Χωρίς διάλογο, χωρίς ΕΕ; Η πρόκληση του τερματισμού του Κούρτι 3

Ο Αλμπίν Κούρτι κέρδισε την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων με ισχυρές αντιρρήσεις για την κυριαρχία και την ισότητα του Κοσσυφοπεδίου ως κράτος.

Ωστόσο, η νέα εντολή ως πρωθυπουργός ξεκινά σε μια εποχή κατά την οποία οι διατλαντικές σχέσεις είναι εύθραυστες και νέες γεωπολιτικές προκλήσεις. Όσοι την παρατηρούν λένε ότι είναι απαραίτητο για τον Κουρτ να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των Συμμάχων και να αποφύγει αιφνιδιαστικά βήματα, διαφορετικά, οι κίνδυνοι είναι σοβαροί.

Το κίνημα Vetevendosje του Κούρτι κέρδισε τις εκλογές της 28ης Δεκεμβρίου, αναλαμβάνοντας το 51% των ψήφων και σπάζοντας το ρεκόρ του. Μετά από μήνες πολιτικού αποκλεισμού, επειδή οι εκλογές του 2025 Φεβρουαρίου δεν κατάφεραν να αποφέρουν την ίδια επιτυχία, ο Κούρτι επανεξελέγη πρωθυπουργός στις 11 Φεβρουαρίου και δεσμεύθηκε ότι η νέα του εντολή θα επικεντρωθεί σε συγκεκριμένα αποτελέσματα και αποτελεσματική διακυβέρνηση για τους πολίτες.

Το “Μαντάτι που ψάχνουμε είναι ένα ένταλμα εργασίας, δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια για όλους. Εντολές ασφαλείας και ευημερία για όλους”, ο Κούρτι δήλωσε τη νύχτα που ψηφίστηκε η κυβέρνησή του.

Κατά την παρουσίαση του νέου υπουργικού συμβουλίου, ο Κούρτι πραγματοποίησε ισορροπία τελευταίας θητείας, τονίζοντας τα επιτεύγματα στην οικονομία, την ασφάλεια και τη δημοκρατία, και παρουσίασε μελλοντικές προτεραιότητες στην εκπαίδευση, την κοινωνική ευημερία και την ενέργεια.

Στην εξωτερική πολιτική, τόνισε ότι θα συνεργαστεί με όλους με βάση τον αμοιβαίο σεβασμό, ότι οι συμμαχίες με την ΕΕ, τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ παραμένουν σταθερές και ότι η εξομάλυνση με τη Σερβία θα συνεχιστεί μέσω εποικοδομητικού και δημιουργικού διαλόγου.

“Καθώς λειτουργούμε τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η εξομάλυνση είναι θέμα ρύθμισης των σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών -- δηλαδή, ως δίπλευρη και εξωτερική έκθεση, όχι παρέμβαση ή συμμετοχή σε εσωτερικά ζητήματα”, δήλωσε ο Κούρτι.

Ο Κουρτ υπηρέτησε για αρκετές εβδομάδες ως πρωθυπουργός ακόμα και το 2020, αλλά αυτή η κυβέρνηση κατέρρευσε μετά από διαφωνίες μεταξύ εταίρων συνασπισμού για τη διαχείριση του COVID-19.

Και η πλήρης εντολή του, η οποία ακολούθησε αργότερα, σημαδεύτηκε βαθιά από την αποφασιστικότητα να επεκτείνει την εξουσία των θεσμών του Κοσσυφοπεδίου στα βόρεια της κατοικημένης Σερβικής πλειοψηφίας της χώρας όπου οι επίσημες αποφάσεις της Πρίστινα δεν έχουν εφαρμοστεί εδώ και χρόνια.

Παρά τις αντιρρήσεις και τις διαμαρτυρίες, η κυβέρνησή του κατάφερε να αντικαταστήσει τις πινακίδες των Σέρβων με τις πινακίδες του Κοσσυφοπεδίου, να αφαιρέσει τη χρήση του σερβικού δηναρίου και να κλείσει τα περισσότερα παράλληλα ιδρύματα της Σερβίας, τα οποία λειτούργησαν από μεταπολεμικά και απασχολούσαν χιλιάδες.

Αυτές οι αποφάσεις είναι απαραίτητες για το όραμά του για ένα κυρίαρχο Κοσσυφοπέδιο, καταπονούσαν σημαντικά τις εκθέσεις με συμμάχους. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ την χαρακτήρισαν ασυντόνιστα βήματα, με συνέπειες για τη Σερβική κοινότητα.

Οι συγκρούσεις μεταξύ τους συνοδεύονταν από προειδοποιήσεις από την Ουάσινγκτον για επιδείνωση της εταιρικής σχέσης και με τα τιμωρητικά μέτρα του Κοσσυφοπεδίου, παρόλο που, σύμφωνα με τον Κουρτ, ήταν απλώς φιλικές διαφορές.

