Τι αναμένεται από τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων;

Με περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Βουλγαρίας, της Μάλτας και της Ιταλίας, να παρατάσσονται με τις Βρυξέλλες για να αμφισβητήσουν τη σκοπιμότητα ενός δανείου του Κιέβου για αποζημιώσεις ως προτιμώμενη μέθοδο, οι περισσότερες διπλωματικές προσπάθειες αυτή την εβδομάδα θα επικεντρωθούν στην προσπάθεια επίλυσης του ζητήματος.

Ωστόσο, μια ημέρα πριν από τη συνάντηση, στις 17 Δεκεμβρίου, το κορυφαίο κέντρο της ΕΕ φιλοξενεί μια άλλη σύνοδο που έχει επισκιαστεί πλήρως από τις εξελίξεις που σχετίζονται με την Ουκρανία: ηγέτες των έξι επίδοξων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (Κόσοβο, Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία) συναντιούνται με τους ομόλογούς τους της ΕΕ στις Βρυξέλλες, αναφέρει. Περισκόπιο.

Το Κοσσυφοπέδιο, σε αυτή τη σύνοδο, εκπροσωπείται από τον πρόεδρο της χώρας, Βγιόσα Οσμάνι.

Η ετήσια σύνοδος κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων έχει γίνει ένα είδος φορμαλισμού τα τελευταία χρόνια, με ελάχιστα ή καθόλου συγκεκριμένα αποτελέσματα, και αυτή η συνάντηση δεν αποτελεί εξαίρεση.

Το σχέδιο της συνόδου κορυφής, το οποίο έχει δει το Radio Free Europe, το έγγραφο που θα εγκριθεί από τους ηγέτες της ΕΕ, δηλώνει ότι το <x0ο μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται στο μπλοκ μας. Η διεύρυνση είναι μια πραγματική ευκαιρία για χρήση”.

Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα από τα έξι κράτη είναι μπλοκαρισμένα στην πορεία τους προς την ένταξη στην ΕΕ, και μόνο Αλβανία και Μαυροβούνιο έχουν σημειώσει πρόοδο προς την ένταξη στο μπλοκ. Αλλά οι προετοιμασίες για τη σύνοδο κορυφής και τα πολιτικά κινήματα αποτελούν ένα σαφές παράδειγμα ότι ακόμη και αυτή η πρόοδος είναι εύθραυστη.

Κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, η ιδέα ήταν ότι το Μαυροβούνιο θα έκλεινε πέντε πολιτικά κεφάλαια ένα μεγάλο βήμα για την Ποντγκόριτσα. Αυτό συνέβη στις 16 Δεκεμβρίου, και το κράτος έχει πλέον κλείσει 12 από τα 33 συνολικά κεφάλαια.

Τα σχέδια, τα οποία έχουν δει το Radio Free Europe, αναφέρουν ότι μέχρι την περασμένη εβδομάδα το Παρίσι ζήτησε να κλείσουν μόνο τρία κεφάλαια. Ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Γιάκοφ Μιλάτοβιτς, είχε τότε μιλήσει τηλεφωνικά με τον Γάλλο ομόλογό του Εμμανουέλ Μακρόν για το θέμα και κατάφερε να συμφωνήσει να κλείσει πέντε κεφάλαια.

Το πρόβλημα που είχε η Γαλλία δεν αφορούσε πραγματικά το Μαυροβούνιο, αλλά τη Σερβία, στενό πολιτικό σύμμαχο της Γαλλίας, η οποία δεν θα ανοίξει κανένα κεφάλαιο ένταξης. Το Βελιγράδι έχει κολλήσει στον ευρωπαϊκό δρόμο από την έναρξη της εισβολής της Ουκρανίας στο 2022, με αρκετά άλλα κράτη μέλη της ΕΕ να μην είναι ικανοποιημένα ότι το κράτος δεν είναι καταγεγραμμένο με κυρώσεις της ΕΕ στη Ρωσία και ότι έχει σημειώσει ανεπαρκή πρόοδο στον τομέα του κράτους δικαίου.

