πριν 2 ώρεςΠροσγειώθηκε στο θησαυροφυλάκιο: Όταν η Πολιτική Αντιμετωπίζει το Σύνταγμα
Periskopi(πριν 9 μήνες)
(πριν 9 μήνες)Στο πλαίσιο της Συνέλευσης του Κοσσυφοπεδίου έχουν προκαλέσει έντονες συζητήσεις για την ερμηνεία του Συντάγματος και του ρόλου των πολιτικών κομμάτων. Ενώ το Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε αρκετές αποφάσεις, η εφαρμογή τους παρέμεινε μερική, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την ανάγκη για πιθανές συνταγματικές αλλαγές. Το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει ήδη εκδώσει δύο καταδικαστικές αποφάσεις για το συνταγματικό θεσμό. [...]
Το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει ήδη εκδώσει δύο καταδικαστικές αποφάσεις για τη Συνέλευση του Κοσσυφοπεδίου δεσμευτικές, και τουλάχιστον το ένα τρίτο αναμένεται.
Οι ανακρίβειες και οι αμφιβολίες σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί σε αυτή τη διαδικασία ανάγκασαν τα πολιτικά κόμματα να αντιμετωπίσουν την υψηλότερη περίπτωση στην ερμηνεία του Συντάγματος, ακολουθεί Περισκόπιο.
Από τη συζήτηση για τη μυστική ψηφοφορία μέχρι τη διάσπαση των αναπληρωτών ηγετών από τις μειονοτικές κοινότητες, μια σειρά θεμάτων έχουν τεθεί υπό τον κανόνα της συνταγματικότητας.
Αν και όμως οι κρίσεις έχουν διακηρυχθεί, δεν έχουν τηρηθεί πλήρως.
Η απόφαση της 26ης Ιουνίου, διατάζοντας το σύνταγμα εντός 30 ημερών, αποτελεί το πιο σαφές παράδειγμα: η προθεσμία έχει περάσει, ενώ η Συνέλευση δεν έχει ακόμα εισαχθεί πλήρως.
Η έλλειψη ποινικών μέτρων στις αποφάσεις του Δικαστηρίου άφησε περιθώρια για διάφορες ερμηνείες τόσο από πολιτικούς όσο και από νομικούς εμπειρογνώμονες.
Ένα από τα ερωτήματα που τίθενται μεταξύ των σχολιαστών είναι: Μπορεί να ονομαστεί λειτουργική Συνέλευση με ηγέτη και τέσσερις αντιδήμαρχους, όπως είναι σήμερα;
Το σύνταγμα ορίζει σαφώς: Η Συνέλευση πρέπει να έχει έναν πρόεδρο και πέντε αντιπροέδρους, και δεν αναφέρει καμία άλλη φόρμουλα.
Αλλά σε αυτό το θεσμικό κενό, υπάρχει ένα άλλο ερώτημα: είναι καιρός για συνταγματικές αλλαγές που θα έφερναν περισσότερη σαφήνεια, ή, απλά, περισσότερο χώρο για νέες ερμηνείες;
Ορισμένοι ειδικοί συνταγματικού δικαίου και πολιτικοί αναλυτές, με τους οποίους μίλησε η Ελεύθερη Ευρώπη, δεν θεωρούν αναγκαία την αλλαγή του Συντάγματος του Κοσσυφοπεδίου.
Σύμφωνα με αυτούς, η σημερινή ανησυχία στο πλαίσιο του συντάγματος δεν πηγάζει από συνταγματικές αβεβαιότητες, αλλά από την έλλειψη πολιτικής βούλησης του κόμματος.
“Καταρχήν, τα συντάγματα έχουν σχεδιαστεί για να είναι προβλέψιμα για μεγάλο χρονικό διάστημα και ότι τα ενδεχόμενα διλήμματα σχετικά με το περιεχόμενο των συνταγματικών κανόνων επιλύονται μέσω συνταγματικής ερμηνείας”, αναφέρει ο Βισάρ Μορίνα, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πρίστινα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι συχνές αλλαγές θα επισκίαζαν το ρόλο του ίδιου του Συντάγματος.
“... θα παρήγαγε δικαστική αβεβαιότητα και θα την καθιστούσε ευέλικτη πράξη, του οποίου το περιεχόμενο διαφέρει ανάλογα με το επίπεδο της πολιτικής δυναμικής στη χώρα”, αναφέρει ο Μορίνα σε γραπτή απάντηση στο Radio Free Europe.
Το σύνταγμα του Κοσσυφοπεδίου εγκρίθηκε στις 9 Απριλίου 2008 και τέθηκε σε ισχύ στις 15 Ιουνίου το ίδιο έτος.
Τροποποιήθηκε αρκετές φορές, σαν να σηματοδοτούσε το τέλος της διεθνούς εποπτείας ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου το 2012, ή να συμπεριλάμβανε τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας το 2020.
