Kosova do të prezantohet në Bienalen e Venedikut 2017 me artistin Sislej Xhafa

Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Kujtim Shala, ka pranuar një letër nga drejtori i Bordit të Bienales së Venedikut, Paolo Baratta, përmes të cilës aprovohet kërkesa e ministrit që Kosova të jetë e pranishme në Edicionin e 57-të Bienales së Venedikut, që do të mbahet nga muaji maj deri në nëntor të 2017-tës.

Periskopi.com Kulturë

Artisti i cili do të prezantojë Kosovën në Bienale, është emri i afirmuar në skenën botërore të artit, Sislej Xhafa, ndërsa kuratore do të jetë Drejtoresha e Galerisë së Kombëtare të Arteve, Arta Agani. Ndërkaq, Komisioner i Pavijonit të Republikës së Kosovës, në edicionin e 57-të Ekspozitës Ndërkombëtare të Artit në Bienalen e Venedikut, është caktuar Valon Ibraj, si përfaqësues zyrtar i Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit.

Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit ka marrë përsipër shpenzimet për realizimin e këtij projekti, duke ndarë 150 mijë euro, përfshirë këtu edhe koordinimin e donacioneve të mundshme.

Ministri Shala e vlerëson si tejet të rëndësishme prezantimin e Kosovës në këtë ngjarje. “Bienalja e Venedikut është një nga ngjarjet më të mëdha të artit në botë dhe prezantimi i vendit tonë në këtë organizim kulturor është një rast për promovimin e artistëve tanë dhe në njohjen e skenës sonë kulturore dhe ngritjen e mëtejme të imazhit të Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Sislej Xhafa, është një nga emrat më të njohur të artit bashkëkohor, i cili së fundmi është vlerësuar me titullin Akademik Nderi i Shkollës së Arteve të Firences. Prezantimet dhe kritikat që janë shkruar për të, garantojnë një prezantim të denjë e afirmativ të Kosovës në Bienale, në paraqitjen e tretë të vendit tonë në këtë ngjarje të madhe botërore në fushën e kulturës. Përmes krijimtarisë së Xhafës synohet tërheqja e vëmendjes së publikut bazuar në reputacionin e konsiderueshëm që po e gëzon aktualisht në skenën artistike botërore.

Sislej Xhafa

Është i lindur në Pejë, 1970.Jeton në New York. Është i njohur për hetimet e tij artistike në realitetet sociale, ekonomike dhe politike lidhur me kompleksitetin e ndryshme të shoqërisë moderne. Xhafa ka gjatë viteve theksuar punën e tij artistike për tema ekonomike dhe sociale, realitetet politike, si ata ndërveprojnë me shumëllojshmëri paqëndrueshme të shoqërisë moderne. Hetimet e tij, për shembull, në fenomenet e turizmit ose ilegalitetit të detyruar të përdorin një gjuhë minimale dhe ata janë në të njëjtën kohë ironike dhe subversive, duke praktikuar me shpërfillje një gamë të gjerë të mediave, nga skulptura vizatimit, nga performancë të fotografisë.

 

