τις εκλογικές διαδικασίες, κινδυνεύουμε να δημιουργήσουμε ακόμα πιο δυσμενείς καταστάσεις για την ευημερία μας”, καταλήγει ο Γκολόπεν.