Ο Μορίνα υπενθυμίζει ότι για να αποφευχθούν συχνές αλλαγές, το Σύνταγμα του Κοσσυφοπεδίου περιέχει αυστηρά ουσιώδη και διαδικαστικά κριτήρια: επιτρέπουν τροποποιήσεις μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητες για έναν συνταγματικό στόχο, ο οποίος δεν μπορεί να επιτευχθεί με άλλα μέσα, όπως η συνταγματική ερμηνεία.
Τα συντάγματα δεν είναι ποτέ τέλεια έγγραφα και απολύτως σαφή γλώσσα, σύμφωνα με τον ίδιο.
Το σύνταγμα του Κοσσυφοπεδίου “δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτό το πρότυπο. Πρώτον, καθορίζουν μόνο τις βασικές αρχές της λειτουργίας του κράτους και δεν αναμένεται να περιέχει λεπτομέρειες για οποιαδήποτε συγκεκριμένη κατάσταση”, επισημαίνει ο Μορίνα.
Προσθέτει ότι η ευρεία γλώσσα που χρησιμοποιείται συνήθως στο σύνταγμα είναι σκόπιμη, αφήνοντας περιθώρια για ερμηνεία.
Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, δίνει τη δυνατότητα στα συνταγματικά δικαστήρια και τη δικαστική πρακτική να καλύπτουν κενά μέσω της δικαιοδοσίας και της ανάπτυξης του δόγματος.
Η γνωριμία με το πολιτικό ζήτημα, Άβνι Αρίφι, εκτιμά επίσης ότι το Σύνταγμα δεν χρειάζεται να αλλάξει για να αποφευχθούν θεσμικές κράμπες, όπως το σημερινό.
Το σύνταγμα της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα πολιτικά κόμματα. Αν τα πολιτικά κόμματα θέλουν να παρεκκλίνουν από το Σύνταγμα, τότε το Συνταγματικό Δικαστήριο δεν μπορεί να υπερασπιστεί το Σύνταγμα”, η Αρίφι επισημαίνει την Ελεύθερη Radioφωνία Ευρώπη.
Το Σύνταγμα της Συνέλευσης είχε κολλήσει στις εκλογές του Σέρβου αντιπροέδρου.
Η Σερβική λίστα, όπως και το μεγαλύτερο κόμμα της Συνέλευσης, όρισε μόνο έναν υποψήφιο, ο οποίος σε τρεις γύρους δεν έλαβε αρκετές ψήφους.
Ο Πρόεδρος της Βουλής, Ντιμάλ Μπάσα, σε αντίθεση με ό,τι είναι γραμμένο στο Σύνταγμα, έριξε κλήρους για να καθορίσει τον άλλο Σέρβο υποψήφιο, και, σε αντίθεση με όλες τις άλλες πρακτικές, δεν τον έβαλε να ψηφίσει στο πακέτο με τον μη Σέρβο υποψήφιο μειοψηφίας.
Κανένας από τους εννέα υποψηφίους που συμμετείχαν στη λίστα δεν έλαβε τις 61 ψήφους που απαιτούνται.
Το σύνταγμα είναι σαφές και δίνει το δικαίωμα στην πλειοψηφία των βουλευτών της Σερβικής κοινότητας να προτείνει αναπληρωτή πρόεδρο”, αναφέρει ο Αρίφι.
Ο σερβικός κατάλογος στη συνέχεια απευθύνθηκε στο Συνταγματικό για τον τρόπο ψηφοφορίας του Σέρβου αντιπροέδρου.
Τι λένε τα πολιτικά κόμματα;
Αν θα πρέπει να γίνουν ή όχι συνταγματικές αλλαγές για να αποφευχθούν οι θεσμικές κινητοποιήσεις, οι βουλευτές των κοινοβουλευτικών κομμάτων μοιράζονται διαφορετικές απόψεις.
Ο Arber Rexhaj, αναπληρωτής του Κινήματος Vetevendosje, λέει στο Radio Free Europe ότι το σύνταγμα και ο αποκλεισμός που έχει διαρκέσει μήνες, το Σύνταγμα προσφέρει σαφείς λύσεις και, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν χρειάζεται αλλαγές.
“Οι βουλευτές έχουν χρησιμοποιήσει όλα τα συνταγματικά δικαιώματα για να ψηφίσουν”, λέει ο Rexξχάτζ.
Αντίθετα, ο Ναίτ Χασάνι, αναπληρωτής του Δημοκρατικού Κόμματος του Κοσσυφοπεδίου, εκτιμά ότι το αδιέξοδο στο πλαίσιο του συντάγματος έχει αποδείξει ότι το Κοσσυφοπέδιο έχει εισέλθει σε μια πολιτική φάση όπου οι συνταγματικές αλλαγές είναι απαραίτητες για να προσφέρουν σαφείς λύσεις και να αποφύγουν παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον.