Καθώς το άνοιγμα και το κλείσιμο των κεφαλαίων απαιτεί συναίνεση των 27 κρατών μελών, η Γαλλία χρησιμοποιεί μια τακτική που είναι κοινή στις Βρυξέλλες, αυτή της σύνδεσης της προόδου του υποψήφιου κράτους (ή της έλλειψης προόδου) με ένα άλλο υποψήφιο κράτος.

Καθώς η Γαλλία αποσύρθηκε από το Μαυροβούνιο, έλαβε αυτό που ήθελε όσον αφορά το Κοσσυφοπέδιο. Η ΕΕ επέβαλε τιμωρητικά μέτρα κατά της Πρίστινα το 2023, συμπεριλαμβανομένου του πάγωμα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, καθώς το Κοσσυφοπέδιο αναγνώρισε τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών στη Σερβική πλειοψηφία βόρεια, παρά τις προειδοποιήσεις από τις Βρυξέλλες.

Ενώ υπάρχει ευρεία συμφιλίωση ότι το Κοσσυφοπέδιο έχει λάβει επαρκή μέτρα για τη μείωση της κατάστασης και τα μέτρα πρέπει σταδιακά να καταργηθούν, η Γαλλία έχει οδηγήσει τις προσπάθειες για την επιβράδυνση αυτής της διαδικασίας.

Από την προεδρία του Κοσσυφοπεδίου δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια της συνόδου, ο Πρόεδρος Οσμάνι θα πραγματοποιήσει συναντήσεις με ηγέτες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και συμμετέχοντες ηγέτες και βασικά θέματα θα είναι τα μέτρα.

Η πορεία προς το Κοσσυφοπέδιο και η πορεία προς την ενσωμάτωση θα έχει προτεραιότητα κατά τη διάρκεια συζητήσεων”, ανέφερε η Προεδρία του Κοσσυφοπεδίου.

Με την υποστήριξη της Ουγγαρίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Σλοβακίας, το Παρίσι φρόντισε να μην αρθεί καμία κίνηση πριν από τις βουλευτικές εκλογές που θα διεξαχθούν στο Κοσσυφοπέδιο στις 28 Δεκεμβρίου. Τα κράτη αυτά έχουν επίσης συμβάλει στην αποφυγή των κυρώσεων της ΕΕ πριν από δύο χρόνια, μετά την επίθεση Σέρβων μαχητών, οι οποίοι φέρονται να υποστηρίζονται από το Βελιγράδι, στην Αστυνομία του Κοσσυφοπεδίου στην Μπάνισκα στο Ζβετσάν, σκοτώνοντας αστυνομικό.

Το σχέδιο διακήρυξης, το οποίο έχει δει το REL, αναφέρει επίσης το διάλογο μεταξύ Κοσσυφοπεδίου και Σερβίας για την εξομάλυνση των εκθέσεων, με τη μεσολάβηση των Βρυξελλών. Λέει ότι η έλλειψη κανονικοποίησης των αναφορών μεταξύ Πρίστινας και Βελιγραδίου κρατά τα δύο κράτη μπλοκαρισμένα στον ευρωπαϊκό δρόμο”.

Όλες οι συμφωνίες που έχουν επιτευχθεί στην ΕΕ διευκόλυναν τον διάλογο πρέπει να εφαρμοστούν, ξεχωριστά η συμφωνία για την πορεία προς την ομαλοποίηση και το παράρτημά της. Η στήριξη στο πλαίσιο της Μεταρρύθμισης για τα Δυτικά Βαλκάνια και την Ανάπτυξη εξαρτάται από την εποικοδομητική συμμετοχή των εταίρων και την μετρήσιμη πρόοδο και συγκεκριμένα αποτελέσματα στην εξομάλυνση των εκθέσεων τους”, αναφέρει το έγγραφο.

