Αύξηση των επιτοκίων, εμπειρογνώμονες: ο πληθωρισμός και η θεσμική κρίση επηρεάζουν

Το Radio Reporter Free Europe, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως ενδιαφερόμενους πελάτες, δοκίμασε την τραπεζική αγορά στα τέλη Αυγούστου.

Η διαφορά ήταν προφανής: ορισμένες τράπεζες προσέφεραν δάνεια με επιτόκιο άνω του 7%, ένα 8% περίπου 6% όσο ήταν προηγουμένως, ενώ τα επιτόκια των επιχειρήσεων αυξήθηκαν πάνω από 10%.

Οι υπάλληλοι της τράπεζας έδωσαν παρόμοιες απαντήσεις: “Οι Daggers έχουν μεγαλώσει πολύ”, αλλά κανείς δεν έδωσε μια σαφή εξήγηση του γιατί.

Σε ερωτήσεις προς διάφορες τράπεζες σχετικά με το θέμα αυτό, συμπεριλαμβανομένων των Raiffeisen, BKT, ProCredit, NLB, TEB και BPB Radio Free Europe δεν έλαβε απαντήσεις.

Ωστόσο, η αύξηση επιβεβαιώνει την Κεντρική Τράπεζα του Κοσσυφοπεδίου (BQK), αν και σε χαμηλότερα νούμερα από ό,τι οι τράπεζες που υπάρχουν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της BQC, που έστειλε η REL, το μέσο επιτόκιο πίστωσης τον Ιούλιο του 2025, ήταν 6,38%, από 6,17% πριν από ένα χρόνο.

Σύμφωνα με τους υπαλλήλους των τραπεζών, η πραγματική ανάπτυξη ξεκίνησε από τον Αύγουστο και έπειτα.

Παράγοντες που Επηρεάζουν την Ανάπτυξη

Οι χρηματοοικονομικοί εμπειρογνώμονες αναφέρουν ότι τα αυξανόμενα επιτόκια συνδέονται κυρίως με τρεις παράγοντες: τις πολιτικές της Κεντρικής Τράπεζας του Κοσσυφοπεδίου, τον πληθωρισμό και τη θεσμική κρίση.

Ο πρώην κυβερνήτης του BQ Φέχμι Μεχμέτι εξηγεί ότι σημαντική επίπτωση είχε η αύξηση των υποχρεωτικών αποθεματικών που πρέπει να διατηρούν οι τράπεζες.

Ενώ οι τράπεζες διατήρησαν προηγουμένως κεφάλαιο 8% σε 12% των απειλούμενων περιουσιακών στοιχείων, από τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους η ΚΕΕ αύξησε το ποσοστό αυτό σε 10% σε 14%.

Αυτό σημαίνει ότι για κάθε δάνειο που χορηγείται, οι τράπεζες πρέπει να διατηρούν περισσότερο μετοχικό κεφάλαιο. Και, για να αντισταθμίσει αυτό το αδιέξοδο του κεφαλαίου “, οι τράπεζες συχνά αυξάνουν τα επιτόκια προς τους πελάτες, λέει ο Μεχμέτ.

Για παράδειγμα, αν μια τράπεζα δανείσει 100 εκατ. ευρώ, έπρεπε να κρατήσει οκτώ εκατ. ευρώ σε κεφάλαιο, ενώ τώρα είναι δέκα εκατ. ευρώ περισσότερο μπλοκαρισμένο από δύο εκατ. ευρώ που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για νέα δάνεια”, εξηγεί ο Μεχμέτι, ιδρυτής του Ινστιτούτου Ερευνών Οικονομολόγων και Οικονομικών, για Free Δωρεάν Ευρώπη, εκπομπή Περισκόπιο.

Το ζήτημα αυτό ρυθμίστηκε από τον κανονισμό για την Αδεξιότητα του Κεφαλαίου Τραπεζών το 2015, ο οποίος καθόρισε το μετοχικό κεφάλαιο από 8% έως 12% του συνόλου των απειλούμενων περιουσιακών στοιχείων.

Όμως, η CEC επιβεβαίωσε στο Radio Free Europe ότι έχει τοποθετήσει επιπλέον 2% σε επικίνδυνα περιουσιακά στοιχεία.

