Ο διάσημος αρχιτέκτονας παραδίδει την άδεια: Η Αλβανία δεν έχει αξία

Ένα από τα γνωστά ονόματα της αλβανικής αρχιτεκτονικής, Αστρίν Νίτζα, αποφάσισε να παραδώσει την επαγγελματική του άδεια σε μια πράξη που έχει χαρακτηρίσει ως πολιτική αξιοπρέπεια και στάση ευθύνης.

Με 30ετή καριέρα και αξία σε αρκετά διεθνή βραβεία, η Najja διεξάγει το στούντιο αρχιτεκτονικής για πάνω από δύο δεκαετίες Άναρχος, με δραστηριότητα Πρίστινα ιβ Τίρανα.

Η απόφασή του έρχεται σε ένα πλαίσιο που θεωρεί αποκλειστικό στους Αλβανούς αρχιτέκτονες, οι οποίοι, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένουν de facto εκτός ανταγωνισμού για σημαντικά αρχιτεκτονικά έργα στη χώρα. Σε δημόσιες δηλώσεις, έχει εγείρει ανησυχίες για μια πρακτική που, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει κυριαρχήσει την τελευταία δεκαετία, όπου σχεδόν όλα τα δημόσια κτίρια και ένα σημαντικό μέρος αυτών των ιδιωτικών κτιρίων σχεδιάζονται από στούντιο που επιλέγονται έξω από έναν ανοιχτό αγώνα, Periscope ακολουθεί.

Σύμφωνα με την Nidja, υπάρχει άγραφος νόμος “που ρυθμίζει τη χορήγηση οικοδομικών αδειών με τη δέσμευση μιας συγκεκριμένης μελέτης, η οποία ορίζεται προσωπικά από τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα.Έχει περιγράψει αυτή την πραγματικότητα ως ταπεινωτική για το επάγγελμα και ως παραμόρφωση του ελεύθερου ανταγωνισμού στον τομέα της αρχιτεκτονικής.

Η παράδοση της άδειας από τη Νίγια θεωρείται σπάνια πράξη στο αλβανικό πλαίσιο και έχει πυροδοτήσει αντιδράσεις στην επαγγελματική κοινότητα, επαναλειτουργώντας τη συζήτηση για τη διαφάνεια και την ισότητα στην επιλογή αρχιτεκτονικών έργων στη χώρα.

Δεν είμαι σχεδιαστής. Είμαι απρόθυμος να δεχθώ έναν ρόλο στον οποίο ο τοπικός αρχιτέκτονας είναι επίσημος φιρμίστας εισαγόμενων έργων, ενώ η πολιτική διαπραγματεύεται συμφέροντα χωρίς να περιλαμβάνει εγχώριους επαγγελματίες. Είναι η άρνηση του ψεύτικου ρόλου μέσα σε ένα σόου που συνεχίζεται εδώ και χρόνια: το σόου όπου η πολιτική παίζει τον ρόλο του αρχιτέκτονα, η οικονομία παίζει τον αστυφύλακα, και ο αρχιτέκτονας ωθείται προς τα κάτω όπως “οπτικοακουστικό”... Δεν έχω την πολυτέλεια να αλλάξω την κοινωνία μόνη μου, κανείς δεν την έχει. Αλλά έχω την υποχρέωση να μην εξαπατώ τον εαυτό μου, να μην προσποιούμαι ότι είμαι αρχιτέκτονας σε ένα σύστημα όπου ο αρχιτέκτονας αντιμετωπίζεται μόνο ως τεχνικό χέρι.

Παρακάτω είναι το πλήρες γράψιμο της Astria Nage για το Lapsy.al.