Από τον Σεπτέμβριο του 2023, αρκετές ημέρες πριν από την επίθεση της Banjska, δεν διεξάγεται κανένας γύρος υψηλού επιπέδου στις Βρυξέλλες. Η συμφωνία που αναφέρεται στο σχέδιο δήλωσης επιτεύχθηκε το 2023, παρά το γεγονός ότι τα μέρη δεν την υπέγραψαν. Η ΕΕ εκτιμά ότι η συμφωνία είναι δεσμευτική για το Βελιγράδι και την Πρίστινα και απαιτεί συνεχώς την εφαρμογή και το προσάρτημά της.

Αυτή η συμφωνία, με 11 άρθρα, προβλέπει επίσης ένα επίπεδο αυτογνωσίας για τη Σερβική κοινότητα στο Κοσσυφοπέδιο, αμοιβαία αναγνώριση των κρατικών συμβόλων, ώστε η Σερβία να μην εμποδίσει την ένταξη του Κοσσυφοπεδίου σε διεθνείς οργανισμούς, και καλεί την Πρίστινα και το Βελιγράδι να εφαρμόσουν, καθώς και, όλες τις προηγούμενες συμφωνίες που επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια του διαλόγου.

Το σχέδιο διακήρυξης αναφέρει επίσης το Σχέδιο Ανάπτυξης της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια, αξίας 6 δις ευρώ, με αντάλλαγμα την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με το μπλοκ. Το σχέδιο αυτό, σύμφωνα με την ΕΕ, έχει δυνατότητες επιτάχυνσης της οικονομικής ανάπτυξης στην περιοχή την επόμενη δεκαετία, καθώς οι χώρες θα λάβουν αυτό το ποσό χρημάτων για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις.

Το ποσό αυτό προστίθεται στα 29 δισεκατομμύρια ευρώ που εφαρμόζονται μέσω του Οικονομικού και Επενδυτικού Σχεδίου. Η ΕΕ καλεί για μέγιστη εκμετάλλευση των ευκαιριών που προσφέρει το Σχέδιο Ανάπτυξης μέσω της έγκαιρης εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων”, ανέφερε το σχέδιο δήλωσης.

Πέρα από το ζήτημα της διεύρυνσης, δεν υπάρχουν πολλά άλλα σημεία όπου η ΕΕ μπορεί να προωθήσει τα Δυτικά Βαλκάνια το επόμενο έτος, εκτός από τη σταδιακή ενσωμάτωση στην αγορά της ΕΕ σε ορισμένους τομείς.

Αλβανία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους προσχώρησαν στην Ατομική Ζώνη Πληρωμών σε Ευρώ (SEPA), η οποία απλοποιεί και μειώνει τις τραπεζικές μεταβιβάσεις στο ευρώ. Η ιδέα είναι τα άλλα δύο κράτη -- Κοσσυφοπέδιο και Βοσνία -- να ενταχθούν σύντομα.

Ομοίως, στόχος των Βρυξελλών για το 2026 είναι να συμπεριλάβει ολόκληρη την περιοχή στο καθεστώς κινητής τηλεφωνίας της, το οποίο θα επιτρέψει στους πολίτες από τις έξι δημοκρατίες να τηλεφωνούν, να στέλνουν μηνύματα και να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο χρησιμοποιώντας εσωτερικά τηλεφωνικά τέλη της ΕΕ.

Αυτό θα ήταν ένα βήμα προς τη μείωση των τιμολογίων περιαγωγής μεταξύ της ΕΕ και των υποψηφίων κρατών στα Δυτικά Βαλκάνια, τα οποία τέθηκαν σε ισχύ το 2023. Αυτό το βήμα θα ακολουθήσει τη Μολδαβία και την Ουκρανία, η οποία θα ενταχθεί στην περιαγωγή της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου. /ΡΕΛ/