Η απόφαση αυτή ελήφθη το προηγούμενο έτος, αλλά η εφαρμογή της ξεκίνησε τον Ιούνιο και αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιωσιμότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα στο Κοσσυφοπέδιο”.

Ο Μεχμέτι αναφέρει ότι ένας άλλος λόγος για την αύξηση των επιτοκίων είναι η αύξηση του πληθωρισμού.

Τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, ο πληθωρισμός έφτασε το 4,5%, σε σύγκριση με το 1,4% τον περασμένο Αύγουστο.

Όταν οι τιμές αυξάνονται, τα χρήματα χάνουν”, λέει ο Μεχμέτι, και, για να προστατευτούν από αυτή την απώλεια, οι τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια.

Ο υψηλός πληθωρισμός υποx0 αυξάνει τον κίνδυνο των πολιτών να μην αντέξουν σε πιστωτικές πληρωμές, καθώς οι ημερήσιες δαπάνες είναι υψηλότερες. Αυτό υποκινεί τις τράπεζες να απαιτήσουν μεγαλύτερη τιμή κινδύνου, οδηγώντας σε υψηλότερο επιτόκιο”, προσθέτει ο Μεχμέτ.

Εκτός από οικονομικούς παράγοντες, ο Καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου της Πρίστινα Ματζίντ Μπεκτάς αναφέρει ότι η πολιτική κρίση έχει επηρεάσει και τα επιτόκια.

Το Κοσσυφοπέδιο, τώρα και πολλούς μήνες, βρίσκεται στο αξίωμα της κυβέρνησης και χωρίς πλήρη συνταγματική συνέλευση.

Ο Μπεκτάς αναφέρει ότι η μη υποβολή διεθνών δωρεών ή δανείων, που απαιτούν έγκριση από τα δύο τρίτα των ψήφων στη Συνέλευση, έχει μειώσει την κυκλοφορία του ευρώ στην αγορά.

Η έλλειψη χρημάτων μειώνει την προσφορά και αυξάνει τη ζήτηση για δάνεια, πιέζοντας τις τράπεζες να αυξήσουν τους τόκους”, εξηγεί η Bektas Radio Free Europe.

Λόγω του θεσμικού αποκλεισμού, οκτώ διεθνείς συμφωνίες χρηματοδότησης και πίστωσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες δημοσιεύθηκαν πέρυσι στην επίσημη ιστοσελίδα του Κοινοβουλίου, δεν έχουν ακόμη εγκριθεί.

Τόσο για τον Μεχμέτ όσο και για τον Μπεκτά, η κατάσταση είναι ενδιαφέρουσα για την τραπεζική αγορά, καθώς τα επιτόκια για την πίστωση αυξάνονται, ενώ αυτά για τις καταθέσεις είναι πιο αργά.

Ο Μπεκτάς αναφέρει ότι η μείωση των πιστωτικών επιτοκίων μπορεί να επιτευχθεί μέσω αυξημένου ανταγωνισμού.

Επιτρέπει στις νέες τράπεζες να εισέλθουν στην αγορά της χώρας προκειμένου να εξαναγκάσουν τις υπάρχουσες τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια”, αναφέρει ο Μπεκτάς, προσθέτοντας ότι τα τραπεζικά κέρδη είναι σήμερα υψηλά.

Οι εμπορικές τράπεζες στο Κοσσυφοπέδιο καθορίζουν ατομικά τα επιτόκια και τα επιτόκια καταθέσεων, με βάση τις επιχειρηματικές τους πολιτικές, και η ΚΕΕ δεν έχει δικαίωμα να παρέμβει απευθείας σε αυτές.

Σύμφωνα με την CEC, η τραπεζική αγορά λειτουργεί ως ελεύθερη αγορά, όπου οι συνθήκες της αγοράς καθορίζουν το κόστος των κεφαλαίων και των δανείων.

Στο Κοσσυφοπέδιο, λειτουργούν 11 εμπορικές τράπεζες, ενώ λειτουργούν εννέα μικροοικονομικοί οργανισμοί που προσφέρουν δάνεια σε πολίτες. Μολονότι οι συνθήκες των τελευταίων είναι ευκολότερες, τα επιτόκια που εφαρμόζουν είναι σημαντικά υψηλότερα, περίπου 20 τοις εκατό.Περισκόπιο/