Κάπου σε ένα από αυτά τα ταραχώδη χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, μετά την παράδοση της Ιταλίας, οι Γερμανοί μπήκαν τότε σε μια πόλη της Αλβανίας. Κλασική σκηνή: ένοπλοι στρατιώτες, άνδρες παρατάσσονται, φόβος, ομίχλη. Ο διοικητής διατάζει να συγκεντρώσει όλους τους άνδρες και να τους χωρίσει με την εθνικότητα. Αλλά δεν υπήρχαν φυλακές· ο διοικητής διέταξε μεγάλα ξύλινα βαρέλια κρασιού στα προάστια.

Οι Εβραίοι, είπε ο καπετάνιος, τους βάζουμε σε αυτό το βαρέλι.

-Βούλωσέ τους και κάρφωσέ τους για να μην φύγουν, διέταξε ο διοικητής.

Σέρβοι, τους έχουμε στο άλλο.

- Και αυτά, σφραγίστε τα και καρφώστε τα.

Και οι Κροάτες επίσης. Και αυτά με το καπάκι και τα νύχια.

- Και αυτοί στο τελευταίο βαρέλι; - Ρώτησε ο Διοικητής.

- Αυτοί είναι Αλβανοί,- απάντησε ο καπετάνιος.

Ο διοικητής χαμογέλασε εύκολα:

- Αυτό δεν έχει κάλυψη. Αυτοί οι τύποι είναι τιμωρημένοι εγκαίρως. Ακόμα κι αν κάποιος θέλει να φύγει, οι άλλοι όχι.

Η αντοχή του Μπατούτα είναι απότομη, αλλά επώδυνα λειτουργική ως μεταφορά. Ότι αντί να κατεβάσουμε μαζί το καπάκι, αντιμετωπίζουμε τι ανεβαίνει στα χείλη του βαρελιού: πού πάει αυτό; Ποιος του έδωσε το δικαίωμα γιατί όχι εγώ; Γιατί όχι ο φίλος μου; Στο μεταξύ, ο χρόνος περνάει: τιμωρία, βάρος, κατάδυση...

Για φέτος έχω πάρει μια απλή αλλά σοβαρή απόφαση: Δεν κάθομαι με ανθρώπους που δεν τους λένε “το έργο όλων” και, επίσης, μην κάθεσαι με ανθρώπους που λένε το “όλων”. Αυτά τα πρώτα δεν λειτουργούν. Είναι παράσιτα που ζουν σαν usuys, προσκολλημένα στα σώματα των άλλων. Οι δύο είναι άνθρωποι που δεν ανέχονται το έργο κάποιου άλλου: δεν τον γνωρίζουν, δεν τον σέβονται, αλλά έχουν πάντα χρόνο να τον προσβάλλουν και να τον προσβάλλουν.

Αυτοί είναι άνθρωποι που δεν παράγουν, αλλά σχολιάζουν. Δεν χτίζουν, αλλά γκρεμίζουν με λόγια. Δεν έχουν εμπειρία, αλλά σκέφτονται τα πάντα, δεν έχουν ένα έργο, αλλά έχουν προκαταληφθεί σε κάθε έργο.

Όταν η Απάτη Γίνεται Ηθικό Πρότυπο

Στην κοινωνία μας έχει εγκατασταθεί, βήμα προς βήμα, το ηθικό επίπεδο της απάτης. Δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση· το επιτόκιο έχει καθοριστεί. Για να μαλακώσει τη λέξη “Κατάχρηση καθήκοντος, κατάχρηση κεφαλαίων, κατάχρηση αρμοδιοτήτων... Αν η λέξη ήταν πιο ήπια, ακόμα και το έγκλημα θα ήταν ευκολότερο.

Γι ’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, σ ’ αυτό το κείμενο, χρησιμοποιώ μια νέα λέξι - τελετουργία. Είναι ακρωνύμιο που συγκεντρώνει τρεις διαφορετικές συμπεριφορές σε μία λέξη, αλλά με το ίδιο ηθικό θεμέλιο: Χα-χα. Κακοποίηση της MA-Ball και της KEC. Έτσι, όταν λέω <x0 malmachar”, εννοώ ότι ο άνθρωπος προφίλ που κλέβει, εξαπατά και καταχράται σε οποιοδήποτε μέγεθος και επίπεδο.

