The Telegraph: Η ρύπανση της Sushica απειλεί τον ποταμό Vjosa

Στα βουνά της Αλβανίας, ένα τμήμα γραμμής που κάποτε ήταν άθικτο τώρα μοιάζει με εργοτάξιο.

Μια χώρα που υποτίθεται ότι θα ήταν καταφύγιο για είδη όπως ενυδρίδες, αιγυπτιακές ενεργοποιήσεις και βαλκανικές ζώνες με κρίσιμο κίνδυνο εξαφάνισης έχει γίνει τώρα ένα άσχημο χάος, γεμάτο με πλαστικά, θραύσματα ανέμου και τσιμέντου.

Τα λευκά χαλίκια έχουν διαβρωθεί από βαριά μηχανήματα. Οι μεγάλοι μπλε σωλήνες είναι στοιβαγμένοι στην άκρη του δρόμου, έτοιμοι για ανάπτυξη. Οι μηχανικοί βρίσκονται στη διαδικασία εκτροπής εκατομμυρίων λίτρων νερού από τα βουνά προς την Αδριατική ακτή, όπου μια κατασκευαστική έκρηξη μετατρέπει τη χώρα που πρόσφατα θεωρήθηκε το πιο διατηρημένο μυστικό διακοπών στην Ευρώπη.

Το “παίρνουν αυτό το νερό και το στέλνουν στην ακτή για τουριστικές και πολυτελείς εξελίξεις, ” δήλωσε η Καλτρίνα Χάικα από την EcoAlbania, μια περιβαλλοντική οργάνωση.

Μπορείς ήδη να δεις ότι έχει μείνει πολύ λίγο νερό. Παρακολουθούμε αυτή την υπόθεση εδώ και ενάμιση χρόνο. Η διαδικασία είναι ακόμα σε εξέλιξη, αλλά στο μεταξύ, η εργασία συνεχίζεται. ”

Η Σουσίτσα είναι ένας κλάδος του πολύ μεγαλύτερου ποταμού Βγιόσα, ενός από τους τελευταίους άγριους ποταμούς της Ευρώπης που ρέει ελεύθερα, με το νερό της φορτωμένο με λάσπη, χωρίς να εμποδίζεται από φράγματα, κατώτατα όρια ή άλλους αποκλεισμούς.

Το 2023, μετά από έναν δεκαετή πόλεμο, ο Βγιόσα μήκους 170 μιλίων ανακηρύχθηκε το πρώτο εθνικό πάρκο άγριας ζωής της Ευρώπης, με την προφανή προστασία του, θα είναι οριστικά εγγυημένο.

Η κυβέρνηση της Αλβανίας επαινέθηκε για το όραμά της, ενώ ο Πρωθυπουργός Έντι Ράμα την αποκάλεσε “μια πραγματικά ιστορική στιγμή”.

Αλλά δύο χρόνια αργότερα, υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ των υποσχέσεων που έγιναν τότε και της τρέχουσας κατάστασης επί τόπου.

Το κορίτσι, μακριά από το να είναι ένας άθικτος παράδεισος του ποταμού, βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο.

Μεγάλο μέρος της ζημιάς που προκαλείται στον ποταμό, ο οποίος πηγάζει από τα βουνά της Πίνδης στην Ελλάδα και εκβάλλει στην Αδριατική, συνδέεται άμεσα με την εξαιρετική τουριστική άνθηση που γνώρισε αυτή η μικρή βαλκανική χώρα τα τελευταία χρόνια.

“Η ανεξέλεγκτη και μεγάλης κλίμακας τουριστική ανάπτυξη απειλεί την ακεραιότητα του πάρκου,” προειδοποίησε μια έκθεση από έναν συνασπισμό περιβαλλοντικών ομάδων τον Ιούλιο.

Πριν από δέκα χρόνια, όταν η Αλβανία εξακολουθούσε να θεωρείται ένα από τα τελευταία σύνορα του μεσογειακού τουρισμού, περίπου τρία εκατομμύρια άνθρωποι την επισκέφθηκαν.