Η Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Κοσσυφοπέδιο ανέφερε ότι ελπίζει ότι θα συνεργαστεί με τη νέα κυβέρνηση για την προώθηση κοινών προτεραιοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της περιφερειακής ειρήνης, της σταθερότητας και της διμερούς οικονομικής ευημερίας, ενώ η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλλας δήλωσε ότι έχει δημιουργηθεί μια νέα στιγμή για την προώθηση των σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Κοσσυφοπεδίου και του διαλόγου μεταξύ Πρίστινας και Βελιγραδίου.

Ορισμένοι παρατηρητές εκτιμούν ότι ο διάλογος με τη Σερβία θα πρέπει να είναι η προτεραιότητα της εξωτερικής ατζέντας του Κούρτι, καθώς από αυτήν εξαρτάται το άνοιγμα του Κοσσυφοπεδίου και η πρόοδός του προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Το Abbit Hoxha, νομικός και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Agder της Νορβηγίας, αναφέρει ότι η κυριαρχία δεν σημαίνει μόνο την ικανότητα διατήρησης των συνόρων αλλά και την ικανότητα λήψης αποφάσεων προς το καλύτερο συμφέρον της χώρας. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο διάλογος δεν πρέπει να θεωρηθεί ως η διαδικασία που ευνοεί τη Σερβία, αλλά ως στρατηγικό εργαλείο για την ενίσχυση της διεθνούς θέσης του Κοσσυφοπεδίου.

Η μονομερής εφαρμογή των συμφωνιών θα θέσει το Κοσσυφοπέδιο σε θέση πλεονεκτήματος, ακόμη και σε σχέση με την ΕΕ, αλλά και με τη Σερβία. Το Κοσσυφοπέδιο, μέχρι στιγμής, έχει ακολουθήσει αυτό που έχει κάνει η Σερβία -- αποτυχία εφαρμογής συμφωνιών”, αναφέρει ο Χότζα για το πρόγραμμα Radio Free Europe's Exposure.

Οι δύο χώρες δεν πραγματοποίησαν καμία σύνοδο κορυφής από το Σεπτέμβριο του 2023. Η συνέχιση του διαλόγου μπλοκαρίστηκε μετά την επίθεση στην Μπάνισκα, καθώς ο Κούρτι την συνέδεσε με την παράδοση του υπόπτου συγγραφέα, Μίλαν Ραντόιτσιτςκ δράσης που δεν έκανε η Σερβία.

Ο Λουλζίμ Πέτσι, από το Ινστιτούτο Έρευνας και Ανάπτυξης της Πολιτικής του Κοσσυφοπεδίου, αναφέρει ότι η εφαρμογή των υποχρεώσεων του Κοσσυφοπεδίου στο διάλογο δεν είναι για τη Σερβία, αλλά για να κερδίσει την εμπιστοσύνη της διεθνούς κοινότητας. Μόνο έτσι, σύμφωνα με τον ίδιο, το Κοσσυφοπέδιο μπορεί να ανοίξει το δρόμο για ένταξη στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στη συνέχεια σε θέματα υποψηφιότητας της ΕΕ για τα οποία αποφασίζουν οι ίδιες οι χώρες της ΕΕ, όχι το Βελιγράδι.

“Πρέπει να γνωρίζουμε ότι με τη Σερβία, η εμπειρία δείχνει ότι μπορείτε να πετύχετε συμφωνία και να αρχίσετε να εφαρμόζετε, αλλά δεν πρέπει να αναμένεται από αυτήν να εφαρμόσει όλα τα σημεία όπως συμφωνήθηκε, καθώς η Σερβία έχει το διαπραγματευτικό στυλ της Ρωσίας σε σχέση με το Κοσσυφοπέδιο. Έτσι νομίζετε ότι έχετε επιτύχει μια συμφωνία και ξαφνικά βλέπετε τον εαυτό σας στη μέση του ωκεανού”, λέει Peci για την Έκθεση.

Peci υπογραμμίζει ότι, σε αυτό το πλαίσιο, τα πρώτα βήματα πρέπει να είναι η αποστολή του σχεδίου Πράξης Σύνδεσης των Σερβικών δήμων πλειοψηφίας για εξέταση στο Συνταγματικό Δικαστήριο του Κοσσυφοπεδίου και η ρύθμιση του καθεστώτος της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που είναι εσωτερικά, αλλά με άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς σχέσεις, σύμφωνα με τον ίδιο.

Το Κοσσυφοπέδιο δεν χρειάζεται τώρα να αναλάβει δράση πίσω από τις πλάτες των συμμάχων, ειδικά στα βόρεια ζητήματα και τη Σερβική κοινότητα. Η ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης με τη Δύση θα πάρει χρόνο, καθώς η θέση του μετά την απώλεια εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου θα δοκιμαστεί τους επόμενους μήνες”, λέει ο Πέτσι.

Οι διατλαντικές εκθέσεις βρίσκονται σε χαμηλό σημείο, τεταμένες από μια σειρά θεμάτων αβεβαιότητας σχετικά με την υποστήριξη της Ουκρανίας και την κατάσταση στη Γάζα, τα αμερικανικά συμφέροντα για τη Γροιλανδία.