Αλλά βασικά, δεν υπάρχει μεγάλη ηθική διαφορά μεταξύ αυτού του αρνητικού “=x1> 1 ευρώ, και ότι “χαμαζί” 100.000 ευρώ. Το πρώτο δεν έχει πρόσβαση, το δεύτερο είναι δυνατό. Είναι η ίδια ηθική αρχή, μόνο το ποσό αλλάζει. Αν αύριο το άτομο που κατέχει 100 εκατομμύρια δολάρια σε μετρητά θα ήταν χωρίς εξουσία, θα ήταν ο ίδιος άνθρωπος που έφαγε 1 ευρώ στην αγορά. Ο χαρακτήρας δεν αλλάζει· μόνο η σκηνή αλλάζει.

Πρόσωπα εμφανίζονται στο μυαλό ότι στην Αλβανία τους λένε να είναι “αναστημένοι”, από εκείνους που είναι τώρα σε θέση με γραβάτα και πλατφόρμα- και σε μια άλλη πραγματικότητα θα ήταν απλά κλέφτες τσέπης στην αγορά. Η διαφορά είναι μόνο στην ενδυμασία · όχι στην ηθική.

Πολιτική ως καταφύγιο για τους κατηγορουμένους
Ας αναρωτηθούμε: πώς κερδίζονται οι θέσεις στην αλβανική κοινωνία; Ζητήστε από κάποιον στο δρόμο να αναφέρει πέντε ακαδημαϊκούς της Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πέντε Αλβανούς αρχιτέκτονες, πέντε συνθέτες, πέντε μηχανικούς, πέντε επιστήμονες. Οι περισσότεροι θα διστάσουν. Αλλά αν ρωτήσεις πέντε πολιτικούς, θα σε ρωτήσουν: “Ποιο πάρτι... ”

Η θέση στην κοινωνία μας προέρχεται από καμία επαγγελματική αξία, καμία ευθύνη, καμία άδεια. Έρχεται από το πάρτι. Κατά συνέπεια, όσοι διατηρούν την πολιτική εξουσία διατηρούν αυτόματα τόσο κοινωνική όσο και επαγγελματική θέση - γιατροί, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες. Και έρχεται το παράδοξο:

- Για να γίνεις γιατρός χρειάζεται χρόνια σπουδών, εξειδίκευση, αποδείξεις, άδεια.

- Για να γίνεις αρχιτέκτονας ή μηχανικός χρειάζεται χρόνια σπουδών, δουλειάς, εμπειρίας, επαγγελματικών αδειών.

Για την εκτέλεση ενός οχήματος απαιτούνται θεωρητικές και πρακτικές δοκιμές.

Αλλά για να αντικαταστήσει “είναι να προστατεύσει” ένα κράτος, μια πόλη, μια οικονομία, μια περιοχή, ούτε υποχρεωτική εκπαίδευση, ούτε επαγγελματική εμπειρία, ούτε ηθικές άδειες. Οι πολιτικοί αυτοαποκαλούνται επαγγελματίες αλλά δεν υπόκεινται σε καμία επαγγελματική αγορά και κανένα ελάχιστο πρότυπο. Αυτό μετατρέπει την πολιτική σε στέγαση για όσους δεν κατάφεραν να πετύχουν σε άλλα επαγγέλματα -- συχνά σε μια χώρα όπου συγκεντρώνονται οι χαμένοι διαφορετικών πεδίων, αλλά με μεγάλη όρεξη για δύναμη.