Έκτοτε, ο αριθμός των επισκεπτών αυξήθηκε δραματικά το 2023, περίπου 10 εκατομμύρια τουρίστες έφτασαν. Πέρυσι, αυτό το μικρό έθνος, με πληθυσμό μόλις 2,4 εκατομμύρια, φιλοξένησε σχεδόν 12 εκατομμύρια τουρίστες.

Γνωστοί αστέρες, μεταξύ των οποίων ο τραγουδιστής Ι Λαβ Λίπα, η κόρη του Ντόναλντ Τραμπ, Ιβάνκα και ο τραγουδιστής Ενρίκε Ιγκλέσιας, έχουν επισκεφθεί την Αλβανία. Ο Λίπα γεννιέται στο Λονδίνο από Αλβανούς γονείς και κατέχει σήμερα την αλβανική υπηκοότητα.

Ο κ. Rama, ο οποίος κέρδισε μια τέταρτη ιστορική εντολή ως πρωθυπουργός τον Μάιο, ονειρεύεται να προσελκύσει έως και 30 εκατομμύρια τουρίστες μέχρι το 2030.

Η Μιρέλα Γκοντμπάρο, υπουργός περιβάλλοντος της Αλβανίας, δήλωσε στην εφημερίδα The Telegraph ότι το έργο για την απώλεια νερού ξεκίνησε το 2019, τέσσερα χρόνια πριν κηρυχθεί το εθνικό πάρκο, και ότι “το stum ανεξάρτητο” έδειξε ότι δεν θα έβλαπτε τη βιοποικιλότητα του ποταμού “ή την οικολογική ακεραιότητα του πάρκου”.

Αλλά η άντληση νερού δεν είναι η μόνη απειλή για τον Βζόσα.

Το χιόνι σκάβεται από εκσκαφείς και χρησιμοποιείται για κατασκευή, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ενός νέου γιγάντιου αεροδρομίου στις εκβολές του ποταμού, ανάμεσα στα κακά ενδιαιτήματα των άγριων πτηνών και των χρυσών αγκίστρων.

Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δοκιμαστικές πτήσεις και το αεροδρόμιο, το οποίο θα είναι σε θέση να δεχτεί υπερατλαντικά αεροπλάνα, αναμένεται να ανοίξει το επόμενο καλοκαίρι.

Είναι μέρος μιας στρατηγικής για την ανάπτυξη της νότιας Αλβανίας, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, για την κατασκευή μιας μεγάλης ποικιλίας 1,2 δισεκατομμυρίων λιρών με 10.000 δωμάτια σε ανέπαφο τμήμα της ακτογραμμής.

Σε άλλα μέρη του ποταμού, η άσφαλτος εξάγεται για χρήση στην κατασκευή οδών, ενώ τα απόβλητα πετιούνται σε μεγάλες επιφάνειες, ακριβώς δίπλα στο ποτάμι.

Και ο ποταμός μολύνεται συστηματικά από τις πολλές πετρελαιοκηλίδες που προέρχονται από εκατοντάδες πηγάδια διασκορπισμένα στους λόφους και στις κοιλάδες και στις δύο πλευρές της Βγιόσα.

Απορροφούν πετρέλαιο από το υπόγειο και το αντλούν μέσω ρωγμών και διαρροών προς τα αποσβεσμένα καταφύγια σκυροδέματος.

Αντί να θεραπεύουν το μολυσμένο νερό πετρελαίου που παράγει βιομηχανίες, οι ανεύθυνες πετρελαϊκές εταιρείες απλώς το χύνουν σε ρυάκια από όπου καταλήγει απευθείας στο Vjo.

Υποκλιμένος στην άκρη ενός ρέματος, ο βιολόγος Λέοναρντ απόψε αγγίζει μια παχιά μαύρη και φωτεινή μάζα πετρελαίου που μπαίνει αργά στο νερό.