Ως εκ τούτου, ο Kurt Bassuener, του Συμβουλίου Δημοκρατικής Πολιτικής του Βερολίνου, προτείνει στο Κοσσυφοπέδιο να διαχειριστεί προσεκτικά τις σχέσεις με τις \"ΠΑ και να ενισχύσει τη θέση του στην Ευρώπη, με στόχο την αναγνώριση από τις πέντε χώρες που δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί και παρουσιαστεί ως πλεονέκτημα σε μια πιο ενιαία και σταθερή ΕΕ.

Το Κοσσυφοπέδιο θα πρέπει να δει τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά του, στο πλαίσιο της διασφάλισης της ανεξαρτησίας του και της ικανότητας να είναι δημοκρατικό κράτος και αυτοδιοίκηση. Και τώρα... Θα έλεγα ότι αυτό είναι πιο πιθανό σε όλη την Ευρώπη παρόλο που είναι οδυνηρό να το αποδεχτεί κανείς παρά μέσω των Ηνωμένων Πολιτειών, υπό την τρέχουσα διαχείριση”, λέει ο Bassuener for Exposure.

Προσθέτει ότι το Κοσσυφοπέδιο πρέπει να είναι ανοιχτό σε νέους εταίρους που μπορούν να ενισχύσουν την ανεξαρτησία και την ασφάλειά του, διατηρώντας όμως πάντα τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες.

Η Χότζα, από την άλλη πλευρά, επιμένει ότι το Κοσσυφοπέδιο είναι πιο ενεργό με τις ΗΠΑ, ξεκινώντας ζητήματα προς το συμφέρον της.

Το Κοσσυφοπέδιο δεν πρέπει να αρνηθεί στάσεις που προέρχονται από τον Λευκό Οίκο προς το συμφέρον του Κοσσυφοπεδίου. Πρέπει να κοιτάξει πέρα. Είχαμε μια σειρά παρεμβάσεων από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της προηγούμενης εντολής, οι οποίες απορρίφθηκαν κατηγορηματικά και προκάλεσαν διαιρέσεις μεταξύ των δύο χωρών”, αναφέρει η Χότζα.

Και καθώς οι πολιτικοί συζητούν διεθνείς στρατηγικές και σχέσεις, για προτεραιότητες και αποφάσεις, οι απλοί πολίτες επιδιώκουν τη ζωή με όλες τις άλλες ανησυχίες: από τις συντάξεις και την ασφάλιση υγείας μέχρι τις καθημερινές υπηρεσίες που επηρεάζουν την τσέπη τους. Θέλουν η πολιτική της νέας κυβέρνησης Κούρτι να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες βελτιώσεις, αλλά η ελπίδα, δυστυχώς, είναι ασθενέστερη από την επιθυμία.

Έχουμε πολλά πράγματα που πρέπει να προσαρμοστούν, αλλά πιστεύω ότι μία από τις προτεραιότητες πρέπει να είναι η ασφάλιση υγείας, το ζήτημα της σύνταξης, να ενεργοποιηθεί και η Τρέπτσα, να δώσει στους νέους την ευκαιρία να μείνουν εδώ, όχι να δουν την εκκένωση”, λέει ο Αλμπουλέν Μπιλάλ από την Πρίστινα.

“Η δουλειά πρώτα, για να δημιουργηθούν περισσότερες θέσεις εργασίας για νέα πλαίσια, επειδή έχουμε κολλήσει σε όρους απασχόλησης”, λέει ο Αλβανός Klink.

Ο Τζερεμιέ Ακσέντιβιτς της Βόρειας Μιτρόβιτσα αναφέρει ότι η νέα κυβέρνηση πρέπει να φροντίσει περισσότερο τον ηλικιωμένο πληθυσμό, ο οποίος “μεζί διαχειρίζεται μέχρι το τέλος του μήνα”.

Όλοι έχουμε έγγραφα του Κοσσυφοπεδίου, ταυτότητες, διαβατήρια, όλα...”, λέει.

Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η θητεία της κυβέρνησης Κούρτι 3 διαρκεί μέχρι το 2030, όταν ορισμένες γειτονικές χώρες μπορεί να έχουν ενταχθεί στην ΕΕ τουλάχιστον σύμφωνα με τα σήματα των Βρυξελλών για Αλβανία και Μαυροβούνιο.

Το Κοσσυφοπέδιο παραμένει το μοναδικό στα Δυτικά Βαλκάνια χωρίς καθεστώς υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ, παρόλο που ο Κούρτι χαρακτηρίζει τη χώρα ως την πιο δημοκρατική “στην περιοχή”, με το διαβατήριο “ισχυρότερο από ποτέ από το”.

Για εμπειρογνώμονες όπως ο Lulzim Peci, αυτό δεν αρκεί που προειδοποιούν ότι χωρίς στενό συντονισμό με διεθνείς εταίρους, το Κοσσυφοπέδιο κινδυνεύει να παραμείνει απομονωμένη επικίνδυνη συνέπεια σε ασταθή διεθνή σκηνή. /Rελ- Περίσκοπι.