Xhafa ka ekspozuar në MAXXI Museum of Contemporary Art, Rome Benvenuto! Kuruar nga Hou Hanru and Luigia Lonardelli (2016); BWA Sokół Contemporary Art Gallery in Nowy Sącz, Poland The Stillness of Thought kuruar nga Anna Smolak and co-ordinator Monika Smyła (2016); Harrova që Fillova curated by Klod Dedja and Ema Andrea, Fondacioni i Artit M.A.M. Tirana, Albania; Informal Mind kuruar nga M.A.M. Foundation, Elbasan, Albania (2014); Italian Pavilion of the 55th Venice Biennale Vice Versa Venice Biennale, Venice; 21st Century Museum of Contemporary Art Kanzawa Borderline: Collection Exhibition II Kanazawa, Japan (2013); Galleria Continua Unpoetic Bride Le Moulin (2012); François Pinault Foundation The World Belongs to You Palazzo Grassi, Venice; Hardau City Park, Y, Zurich; MADRE Museum of Contemporary Art Donna Regina, Still Untitled Napoli; The Power Plant Contemporary Art Gallery Rearview Mirror Toronto (2011); PRISM Misericordia West Hollywood, California; MAXXI Spazio. Dalle collezioni di arte e architettura, Roma; Il Museo Privato. La passione per l’arte contemporanea nelle collezioni bergamasche, GAMeC, Bergamo; Röda Sten, 2705 Baci…, Göteborg (2010); MART Rovereto Museo di Arte Moderna e Contemporanea di Trento e Rovereto, Language and Experimentations; PAC Padiglione d’Arte Contemporanea, Ibrido. Genetica delle forme, Milano; DEPO, Indefinite Destinations, Istanbul; MADRE Museum of Contemporary Art Donna Regina Barock Napoli (2009); Havana Biennial, Havana, Cuba; Modern Art Oxford Transmission Interrupted Biennale of Gwangju, Gwangju, Korea; MOCAD Museum of Contemporary Art of Detroit, Business As Usual; Schirn Kunsthalle, All-Inclusive. A Tourist World Frankfurt (2008); Istanbul Museum Of Modern Art Time Present, Time Past, Istanbul; Göteborg International Biennial for Contemporary Art Rethinking Dissent, Göteborg, Sweden; Mori Art Museum, All About Laughter Humor in Contemporary art, Tokyo (2007); PERFORMA05, performance biennial, New York (2005); I Bienal de Arte Contemporáneo de Sevilla, Fundación BIACS, La alegria de mis sueños, Monasterio la Cartuja de Santa María de las Cuervas, Sevilla; The Renaissance Society, New Video, New Europe, Chicago; Museum of Contemporary Art, St.Louis; Tate Modern, London; Stedelijk Museum, Amsterdam, North Dakota Museum of Art, Grand Forks; Fundació ‘la Caixa’ la Sala Montcada, Barcelona; Haifa Museum of Art, Israel (2004), Palais de Tokyo, Paris (2003), Gwangju Biennial, Pause,Gwangju, (2002); Istanbul Biennial, Egofugal Istanbul; S.M.A.K., Casino, Gent; PS1 Uniform New York (2001); Manifesta III, Ljubljana, Slovenia, S.M.A.K., Over the Edges Gent (2000); Fondazione Olivetti, Rome (2000) and the Venice Biennale (1997,1999, 2005 & 2013).

 

Arta Agani

Është e lindur më 1973 në Prishtinë. Jeton dhe punon në Prishtinë. Prej Gushtit 2016 kryen funksionin e drejtoreshës së Galerisë Kombëtare të Kosovës. Ligjëron lëndën Tipografi në Akademinë Evolucion për Dizajn Komunikimi. Ajo mban titullin Magjistër i Dizajnit Grafik, prej vitit 2004, ku magjistroi tek Profesor Shyqri Nimani me temën “Haiku- Vargu dhe Vizioni” në Fakultetin e Arteve në Universitetin e Prishtinës, ndërsa paraprakisht më 1997, diplomoi në degën e Dizajnit Grafik në po këtë Fakultet.

Më 2011 mori Certifikatën e Programit të Certifikuar Dizajn dhe Menaxhim i Ekspozitave te Universiteti Donau në Krems të Austrisë (Fakulteti për Shkencë, Kulturë dhe Ndërtimtari), Departamenti i Artit dhe Shkencës së Imazhit me ligjërata nga ekspertët ndërkombëtarë si Frank den OUDSTEN, Jorge WAGENSBERG, Brigitte FELDERER, Becky GILBERT, STEFAN IGLHAUT + GESA von GROTE, Enrique GUITART etj.

Puna e saj profesionale gjatë karrierës ngërthen fillimisht dizajnin si profesion primar, projekte artistike dhe ekspozita, por me theks të vecantë në menaxhimin e projekteve artistike dhe kurimin e disa ekspozitave. Përvoja profesionale e saj u shtua veçanërisht gjatë punës si koordinatore e projektit ndërkombëtar Artistët e së Nesërmes, për Galerinë Kombëtare të Kosovës në periudhën 2005-2010. Gjatë kësaj periudhe ajo menaxhoi projektin në fjalë ku edhe udhëhiqte procesin e produksionit dhe kurimit të ekspozitave. Projektet e fundit të saj në këtë funksion ishin: “Muzeu i Memories”, Prishtinë Dhjetor 2015; “Art in Embassies”, Ambasada Amerikane në Prishtinë Dhjetor, 2015.

