Η πρόοδος της Αλβανίας και του Μαυροβουνίου προς την ΕΕ “θέτει κίνδυνο για νέες διαιρέσεις” στην περιοχή

Ωστόσο, οι συμμετέχοντες της ομάδας υπολόγισαν ότι η ένταξη αυτών των δύο χωρών στην ΕΕ θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε εμβάθυνση των διαιρέσεων στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων.

Λέγεται επίσης ότι η διεύρυνση της ΕΕ σε αυτήν την περιοχή θα έχει θετικό αντίκτυπο όχι μόνο στις υποψήφιες χώρες, αλλά και στην ασφάλεια και την οικονομία των χωρών της ΕΕ.

Η επιτροπή συζήτησης με τίτλο “Από την Πολιτική στους Ανθρώπους: Ασφάλεια και Επιλογές Μέσω Περιφερειακής Συνεργασίας και Διεύρυνσης της ΕΕ” πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του φόρουμ ασφαλείας G LOBSEC, το οποίο πραγματοποιείται στην Πράγα από τις 20 Μαΐου έως τις 23 Μαΐου 2026.

Οι άνθρωποι από τα Δυτικά Βαλκάνια εξακολουθούν να βλέπουν το μέλλον τους στην ΕΕ

Ο Πάβλε Γιάνκοβιτς του Περιφερειακού Συμβουλίου Συνεργασίας τόνισε ότι η έρευνα που διεξάγει ο οργανισμός αυτός στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δείχνει ότι οι πολίτες αυτής της περιοχής θεωρούν σημαντική την περιφερειακή συνεργασία, καθώς και την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η έρευνα βαρόμετρου για τα Βαλκάνια του 2025, η οποία πραγματοποιήθηκε από αυτό το συμβούλιο, δείχνει ότι η στήριξη των πολιτών για ένταξη στην ΕΕ έχει αυξηθεί στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων κατά τη διάρκεια του 2025.

Σύμφωνα με έρευνα, το 64 τοις εκατό των πολιτών των λεγόμενων “από τα Δυτικά Βαλκάνια” (Μαυροβούνιο, Σερβία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Αλβανία, Κοσσυφοπέδιο και Βόρεια Μακεδονία) πιστεύουν ότι η ένταξη στην ΕΕ θα είναι θετική για αυτούς, γεγονός που είναι 10 τοις εκατό περισσότερο σε σύγκριση με το 2024.

Η υψηλότερη στήριξη για ένταξη στην ΕΕ είναι μεταξύ των πολιτών της Αλβανίας (86%) και του Κοσσυφοπεδίου (78%). Από την άλλη πλευρά, η χαμηλότερη στήριξη στην περιοχή είναι στη Σερβία, με 42 τοις εκατό.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι οι περισσότεροι πολίτες περιφερειακής συνεργασίας στα Δυτικά Βαλκάνια βλέπουν ως “έναν σημαντικό οδηγό προόδου” σε τομείς όπως η πολιτική, η οικονομία, η ασφάλεια και η συνολική ευημερία.

Αυτό μας λέει ότι, παρά τις απογοητεύσεις, τις αργές μεταρρυθμίσεις και τις πολιτικές εντάσεις, οι άνθρωποι εξακολουθούν να βλέπουν το μέλλον τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, αναμένουν περισσότερα από δηλώσεις, αναμένουν θέσεις εργασίας, κινητικότητα, ασφάλεια, προβλεψιμότητα, λιγότερη διαφθορά και περισσότερες δυνατότητες”, δήλωσε ο Γιάνκοβιτς.

Έδωσε παραδείγματα πρακτικής συνεργασίας στην περιοχή που έχει σημασία για τους απλούς πολίτες, όπως η άρση τιμολόγια περιαγωγής εντός των Δυτικών Βαλκανίων ή την ευκαιρία να ταξιδέψετε με ταυτότητες εντός της περιοχής.

