Toleranca është një koncept i rremë, prandaj më mirë të hiqet dorë nga politikat tolerante

Slavoy Zizek Opinione

E di që ka shumë ngacmime seksuale, racizëm e gjëra të këqija për momentin, dhe nuk dyshoj që shumica e njerëzve që promovojnë korrektësinë politike e kanë përnjëmend e sinqerisht atë gjë. Nuk bashkohem me paranojën e djathtistëve që ata janë njerëz të këqij që duan të shkatërrojnë mënyrën amerikane të jetës; thjesht po them që mënyra përmes të cilës i qasen problemit është që në vend se ta zgjidhin atë, efekti dominues është vetëm mbajtja nën kontroll dhe lejimi i problemeve të vërteta, si racizmi e seksizmi që të mbijetojnë në një version më të sofistikuar.

Gjithnjë më ka pëlqyer ky shembull radikal. Le të marrim foret [shakatë] raciste. Po, ato funksionojnë në një mënyrë raciste, por për mua, kapërcimi i vërtetë i racizmit nuk qëndron në të ndaluarit e foreve raciste, por që mund të vendosni një ndryshim social, e madje jo vetëm social, por një ndryshim të atmosferës në të cilën ju mund t’i thoni të njëjtat fore pa u paraqitur si racist. Pa qenë fare racist.

Kur jeni veç në një relacion të vërtetë barazie, respekti e kështu me radhë, nganjëherë me shaka të ndyra, e madje edhe përmes foreve gjentile raciste të bëra në një formë jo-raciste; e me këtë unë nënkuptoj që ju, përfshirë edhe mua, bëjmë poashtu shaka me vetveten e kështu me radhë.

Mendoj se termat amerikanë janë akullthyese. Sepse është e lehtë të jesh jo-racist në këtë mënyrë korrekte politike: Oh, e respektoj atë që hani, identitetin tuaj kombëtar etj. Jo. Çka ndodh me kontaktin e vërtetë me tjetrin? Mendoj se është shumë e zorshme të mbërrijmë në atë kontakt pa një shkëmbim të turpeve tona. Kjo funksionon në një mënyrë të mrekullueshme.

Besoj se për mua një situatë post-raciste ideale është ajo kur – të themi që jam indian dhe ju jeni një afrikanoamerikan – dhe po i kallëzojmë vazhdimisht fore të ndyra njëri-tjetrit për veten tonë, edhe për njëri-tjetrin, por në një mënyrë të tillë në të cilën ne thjesht qeshim dhe aq më shumë që i themi, aq më shumë bëhemi shokë të njëri-tjetrit. Pse? Sepse kjo mënyrë e çliron tensionin e racizmit. E zgjidhë atë. Ajo të cilës i frigohem, që t’i kthehem pyetjes që ndodhet si epigraf, në korrektshmërinë politike është se ai përbën një reagim dëshpërimtar. Ata e dinë që nuk mund ta zgjidhin problemin e vërtetë kështuqë i ikin thjesht duke kontrolluar atë se çka flasim për atë gjë. Dhe me problem të vërtetë unë nuk po nënkuptoj këtu vetëm rishpërndarjen ekonomike e kështu më radhë, por edhe faktin simbolik të marrëdhënjes aktuale sociale e kështu me radhë.

A e dini se çka duhet të mësojnë njerëzit e korrektësisë politike: doganën britanike. Pse? Sepse britanikët dhe japonezët, dy kombe të ndryshme, por që janë dy vendet të cilat janë mega-mjeshtrit e riprodhimit të dominimit burtal, duke i përbuzur të tjerët por pa qenë ofendues me fjalime të mira elegante e kështu me radhë. Kjo është mrekullia e një racizmi vërtetë të suksesshëm: që ju i riprodhoni të gjitha paragjykimet por me një një ton të butë, në dukje duke respektuar tjetrin e kështu me radhë.