Αλβανός αρχιτέκτονας, από συγγραφέας σε σχεδιαστής

Στην πραγματικότητα αυτή, ο Αλβανός αρχιτέκτονας έχει χάσει σταδιακά τον φυσικό του ρόλο στην κοινωνία. Ο αρχιτέκτονας δεν είναι απλώς κάποιος που ελέγχει το χτίσιμο”· είναι ο επαγγελματίας που διαβάζει τις ανάγκες της κοινωνίας και τις μεταφράζει σε κατοικήσιμους χώρους, σε υγιείς πόλεις, όπου η ζωή είναι αξιοπρεπής. Η αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο σχήμα, είναι ηθική χτισμένη σε τσιμέντο, γυαλί και φως.

Αλλά στην κοινωνία μας, η πολιτική έχει μπει τόσο βαθιά σε κάθε λιμάνι που ακόμα και αυτό το επάγγελμα το έχει μετατρέψει σε κάτι άλλο -- ο εξουσιοδοτημένος Αλβανός αρχιτέκτονας, επί χρόνια μελέτης και εμπειρίας, με νομική ευθύνη πάνω από το κεφάλι, το μετατρέπει σε βίζα για χάρη άλλων.

Εκμεταλλεύομαι την επίσκεψη 80 αρχιτεκτόνων στο Ζρίνεκ για επενδύσεις. Για όσους δεν γνωρίζουν τις λεπτομέρειες: ο τρόπος με τον οποίο χτίζονται οι σχέσεις μειώνει τους αδειοδοτημένους Αλβανούς αρχιτέκτονες για να υπογράψουν σχέδια που έχουν σχεδιαστεί αλλού. Για να το ξεκαθαρίσουμε: είναι σαν να δίνεις σε Αλβανό ζωγράφο τα σχέδια του Salvador Dalít και να λες: “Ngjiros, αλλά έχετε ποινική ευθύνη αν κατεβείτε από τις γραμμές”.

Όχι, δεν λέω ότι είμαστε καλύτεροι από τους άλλους, ούτε έχουμε μονοπώλιο ταλέντου· αλλά έχουμε το δικαίωμα να μην μας περιφρονούν, να μην εγκατασταθούμε στο τέλος του στίχου, να μην μας αντιμετωπίζουν ως την τεχνική που υπογράφει μόνο την υπογραφή. Ο τοπικός αρχιτέκτονας δεν μπορεί να είναι θεατής στην περιοχή του με φόρους μόνος του.

Αλβανικό βαρέλι, παράδοση άδειας

Επιστρέφω στην αλβανική κάννη χωρίς καπάκι. Αντί να το βλέπουμε σαν παράρτημα για να γελάμε με τους εαυτούς μας, πρέπει να το διαβάζουμε ως κατηγορητήριο - έχουμε την τάση να αποσύρουμε αυτό που προσπαθεί να βγει. Το κάνουμε αυτό με επαγγέλματα. Ο αρχιτέκτονας που μιλάει για την ποιότητα του χώρου ονομάζεται “nob”. Αυτός που μιλάει για πολιτιστική κληρονομιά ονομάζεται άνεργος “”. Κάποιος που αντιτίθεται σε μια βάναυση παρέμβαση πάνω από την πόλη χαρακτηρίζεται “προληπτική ανάπτυξη”.

Σε αυτό το κλίμα, σε αυτό το εθνικό βαρέλι χωρίς κάλυψη, ο ρόλος του αρχιτέκτονα έχει γίνει σχεδόν ακατανόητος για το κοινό. Πολλοί βλέπουν μόνο την πρόσοψη του κτιρίου, αλλά όχι τη διαδικασία, τη σύγκρουση, την ευθύνη. Κανείς δεν ρωτάει ποιος υπέγραψε το ηθικό του τι χτίζουμε. Εν όψει αυτού, η απόφασή μου είναι προσωπική, αλλά πιστεύω ότι αναφέρεται σε μια συλλογική κατάσταση.

Μετά από όλα αυτά, το επιστρέφω επισήμως στο αλβανικό κράτος:

• Άδεια A.0951/1 για το σχεδιασμό, και

• MK3867 για την παρακολούθηση και τη συνεργασία.

