Αν το Κοσσυφοπέδιο δεν εγκρίνει εγκαίρως τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους;

Η πρόκληση στο θεσμικό όργανο της Συνέλευσης, οι διαδοχικές καταγγελίες προς το Συνταγματικό Δικαστήριο, η κυβέρνηση στο αξίωμα με περιορισμένες αρμοδιότητες, και ο κίνδυνος ξένων κεφαλαίων αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Όταν τα χειρότερα πάνε χειρότερα, το ζήτημα του κρατικού προϋπολογισμού για το επόμενο έτος προκύπτει το οποίο, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών, αναμένεται να είναι περίπου 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

Για τον πρώην υπουργό Οικονομίας Χακί Σατρί, η τρέχουσα κατάσταση είναι πολύ ανησυχητική.

“Το Πρόβλημα είναι η υλική βάση για τη λειτουργία του κράτους. Αν αυτή η βάση καταστραφεί, το κράτος χρεοκοπεί, δεν μπορεί να λειτουργήσει”, λέει στην Ελεύθερη Ευρώπη Radio.

Για να μην γίνει αυτό, ο προϋπολογισμός πρέπει να περάσει από διάφορες φάσεις, ώστε να μπορέσει να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2026.

Στάδια έγκρισης του προϋπολογισμού

Ο προϋπολογισμός για το επόμενο έτος αρχίζει να προετοιμάζεται ήδη από τον Μάρτιο, σε αρκετά δημοσιονομικά κυκλώματα, και στη συνέχεια διανέμεται για την επανεξέταση όλων των θεσμικών οργάνων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό.

Υπό ιδανικές συνθήκες, η κυβέρνηση πραγματοποίησε όλες τις προετοιμασίες και, σύμφωνα με το Νόμο για τη Διοίκηση Δημοσίων Οικονομικών, η τελευταία ημερομηνία για την έγκριση του προϋπολογισμού έχει τις 30 Οκτωβρίου.

Έτσι, οι βουλευτές έχουν δύο μήνες, από την 1η Νοεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου, να εξετάσουν το έγγραφο σε δύο αναγνώσεις, σε προμήθειες, και να κάνουν τις απαραίτητες αλλαγές.

Αλλά το πρώτο πρόβλημα τώρα είναι ότι το Κοσσυφοπέδιο έχει κυβέρνηση στο αξίωμα με περιορισμένες αρμοδιότητες.

Ο κυβερνητικός νόμος δεν αναφέρει τον όρο Κυβέρνηση εν ενεργεία, αλλά η Κυβέρνηση στην παραίτηση, που ορίζεται ως η κυβέρνηση που λειτουργεί μετά τη διανομή της Συνέλευσης μέχρι την εκλογή της νέας κυβέρνησης.

Ο νόμος προβλέπει ότι μια τέτοια κυβέρνηση δεν μπορεί να υιοθετήσει νέους νόμους, αλλά μπορεί να προτείνει την έγκριση του κρατικού προϋπολογισμού.

Είναι πολύ ωραία εδώ πάνω. Ωστόσο, το Κοσσυφοπέδιο έχει επίσης το δεύτερο πρόβλημα, καθώς αναμένει απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να κατανοήσει εάν η Συνέλευση συνταγματοποιείται σύμφωνα με νόμους και κανονισμούς, και ανάλογα με την απόφαση, η διαδικασία έγκρισης του προϋπολογισμού μπορεί να καθυστερήσει.

“Ενθετικά, αν παραμείνουμε χωρίς [form] την κυβέρνηση και χωρίς τη Βουλή, κινδυνεύει από την 1η Ιανουαρίου να μην υπάρξει προϋπολογισμός, και καμία διαδικασία πληρωμής δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς απόφαση του Κοινοβουλίου”, λέει ο Shatri.

Μεταξύ των πληρωμών που μπλοκάρονται είναι οι μισθοί, οι συντάξεις, εκείνα για την αστυνομία και τα στρατιωτικά καύσιμα, ή ακόμα και εκείνα για την παροχή υλικού εξοικονόμησης θεσμών.

“Πρακτικά, η κρατική κλειδαριά είναι”, Shatri εκτιμήσεις.