Ajo që më bezdis mua me korrektësinë politike ose me jotolerancën e tjetrit është se toleranca sot është një koncept falls. Gjithnjë më ka pëlqyer ky rast: iu them vazhdimisht studentëve të mi kur pretendojnë që nëse je kundër tolerancës, për çka je atëherë, për racizëm brutal? Jo. Iu them, në rregull, ishte një njeri i cili bëri shumë kundër racizmit, quhej Martin Luther King. Lexojini fjalimet e tij. Ai asnjëherë as nuk e ka përmendur fjalën tolerancë. Nëse do t’i thoshit që ne, njerëzit e bardhë duhet të jemi tolerant ndaj zezakëve, ai do të kishte qeshur me siguri.

Korrektësia politike është një ide shumë e dyshimtë që mësyn përkthimin e dominancës raciste në termet e tolerancës. Jo, toleranca është një koncept shumë ambig. Shumë shpesh, toleranca mund të funksionojë si e kundërta e saj.

Toleranca shpesh nënkupton jotolerancë për tjetrin aktual. Ata e pranojnë tjetrin, për aq sa është tjetër i pastruar. Si për shembull, për korrektësinë politike, amerikanët nativë, qyshdo që i quani, unë nuk i quaj ashtu – e dini foren time, që është e vërtetë… e takova një amerikan nativ, një njeri universiteti, që më tha se i urrente amerikanët nativë. Pse? Sepse ka atë kulturë delikate të çuditshme, që të thotë: ne jemi nativë, po çka jeni ju? Amerikanë kulturorë apo çka. Ata më thanë se preferojnë më shumë të quhen indianë; të paktën emri ynë është – thonë ata – një monument i budallallëkut të të bardhëve të cilët mendonin se ishin në Indi dhe se ne ishim indianë.

Ata janë aq fanatikisht dyshues rreth këtij vlerësimi të rremë të liberalëve të bardhë. E dini, ne themi shpesh që e kemi eksploatuar natyrën, por amerikanët nativë mendojnë ndryshe. Ata i flasin maleve; ata e kanë një përpjekje organike dialogjike etj etj. Ata e kanë formësuar këtë ide aq shumë. Një prej tyre më ka thënë njëherë diçka tjetër. Ai më ka dhënë një tekst të shkurtër që e kishte shkruar ku demonstronte përmes statistikash që amerikanët nativë, të ashtuquajtur indianë, kanë vrarë më shumë buaj dhe kanë djegur më shumë pyje se të gjithë të bardhët së bashku. Çka po përpiqet të thotë ai? Ai po përpiqet thotë saktësisht, mos na idealizoni neve. Po na patronizoni duke na bërë politikisht të pastër – e të cilat janë blla blla blla-ja holistike. Edhe ata mund të jenë të këqij; edhe ata mund të jenë të tmerrshëm, e kështu më radhë. E dini që ekziston një problem i njëjtë me refugjatët në Evropë.

Ja pse, dhe më falni që po e përsëris një tregim të vjetër timin, por ja pse sinqerisht e admiroj Malcolm X-in. E dini pse? Çka do të thotë X? Do të thotë që nuk kemi emër të familjes, ose mbiemër. Ne skllavët e zinj jemi privuar nga rrënjët tona kur ishim kidnapuar nga Afrika. Por ku qëndron gjenialiteti i tij? Rruga e tij nuk ishte ajo e budallallëkut hollywoodjan të bestsellerit që e shkroi Alex Haley, “Rrënjët” [ang. Roots]. Uh, le të gjejmë rrënjët tona. Jo jo – të pyesim se çka është ky X? Nënkupton që, ne nuk kemi rrënjë; jemi të privuar nga rrënjët.

Çka nëse kjo na jep neve një liri të re për të vendosur një komunitet më universal se atë të njerëzve të bardhë? Është një ide gjeniale të shohësh atë që paraqitet si traumë e tmerrshme e të qenët i privuar nga rrënjët tua – nuk ke traditë të përshtatshme, traditë, familje e kështu më radhë – por kjo jep shans për liri.