Δεν είμαι σχεδιαστής. Δεν είμαι κάποιος που ζωγραφίζει τα σχέδια κάποιου άλλου, κρατώντας όλη τη νομική και ηθική ευθύνη πάνω μου. Δεν είμαι διατεθειμένος να δεχτώ έναν ρόλο στον οποίο ο τοπικός αρχιτέκτονας είναι απλώς η επίσημη εταιρεία εισαγόμενων έργων, ενώ η πολιτική διαπραγματεύεται συμφέροντα χωρίς να συμπεριλαμβάνει τους επαγγελματίες της χώρας.

Αυτό δεν είναι θέατρο. Είναι η απόρριψη του ψευδούς ρόλου μέσα σε ένα σόου που συνεχίζεται εδώ και χρόνια: το σόου όπου η πολιτική παίζει τον ρόλο του αρχιτέκτονα, η οικονομία παίζει τον ρόλο του αστυφύλακα, και ο αρχιτέκτονας ωθείται στον πάτο όπως <x0-visual”.

Ο ρόλος του αρχιτέκτονα που αγαπάμε και η κοινωνία που έχουμε

Η αλβανική κοινωνία χρειάζεται αρχιτέκτονες που σκέφτονται, όχι μόνο να ζωγραφίζουν. Υπάρχει ανάγκη για επαγγελματίες που ρωτούν: Ποια πόλη αφήνουμε τα παιδιά μας; Πώς θα είναι η ζωή μεταξύ αυτών των κτιρίων σε 30 χρόνια; Χτίζουμε μόνο για σήμερα ή αύριο;

Αλλά για να έχουν αυτούς τους αρχιτέκτονες, η κοινωνία πρέπει να τους αναγνωρίζει και να τους σέβεται ως τέτοιους. Πρέπει να κατανοήσω ότι ο αρχιτέκτονας δεν είναι μια διακόσμηση· είναι ένα από τα κύρια φίλτρα μεταξύ εξουσίας, κεφαλαίου και καθημερινής ζωής των πολιτών. Αν αυτό το φίλτρο γίνει σχεδιαστής, ποιος προστατεύει την πόλη;

Δεν έχω την πολυτέλεια να αλλάξω την κοινωνία μόνη μου, κανείς δεν την έχει. Αλλά έχω την υποχρέωση να μην εξαπατώ τον εαυτό μου, όχι να λειτουργώ ως αρχιτέκτονας σε ένα σύστημα όπου ο αρχιτέκτονας αντιμετωπίζεται μόνο ως τεχνικό χέρι. Αυτή λοιπόν είναι μια προσωπική πράξη αντίθεσης: όχι ενάντια στο επάγγελμά μου, αλλά ενάντια στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται.

Στο τέλος της ημέρας, ο ρόλος μας ως αρχιτεκτόνων δεν μετριέται από τον αριθμό των κτιρίων που έχουμε αντλήσει αλλά από την ποιότητα ζωής που παράγουν αυτά τα κτίρια.

Και γι' αυτό, πρέπει να βγούμε από το βαρέλι πρώτα. Ή τουλάχιστον να αρνηθείς να είσαι αυτός που σέρνει τους άλλους κάτω. © pens.al

Ο Astrit Nija είναι αρχιτέκτονας και υπεύθυνος έργου με εμπειρία πάνω από τρεις δεκαετίες σε Κοσσυφοπέδιο, Αλβανία και εξωτερικό. Αποφοίτησε από τη Σχολή Κατασκευών και Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Πρίστινα, ήταν ιδρυτής και διευθυντής αρκετών αρχιτεκτονικών γραφείων, μεταξύ αυτών “ανάρχης”, όπου εργάστηκε ως κύριος σχεδιαστής και διευθυντής μεγάλων δημόσιων, πολιτιστικών, εμπορικών και οικιστικών έργων