Μιλώντας για προθεσμίες έγκρισης του προϋπολογισμού, ο νυν υπουργός Οικονομικών Iron Murati είπε ημέρες νωρίτερα ότι η κυβέρνηση “θα κάνει το καλύτερο, προς το συμφέρον της δημοκρατίας, για τα θεσμικά όργανα να λειτουργούν με συνέπεια όπως κάναμε μέχρι τώρα”.

Δεύτερη επιλογή

Υπάρχει άλλη μια πιθανότητα να αποφευχθεί ο αποκλεισμός.

Εάν η κυβέρνηση εγκρίνει τον προϋπολογισμό, και οι βουλευτές καθυστερούν να ολοκληρώσουν τις απαραίτητες διαδικασίες, τότε η εκτελεστική μπορεί να κάνει προτάσεις για συνάντηση/αλλαγή του ισχύοντος Νόμου περί Προϋπολογισμού, ώστε να μην λήξει στις 31 Δεκεμβρίου, αλλά να επιτρέψει τα ακόλουθα έξοδα για τον Ιανουάριο ή Φεβρουάριο, με τον μηνιαίο μέσο όρο του προηγούμενου έτους, ή όπως είναι αλλιώς γνωστός ο κανόνας 1/12.

Ο Σάτρι θυμάται ότι κάτι τέτοιο συνέβη στο Κοσσυφοπέδιο αμφίδρομα από τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας.

Ποιος νόμος μπορεί να προταθεί αν επιτευχθούν οι προθεσμίες;

Ο νυν Πρωθυπουργός του Κοσσυφοπεδίου, Αλμπίν Κούρτι, έχει ακόμα λίγες ημέρες για να παρουσιάσει τη νέα κυβερνητική σύνθεση ενώπιον της Συνέλευσης, και να δει αν θα λάβει τις απαραίτητες ψήφους.

Ακόμα και αν αυτός ή οποιοσδήποτε άλλος μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση, και ξεκινά με διαδικασίες προϋπολογισμού, ο Shatri δεν πιστεύει ότι αυτό το έγγραφο θα είναι πολύ καλά μελετημένο, δεδομένης της κατάστασης που έχει περάσει η χώρα μέχρι στιγμής.

Γιατί; Επειδή, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν υπήρχε παντοδύναμος υπουργός που θα μπορούσε να καταρτίσει επαρκείς αναπτυξιακές πολιτικές για το επόμενο έτος, και επομένως, ο επόμενος προϋπολογισμός θα μπορούσε να είναι αντίγραφο αυτού του προκαταρκτικού προϋπολογισμού.

Άλλες οικονομικές βλάβες

Ο πρόεδρος της Οικονομικής Οντ του Κοσσυφοπεδίου, Λούλζιμ Ραφούνα, αναφέρει ότι το Κοσσυφοπέδιο υποφέρει πολύ οικονομικά από την έλλειψη ισχυρών θεσμών.

“Η επιχείρηση θέλει προβλεψιμότητα, για να καταλάβει ποια δημοσιονομική πολιτική θα υπάρχει, ποιες είναι οι επενδύσεις σε επενδυτικά έργα, έτσι ώστε οι δημόσιες επενδύσεις να μπορούν στη συνέχεια να προσελκύσουν ιδιωτικές επενδύσεις”.

Αναφέρει ότι η εστίαση στις δημοσιονομικές διαιρέσεις για το επόμενο έτος θα πρέπει να είναι, μεταξύ άλλων, στις μεταρρυθμίσεις στις δημοσιονομικές πολιτικές, στην αύξηση του προϋπολογισμού για επενδύσεις κεφαλαίου και τη βελτίωση της κρατικής εικόνας, ανοίγοντας τις πόρτες στις ξένες επενδύσεις.

Ο Shatri αναφέρει επίσης την ανάγκη χρήσης πιστωτικών ευκαιριών και δημόσιων δανείων για την εξασφάλιση του δυναμικού αναπτυξιακού χώρου μιας χώρας.

Σύμφωνα με έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, η ανάπτυξη μειώνεται από 3,6 τοις εκατό σε 2024 σε 3 τοις εκατό το 2025, για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Η μεγαλύτερη μείωση προβλέπεται να έχει τη Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο, η οποία, ωστόσο, παραμένει ελαφρώς πάνω από το μέσο όρο της περιοχής, αναφέρει η REL, μεταδίδει ο Περισκόπι