Përktheu nga Big Think: Periskopi

Ja përse e Majta nuk mund ta mbështes Pavarësinë e Katalonisë

Slavoj Zizek Opinione

Një prej shenjave të qarta të oportunizmit politik, është ajo që në paralele me fizikën e grimcave, mund të quhet korelacionizmi politik.

Le të imagjinojmë sikur unë dhe armiku im, që të dy, mbajmë në duart tona nga një top, i cili mund të jetë ose i bardhë, ose i zi, por asnjëri prej nesh nuk e sheh ngjyrën e tij. Sikur poashtu, asnjëri prej nesh nuk lejohet të shikojë topin që ka në duar, kështuqë, ne i kemi katër mundësi: bardh-bardh, zi-zi, zi-bardh, dhe bardh-zi.Tani le të supozojmë që për ndonjë shkak, të dy e dimë që dy topat (njërin në dorën time, dhe njërin në dorën e armikut tim) janë të kundërt në ngjyrë – në këtë rast, janë vetëm dy mundësi (zi-bardh dhe bardh-zi). Dhe, sikur rastësisht, unë e di ngjyrën e topit në dorën e armikut tim. Unë, automatikisht do ta di edhe ngjyrën e topit tim – sepse dy topat janë në korelacion me njëri-tjetrin. (Kjo ndodh kur grimcat janë të ndarë dhe spinët e tyre mbeten të korelatuara – nëse e mas spinin e një grimce, e di për rrjedhojë spinën e tjetrës.)

Diçka e ngjashme zakonisht ndodh në (më së shumti në të Majtën) politikë. Kur nuk jemi të sigurtë se çfarë pozicioni duhet të mbajmë në një krizë të caktuar politike, dhe kur e mësojmë pozicionin e kundërshtarit, atëherë automatikisht e marrim një pozicion të kundërt. Dikush mund të thotë se Lenini ka ofruar një kritikë të rreptë të këtij qëndrimi (ironikisht duke e sulmuar Rozë Luksemburgun). I tillë ishte rasti me Luftën e Ftohtë kulturore kur, në fund të viteve 1940-të, kultura Perëndimore perceptohej si promovuese e kozmopolitanizmit Univerzalist (nën influencën hebreje), Komunistët pro-Sovjetik (nga BRSS-ja deri në Francë) vendosën të bëheshin patriotë, duke promovuar traditën e tyre kulturore dhe duke e sulmuar imperializmin. Pra, vetëm sa për të qenë kundër kozmopolitanizmit Univerzalist të Perëndimit.

A nuk po ndodh diçka e ngjashme edhe me reagimin ndaj referendumit Katalonas? Kujtoni sesi Putini deklaroi se dezintegrimi i Bashkimit Sovjetik ishte një megakatastrofë? Tash, ai po e mbështet pavarësinë e Katalonjës. E njëjta ngjan me të gjithë majtistët evropjanë që e kundërshtuan dezintegrimin e Jugosllavisë si rezultat të komplotit të errët mes Gjermanisë dhe Vatikanit. Tash në Katalonjë, ashtu si edhe në Skoci, ndarja konsiderohet e pranueshme.

Dhe as liberalët centristë perëndimor nuk janë më të mirë: gjithnjë të gatshëm të mbështesin secilën lëvizje separatiste që e kërcënon fuqinë gjeopolitike të Rusisë, ata tashmë po deklarohen kundër kërcënimit të unitetit të Spanjës (dhe me hipokrizi e dënojnë dhunën policore kundër votuesve katalanas, natyrisht).

Në Slloveni, vendin tim, ky konfuzion e ka mbërritur kulmin: e Majta e vjetër që deri në fund ishte kundër pavarësisë së Sllovenisë, duke e kërkuar një Jugosllavi më të hapur e më të rinuar, tanimë po organizon peticione dhe demonstrata pro Katalonisë, derisa e djathta nacionaliste që luftoi për pavarësinë e Sllovenisë heshturazi avokon për unitetin e Spanjës (derikur kryeministër i Spanjës të jetë kolegu i tyre konservtor Mariano Rajoy).