Κοίτα αυτό. Είμαστε στην καρδιά του εθνικού πάρκου. Αν αυτό συνέβαινε στο Γιέλοουστοουν ή στο Σερενγκέτι, οι άνθρωποι θα τρελαινόντουσαν, ” είπε ο διευθυντής του έργου από το EuroNatur, μια γερμανική οργάνωση διατήρησης της φύσης. Το Εθνικό Πάρκο αντιμετωπίζεται ως σκουπιδότοπος. Είναι απίστευτο. ”

Το άσφαλτο έχει χυθεί στο ρέμα από μια κοντινή ομάδα πετρελαιοπηγών. Στέκεται στην ακτή της Vjosa, η μυρωδιά του πετρελαίου είναι σαν να είναι σε ένα κατάστημα αυτοκινήτων.

Ανάμεσα στους θάμνους των καλαμιών βρίσκεται μια παλιά πόρτα ψυγείου, μερικοί πορτοκαλί πλαστικοί σωλήνες και πεταμένα πακέτα τσιγάρων. Περίπου εκατό γιάρδες μακριά είναι ένα μικρό αγρόκτημα όπου οι φρισιανές αγελάδες και τα βρώμικα πρόβατα βόσκουν το γρασίδι.

Αλβανική σημαία κιτρινισμένη από τον ήλιο ο δικέφαλος μαύρος αετός πάνω από τα κόκκινα κύματα φόντου από ξύλινο κοντάρι.

Οι εταιρείες πετρελαίου συλλέγουν αυτό το μολυσμένο νερό πετρελαίου και στη συνέχεια το απελευθερώνουν σε ρεύματα. Το παρακολουθούμε εδώ και 8 χρόνια και συμβαίνει ξανά και ξανά. Και αυτό συμβαίνει ακριβώς στην καρδιά του εθνικού πάρκου, ” δήλωσε ο Olsi Nica, εκτελεστικός διευθυντής της Eco-Albana.

Η οργάνωση αγωνίστηκε για μια δεκαετία για να δηλώσει τον ποταμό Vjosa National Park.

Κατά τη διάρκεια αυτής της μάχης, απέρριψαν δεκάδες προτάσεις για κατασκευή φράγματος κατά μήκος του ποταμού. Αυτή, τουλάχιστον, ήταν μια σαφής νίκη που η κυβέρνηση δεσμεύθηκε ότι δεν θα κατασκευαζόταν ποτέ φράγμα.

Αλλά με τις αρχές που φαίνεται να κλείνουν τα μάτια τους σε ενέργειες που βλάπτουν βαθιά τον Βγιόσα και ολόκληρο το οικοσύστημα της, η μάχη του ποταμού έχει αρχίσει και πάλι με πλήρη ένταση.

Η Αλβανία δεν είναι πλέον ο κρυμμένος θησαυρός της Ευρώπης. Χτίζουν παντού, καταστρέφουν το περιβάλλον. Νομίζουν μόνο για σήμερα, όχι για αύριο, ” δήλωσε η Esmeralda Topi, ακτιβίστρια από έναν οργανισμό για να επαληθεύσει γεγονότα που ονομάζονται Factoje, η οποία θεωρεί υπεύθυνη την κυβέρνηση.

Λένε ότι προστατεύουν το ποτάμι, αλλά βλέπεις ότι η υπεράσπιση είναι μόνο στα χαρτιά. Στο έδαφος, η κατάσταση είναι αρκετά διαφορετική. ”

Η Αλβανία πωλείται ως μη ανακαλυφθείσα πράσινη γωνιά της Ευρώπης, με άδειους κόλπους, μεγάλες αμμώδεις παραλίες, άγρια βουνά και καθαρά ποτάμια. Αλλά η ρητορική δεν ταιριάζει με την πραγματικότητα.

Σε μια στροφή του ποταμού κοντά στη νότια πόλη Τεπελένα, υπάρχει ένα ακόμα πιο συγκλονιστικό θέαμα από τη ροή του πετρελαίου.