Vendi ku kam lindë është një pasuri, nuk mund të definohet me dy fjalë

Sislej Xhafa, artisti shqiptar që po fascinon botën me artin e tij, së fundi ka gjetur kohë të jetë pjesë e jurisë së edicionit të parë të ekspozitës “AR”, të organizuar nga Galeria Kombëtare të Kosovës. Përderisa në të njëjtën mbrëmje ishte hapur një ekspozitë me punën e tij në Stamboll të Turqisë, ai kishte zgjedhur të vinte në Kosovë, që t’iu jepte zemër të rinjve. “Në këto ftesa, si artist nuk guxon të mungosh” ka thënë mes tjerash Sislej Xhafa në një intervistë për KultPlus, i cili ka folur edhe për rëndësinë e rikthimit të tij në vendlindje, sipas të cilit, merr edhe një pasuri shpirtërore.

Adianë Pajaziti Intervista

KultPlus: Këpucë, karroca, frigorifer, cigare…, janë vetëm disa pjesë nga prezantimet e tua nëpërmjet artit bashkëkohor, dhe të cilat janë prezantuar në shumë galeri prestigjioze të botës, në dukje të parë të duken të thjeshta por zbërthimi i tyre shkon përtej saj, pse kjo ndalesë në këto detaje?

Sislej Xhafa: Për mua realiteti është më i fortë se sa arti, sa i përket angazhimit tim estetik në raport me realitetin, është shumë më i rëndësishëm ndriçimi i jetës së përditshme, sigurisht në një formë dhe në një dimension tjetër të përdorimit. Po mundohem , sepse nuk mendoj rreth qëllimit, cakut, besoj më shumë në përvojën personale në raport me materialin.

KultPlus: Dhe përgjatë këtyre eksperiencave, sa të shërben kultura ballkanike, apo edhe më ngushtë ajo e Kosovës, që të jesh më i veçantë në paraqitjet e tua?

Sislej Xhafa: Unë nuk besoj se në aspektin lokal të mendimit duhet të stereotipojmë, në aspektin lokal të mendimit, edhe pse vendi ku kemi lindur është i shenjtë. Përvoja me vendin ku kemi lindë, është një përvojë që nuk kam dëshirë ta keqpërdor apo ta abuzoj, kam dëshirë që të shkoj më tutje se sa në aspektin gjeografik, posaçërisht ne ku kemi lindë, në një vend i cili është një pasuri që nuk mund të definohet me dy fjalë. Si individ që angazhohem në artin bashkëkohorë, ndjenjat e mia dua ti ndaj në përgjithësi në botë, pavarësisht vendit, ku pavetëdijshëm është e inkorporuar me ndjenjën.

KultPlus: A mendoni se është edhe një trend i artistëve që të kthehen te rrënjët, që më pas ta kombinojnë me artin bashkëkohorë, apo është më shumë si një natyrë individuale?

Sislej Xhafa: Unë nuk di çka është trend, unë nuk di nëse më pyet për muzikë se çfarë dëgjohet, apo se çfarë vishet. Nëse eskzitojnë trendet, unë nuk jam aspak i vetëdijshëm për këtë, sepse trendet vijnë e shkojnë, roli i veprës se artit është një angazhim që e shpik kohën e vetë dhe nuk e posedon.

KultPlus: Mirëpo, jo gjithherë arti bashkëkohorë është i kapshëm për të gjithë, si e shpjegoni këtë, një mundësi më e madhe drejt shpjegimit të ndjenjave, por që i adresohet një rrethi të caktuar të njerëzve?

Sislej Xhafa: Nuk është me rëndësi a është një performancë, video apo instalacion, është gjithmonë një përvojë personale, ajo përvojë që shkon deri në një ndjeshmëri që unë nuk jam i vetëdijshëm, atëherë mund të thuhet se ia ke arritë qëllimit. Ajo përvojë aq është personale, dhe pikërisht atë përvojë, mandej e dërgon në një dimension tjetër, që është rezultat i një përvoje prej një individi.