Ο κίνδυνος ότι μερικοί “επιτυχείς γίνεται πρόβλημα για άλλους”

Ο Γιάνκοβιτς προειδοποίησε ότι η περιφερειακή συνεργασία πρέπει να συνεχιστεί ακόμη και μετά την ένταξη μερικών από αυτές τις χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

“Το μέλλον της ένταξης σε μία ή δύο οικονομίες των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ δεν πρέπει να δημιουργήσει νέες διαιρέσεις στην περιοχή. Αν το Μαυροβούνιο προχωρήσει πρώτα, ενώ ακολουθεί η Αλβανία, η περιφερειακή συνεργασία δεν πρέπει να αποδυναμωθεί αλλά να γίνει πιο σχετική και πιο ευέλικτη”, ανέφερε.

Ο Κρίστιαν Σμιντ, ο ανώτερος εκπρόσωπος που ήταν υποψήφιος στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, συμφώνησε με τον Γιανκουλόβκι.

“Πιστεύω ότι το Μαυροβούνιο και η Αλβανία μπορεί να αποτελούν παράδειγμα επιτυχίας τα επόμενα χρόνια, αλλά πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί ότι η επιτυχία κάποιων δεν θα αποτελέσει πρόβλημα για άλλους”, τόνισε.

Ο Huseyin Bagci, καθηγητής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μέσης Ανατολής, πρόσθεσε ότι είναι επίσης σημαντικό για τις βαλκανικές χώρες να έχουν ίση θέση όταν εισέρχονται στην ΕΕ, και να μην αισθάνονται “ένα επιπλέον ζευγάρι που η ΕΕ δέχεται φιλεύσπλαχνα”.

Ποια είναι τα τρία πιθανά σενάρια;

Η Ana Krstinovska από το Ελληνικό Ίδρυμα Εξωτερικής και Ευρωπαϊκής Πολιτικής, δήλωσε ότι υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη δεκαετία.

Το πιο αισιόδοξο σενάριο είναι ένα σενάριο στο οποίο όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων γίνονται πλήρη μέλη της ΕΕ.

Το δεύτερο σενάριο, το μέσο “”, θα είναι αυτό στο οποίο μόνο Μαυροβούνιο και Αλβανία θα γίνουν μέλη την επόμενη δεκαετία. Ο Κρστινόφσκα δήλωσε ότι συμφωνεί με άλλους συμμετέχοντες στην ομάδα ότι αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα γραμμή διαίρεσης στην περιοχή, αλλά από την άλλη πλευρά, θα ήταν ένα μήνυμα ότι η πολιτική διεύρυνσης εξακολουθεί να υπάρχει, καθώς και ένα κίνητρο για άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων να προσεγγίσουν τις μεταρρυθμίσεις τους πιο σοβαρά.

Το τρίτο σενάριο, σύμφωνα με την ίδια, είναι το πιο μειονεκτικό τόσο για την περιοχή όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση ένα σενάριο στο οποίο καμία από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δεν γίνεται μέλος της ΕΕ.

Η Κρστινόφσκα υπολόγισε ότι η ΕΕ χάνει ήδη επειδή δεν έχει επεκταθεί στα Δυτικά Βαλκάνια. Αναφέρθηκε ως παράδειγμα στην παραγωγή πρώτων κρίσιμων ουσιών.

Σε αναλογία με το μέγεθός του, τα Δυτικά Βαλκάνια είναι σημαντικός παραγωγός χαλκού. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χαλκού, ειδικά από τη Σερβία, καταλήγει στην Κίνα στα χέρια ενός από τους μεγαλύτερους οικονομικούς ανταγωνιστές της ΕΕ. Εν τω μεταξύ, η ΕΕ εισάγει χαλκό από τη Λατινική Αμερική, τη Βραζιλία και τη Χιλή, γεγονός που επιφέρει μεγάλο κόστος υλικοτεχνικής υποστήριξης, αλλά και πρόσθετους κινδύνους που σχετίζονται με την παγκόσμια γεωπολιτική αβεβαιότητα”, εξήγησε η Κρστινόφσκα.

Ανέφερε ότι τα Δυτικά Βαλκάνια σήμερα παρέχουν περίπου το 3 τοις εκατό των χάλκινων αναγκών της ΕΕ, και ότι αυτό το ποσοστό μπορεί να αυξηθεί στο 8 τοις εκατό.

Η Krstinovska ανέφερε επίσης ένα παρόμοιο παράδειγμα για το αλουμίνιο, το “ειδικά από το Μαυροβούνιο και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το οποίο καταλήγει επίσης σε μεγάλο βαθμό στην Κίνα”.