Μια μεγάλη χωματερή σκουπιδιών βρίσκεται ακριβώς στην ακτή της Βγιόσα, λίγα μέτρα από τα χαλίκια και την ιλαρά της. Τα κοράκια τσιμπάνε τα βρωμερά σκουπίδια. Το πλαστικό πετάει στον άνεμο. Δεν υπάρχει διαίρεση υλικών εδώ, ούτε ανακύκλωση, ούτε σύστημα διαχείρισης αποβλήτων.

Το καίνε ξανά και ξανά για να προσπαθήσουν να το αφαιρέσουν, ή περιμένουν χειμερινές πλημμύρες και απόβλητα να πάνε στο ποτάμι. Είναι όπως στην Αφρική, ” είπε ο κ. Nica, ο οποίος πρόσφατα κέρδισε ένα σημαντικό βραβείο για τον αγώνα του για να σώσει Vjosa. “Είναι απλά μια δημοτική αποθήκη κατά μήκος του ποταμού. Υπάρχουν πολλοί άλλοι. ”

Παραδόξως, οι αρχές χτίζουν ένα νέο εθνικό πάρκο κοντά στα σκουπίδια. Οι υπερασπιστές του περιβάλλοντος ελπίζουν ότι η ντροπή της παρουσίας της κατάθεσης θα ωθήσει την κυβέρνηση σε δράση, αλλά αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν σχέδια για καθαρισμό και αποκατάσταση της γης. Η κυβέρνηση λέει ότι όλες αυτές οι επιβλαβείς δραστηριότητες -εκταφή, απώλεια νερού, αποθήκες αποβλήτων και ροές πετρελαίου - σταδιακά θα εξαλειφθούν μέσα σε 10 με 15 χρόνια.

Η κα Γκοντμπάρκο, υπουργός περιβάλλοντος, αναφέρει ότι πολλά από τα προβλήματα χρονολογούνται από την εποχή του κομμουνισμού στην Αλβανία, η οποία διήρκεσε μέχρι το 1990, και χρόνια μετάβασης στη δημοκρατία που ακολούθησε.

Πολλές από αυτές τις δραστηριότητες είναι δυσλειτουργικές εδώ και χρόνια, αλλά τα περιβαλλοντικά τους ίχνη παραμένουν, ” είπε, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση κάνει το καλύτερο δυνατό για να βελτιώσει τη διαχείριση των αποβλήτων και την επεξεργασία των λυμάτων σε όλη τη Βγιόσα.

“Εργαζόμαστε για την εξάλειψη της κληρονομημένης ρύπανσης, συνδυάζοντας την αποκατάσταση με νέες υποδομές και βιώσιμες οικονομικές εναλλακτικές λύσεις για τους κατοίκους της περιοχής που ζουν κοντά στη Βίεσα για αιώνες και δεν μπορεί να αποκλειστεί μέσα σε μήνες από δραστηριότητες που είναι ζωτικής σημασίας για αυτούς,”, είπε στη The Telegraph. Η εκπλήρωση των συνθηκών κατάστασης του εθνικού πάρκου είναι “μια πολύπλοκη και μακροπρόθεσμη διαδικασία” που απαιτεί “χρόνους, δημιουργία ικανοτήτων, επενδύσεις σε υποδομές και στενή συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες, ” πρόσθεσε.

Αλλά για τους συντηρητές, η διακήρυξη 2023 του εθνικού πάρκου φαίνεται να είναι μια κενή νίκη;

Ο κ. Ολς είπε. Καταφέραμε να σταματήσουμε όλα τα προτεινόμενα φράγματα και έργα υδροηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που είχε μεγάλη επιτυχία. Αλλά υπάρχουν ακόμα πολλά να κάνουμε.

Έχουμε αυτόν τον θησαυρό, έναν μαινόμενο ποταμό που ρέει πάνω, έναν από τους τελευταίους στην Ευρώπη, και αντιμετωπίζεται ως αποθήκη αποβλήτων. Πρέπει να πιέσουμε την αλβανική κυβέρνηση να καθαρίσει αυτό το χάλι. Έχουμε ελπίδα, αλλά αυτό δεν θα είναι μια εύκολη μάχη. ”/Τηλεγραφείο/