KultPlus: Ju, brenda vitit u prezantuat edhe në shumë ekspozita nëpër shtete të ndryshme, duke përfshirë Italinë, Spanjën dhe vende të tjera në botë, por gjithnjë duke bartë mesazhe të forta, si: migrimin, identitetin, dhunën në shoqëri, … pika të fuqishme sidomos në art, sa po mendoni se po ka fuqinë arti, se shumë herë veprat me të cilat prezantoheni nuk janë vetëm vepra arti, por edhe si një thirrje për ndryshime?

Sislej Xhafa: Unë nuk besoj që roli i artistit është që të ndihmojë shoqërinë, njeriu që ndihmon shoqërinë është ekonomia, politika… Artistët bëjnë pyetje, nëse zgjohet një debat nga pyetja e artistëve, atëherë është një sukses, atëherë ja ka arritur qëllimit.

KultPlus: Dhe, përderisa flasim për krejt këto suksese ndërkombëtare, rikthimi në Kosovë, lëvizjet në raport me Kosovën, sa janë interesante. Të gjithë artistët flasin se si ju pëlqen rikthimi në vendin prej nga kanë dalë, personalisht, këto lëvizje sa të mbushin apo sa zbrazin shpirtin tuaj artistik?

Sislej Xhafa: Pyetje shumë me vend, në fakt mua personalisht më pasuron. Dhe mendoj se artistët sot nuk kanë nevojë me qenë në Paris, për tu dalluar individualiteti i tyre, ata mund të jetojnë sot edhe në Fushë Kosovë e në Rahovec, informatat sot vijnë ndryshe për dallim nga vitet e 60-ta, sepse fuqia individuale depërton shumë më shumë. Kështu që rikthimi im në Kosovë më pasuron, më pasuron në çdo moment, kam nderin të jem këtu si anëtarë i jurisë, ndiej një pasuri shumë të madhe, në çdo dimension të jetës sime, sepse vendi yt është i shenjtë, duke e përfshirë edhe lloçin edhe bërllogun ku jam rritë, për mua është pasuria më e madhe edhe kur kaloj te çajtoret e para kur kam pirë qaj me shokët e mi në shkollën e mesme, ose kur kam luajtur futboll qoftë në Pejë apo në Prishtinë, është pasuri e padiskutueshme dhe e sheh prej një këndvështrimi tjetër, për tu kthyer prapë në individualitetin tim. Dhe mandej krejt kjo shndërrohet në një evolucion të pandalur.

KultPlus: Nuk jeni emër i vogël për fushën në të cilën punoni, në anën tjetër është edicioni i parë i çmimit Ar, që është organizuar nga Galeria Kombëtare e Kosovës, dhe ju pranuat të jeni anëtarë i jurisë së kësaj ekspozite, pse besuat në këtë iniciativë?

Sislej Xhafa: Ne kemi nevojë që të jemi prezent në përkrahje të të rinjve, qoftë nga distanca por edhe nga afër, kështu që këtë kërkesë për të qenë anëtarë i jurisë për stimulimin e artistëve të rinj, e kam pranuar pa mëdyshjen më të vogël. Ne si individ, ne që kemi përvojë në fushën e artit e kemi për obligim, si profesional edhe shpirtëror që ti japim hapësirë artistëve të rinj. Në këto ftesa, si artist nuk guxon të mungosh.

KultPlus: Nëse nisemi vetëm në fushën e artit pamor, kemi shumë artistë të fuqishëm shqiptarë nëpër botë, a ka ardhur koha që të bëhet një ekspozitë e madhe me vetëm artistët shqiptarë, në një galeri të madhe ne Evropë?

Sislej Xhafa: Ne në mënyrë individuale dhe kolektive jemi gjithmonë prezent, ne veç u prezantuam së fundi katër artistë shqiptar në Stamboll. Në mënyrë individuale ose shoqërore, ne gjithmonë e prezantojmë kulturën prej nga vijmë, por ideja që të bashkohemi varet prej hapësirës dhe kohës, absolutisht jam i hapur.

 

KultPlus: Dhe për fund, kësaj here erdhët si anëtar jurie, mund të na shpjegosh se kur mund të na prezantohesh me ndonjë ekspozitë?

Sislej Xhafa: Unë jam shumë i hapur, personalisht deri tash nuk ka pas ndonjë propozim serioz sa i përket një ftese./KultPlus.com