Ανώτερη Ανάπτυξη στο Δρόμο προς την ΕΕ

Οι πρόεδροι εξέφρασαν αισιοδοξία αρκετές φορές για τη γρήγορη ένταξη του Μαυροβουνίου και της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτές οι δύο χώρες έχουν ξεχωρίσει ως ηγέτες στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, το Μαυροβούνιο είναι πιο κοντά στην ένταξη, με όλα τα ανοιχτά κεφάλαια και σκοπό να κλείσουν τις διαπραγματεύσεις μέχρι το τέλος του 2026, ενώ η Αλβανία προχωρά ταχύτερα στην περιοχή, παρόλο που δεν έχει εισέλθει ακόμα στην τελική φάση των κεφαλαίων.

Από την άλλη πλευρά, η Σερβία αντιμετωπίζει στασιμότητα από το 2021 λόγω συνδυασμού παραγόντων κυρίως σχέσεων με το Κοσσυφοπέδιο, αλλά και προβλημάτων στο κράτος δικαίου, την κατάσταση της δημοκρατίας και την εναρμόνιση με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ. Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της Russianς εισβολής στην Ουκρανία, η Σερβία παραμένει ανάμεσα στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που δεν έχουν επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία.

Οι διαπραγματεύσεις ένταξης παρεμποδίζονται επίσης στην περίπτωση της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία, παρά τους σημαντικούς συμβιβασμούς που έχει κάνει -- όπως η αλλαγή του ονόματος του κράτους κατόπιν αιτήματος της Ελλάδας -- παραμένει μπλοκαρισμένη στην ευρωπαϊκή οδό λόγω διαφωνίας με τη Βουλγαρία.

Σε παλαιότερα στάδια της διαδικασίας βρίσκονται η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφοπέδιο, όπου η πρόοδος περιορίζεται από διαρθρωτικές και πολιτικές προκλήσεις.

Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη δεν έχει εφαρμόσει πλήρως καμία από τις 113 βασικές μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται στον Οργανισμό Μεταρρυθμίσεων που εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο Δεκέμβριο. Το κράτος έχει δεσμευθεί να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις σε 26 τομείς με συνολικά 113 μέτρα μέχρι το 2027, όπου ένα σημαντικό μέρος σχετίζεται με την ενίσχυση της δικαιοσύνης.

Το Κοσσυφοπέδιο εξακολουθεί να μην έχει καθεστώς υποψήφιας χώρας, αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε άλυτα ζητήματα με τη Σερβία και στο γεγονός ότι πέντε κράτη μέλη της ΕΕ δεν αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία της. Κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψης στο Κοσσυφοπέδιο, ο επίτροπος διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κω, τόνισε ότι πολλές μεταρρυθμίσεις έχουν καθυστερήσει λόγω των δύο κομμάτων των βουλευτικών εκλογών που διεξήχθησαν το 2025.

Αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ -- Αυστρία, Τσέχυα, Ιταλία, Σλοβακία και Σλοβενία -- υποστηρίζουν τη σταδιακή ένταξη των υποψηφίων χωρών στην ενιαία αγορά της ΕΕ ως τρόπο διατήρησης Ο ρυθμός επέκτασης και να επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις.

Σε ένα πρώτο μη χαρτί του Radio Free Europe, η προσέγγιση “βήμα προς βήμα θα προωθήσει την οικονομική ολοκλήρωση και την εναρμόνιση των κανόνων, διατηρώντας την προοπτική της πλήρους ένταξης.

Η ιδέα για ενσωμάτωση των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά τον Φεβρουάριο του 2026 έχει παρουσιαστεί από τον πρόεδρο της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βουτσίκ, και τον Πρωθυπουργό της Αλβανίας Έντι Ράμα. Σε ένα κοινό κείμενο για τη γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, ανέφεραν ότι οι χώρες της περιοχής δεν πρέπει να αποκτήσουν αμέσως πλήρη πολιτική συμμετοχή στην ΕΕ, αλλά αρχικά να ενσωματωθούν στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά και στον χώρο Σένγκεν.