Ne thjesht mund të themi: turp për institucionet evropjane – qartë, disa e kanë të drejtën për sovranitet e disa të tjerë jo, varësisht nga interesat gjeopolitike…

Një argument kundër pavarësisë së Katalonjës megjithatë duket mjaft racional: a nuk është mbështetja e Putinit për pavarësinë e Katalonisë qartësisht pjesë e strategjisë së tij për të forcuar Rusinë duke punuar njëkohshëm për dezintegrimin e unitetit evropjan? A duhet kësisoj që mbështetësit e një Evrope të bashkuar e të fortë të avokonin për unitetin e Spanjës?

Këtu, mund të guxojmë që të kthejmë argumentin përmbys. Mbështetja e unitetit të Spanjës, mund të thuhet që është pjesë e lëvizjes që po ngrihet vazhdimisht për fuqizimin e kombeve kundër unitetit evropjan. Çfarë duhet për të akomoduar sovranitetet e reja lokale (të Katalonisë, Skocisë e kështu me radhë) është thjesht një Bashkim Evropjan më i fuqishëm – kombet duhet ta mësojnë vetveten për një rol më modest si ndërmjetës mes autonomive rajonale dhe Evropës së Bashkuar. Në këtë kuptim, Evropa mund të shmangë konfliktet dobësuese mes shteteve dhe të forcohet si një agjent ndërkombëtar, në skemën me blloqet e tjera të mëdha gjeopolitike.

Përktheu dhe përshtati: Periskopi

A është islami fe e dhunshme?

Slavoh Zhizhek Opinione

Së pari, sa i përket kërcënimit që kjo paraqet për Europën. Mendoj se kërcënimi i vërtetë për Europën nuk vjen nga jashtë por nga brenda. Europa kërcënohet nga popullizmat anti-migracion, të cilat në emër të mbrojtjes së Europës po e shkelin pikërisht atë gjë që duhet mbrojtur te ajo.

Sa për islamin, mendoj se është oportunist i keq, si religjionet e tjera. Profetët e tyre i thonë do gjëra të mira për dashurinë dhe tolerancën fillimisht, por më pas e japin të drejtën për t’i vrarë ata që nuk besojnë. Krishti njëherë thoshte, duaje të afërmin tënd dhe më pas se nuk ka ardhur për të sjellë paqe por luftë. Për të qenë sa më i qartë: unë jam plotësisht kundër fundamentalizmin islamik.

Por duket shtuar diçka: duhet të jemi të ndërgjegjshëm se brenda shoqërive tona të zhvilluara e kemi poashtu edhe fundamentalizmin e krishterë i cili mund të jetë poaq i dhunshëm sa ai islamik. Sipas FBI, 2 milionë amerikanë janë nën hetime si potencial i mundshëm për fundamentalizmin e krishterë. Problemi thelbësor është se çka në kapitalizmin e sotëm, e nxitë fundamentalizmin?

Së dyti: të hedhim vështrimin në historinë e fesë islame. Për shembull, pozita e femrës në shumicën e shteteve myslimane është për mozomakeq për ne. Por në mesjetë, pozita e femrës në këto vende, ishte e pakta, pak më e mirë se në Europën e kohës. Sa për tolerancën dhe antisemitizmin, më kujtohet fort mirë se në ish-Jugosllavi, i vetmi qytet me një përqindje të madhe të hebrejve ishte Sarajeva. Pse? Sepse myslimanët i toleronin, për dallim nga ne, të krishterët që i persekutonim! Unë nuk e mohoj se dhuna fundamentaliste e sotme justifikohet nga fundamentalizmi mysliman. Por mendoj se, është e njëjta gjë edhe sa i përket pedofilisë dhe kishës katolike: duhet t’i përdorim të njëjtat kritere për të gjitha religjionet.