Από την άποψη αυτή, θεωρεί ιδιαίτερα τις αλλαγές που σχετίζονται με τον τρόπο επιλογής του προέδρου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πρόεδρος θα πρέπει να εκλέγεται απευθείας από πολίτες και όχι από βουλευτές του Κοινοβουλίου, όπως συμβαίνει σήμερα, και εξηγεί γιατί:
Αυτό θα κατεβάσετε τις δυνατότητες των πολιτικών συνδυασμών για τη δημιουργία της κυβέρνησης και την αποκατάσταση της Συνέλευσης. Τα κόμματα που εμφανίζονται στις εκλογές, το πρώτο κόμμα [νικητής] είναι ευκολότερο με το δεύτερο ή τρίτο μέρος να κάνει συνδυασμούς διακυβέρνησης, σε περίπτωση που δεν είναι σε αυτό το συνδυασμό η θέση του προέδρου”.
Από την άλλη πλευρά, ο Λούτφι Χαζίρι, βουλευτής της Δημοκρατικής Κοινωνίας του Κοσσυφοπεδίου, εκτιμά ότι το σημερινό αδιέξοδο στη Συνέλευση δεν σχετίζεται με τις συνταγματικές αβεβαιότητες, αλλά με την έλλειψη προθυμίας των πολιτικών κομμάτων να συνεργαστούν στην εφαρμογή του πνεύματος του Συντάγματος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η έλλειψη βούλησης οδήγησε τα πολιτικά κόμματα να απευθυνθούν στο Συνταγματικό Δικαστήριο και στη συνέχεια να επανερμηνεύσουν τις δικές τους αποφάσεις.
Δεν υπάρχει σύνταγμα, κανένα σύνταγμα δεν έχει... πολλά εκρηκτικά έχουν δικαιώματα και μηχανισμούς. Το όλο πρόβλημα είναι πολιτικό. Καλώντας σε διαδικασίες και κανονισμούς, προσπαθούν να διαστρεβλώσουν το συνταγματικό πνεύμα. Αυτό είναι το πρόβλημα. Το σύνταγμα δεν έχει κανένα πρόβλημα”, σύμφωνα με τον Χαζίρι.
Το άλλο κόμμα στη Βουλή, η Συμμαχία για το Μέλλον του Κοσσυφοπεδίου, δεν απάντησε στο αίτημα του Radio Free Europe να σχολιάσει το θέμα.
Ωστόσο, για οποιαδήποτε συνταγματική αλλαγή, τα δύο τρίτα των ψήφων όλων των βουλευτών του Κοινοβουλίου είναι απαραίτητα, καθώς και τα δύο τρίτα των ψήφων των βουλευτών που εκπροσωπούν κοινότητες εκτός ΗΠΑ.
Η Μορίνα, ενώ δεν βλέπει την αλλαγή του Συντάγματος του Κοσσυφοπεδίου απαραίτητη προς το παρόν, αναφέρει ότι, καταρχήν, θα πρέπει να παραμείνει ανοικτή στην κοινωνική εξέλιξη, καθώς οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες αλλάζουν συνεχώς.
Ταυτόχρονα, αναφέρεται και σε “αιώνια γλώσσα”, η οποία “λόγω του θεμελιώδους χαρακτήρα τους, δεν μπορεί να είναι αντικείμενο συνταγματικής αλλαγής”.
Στην περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου, θα μπορούσε, χωρίς αμφιβολία, να έχει πρόσβαση σε ελευθερίες και συνταγματικά δικαιώματα”, αναφέρει, μεταξύ άλλων, η Μορίνα.
Η κοινή γνώμη εκκρεμεί τώρα την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου σχετικά με το αίτημα της Σερβικής Λίστας.
Ο Πρόεδρος του Κοσσυφοπεδίου Βγιόσα Οσμάνι αναφέρθηκε νωρίτερα σε αυτό το δικαστήριο, με το αίτημα να αποσαφηνιστεί τι θα συμβεί εάν δεν τηρηθεί η θητεία των 30 ημερών για το σύνταγμα, η οποία ορίστηκε από το δικαστήριο.
Αργότερα, ο Osmani απέσυρε το αίτημα, δεδομένου ότι ο δικαστής Radomir Lyban, ο οποίος έκανε αναφορά για την υπόθεση, θεωρεί “απειλή για την εθνική ασφάλεια”.
Ωστόσο, γνώστες συνταγματικών ζητημάτων εκτιμούν ότι ακόμη και μετά την απόσυρση του αιτήματος του Οσμάνι, το Δικαστήριο έχει το δικαίωμα να συνεχίσει τη διαδικασία. /ΡΕΛ/
