Partitë premtojnë ‘parajsën’

Periskopi.com Lajme

Fushata e partive politike pjesëmarrëse në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 11 qershorit në Kosovë, po merr përmasat e premtimeve të mëdha.

Premtimet e tyre kryesisht po përqendrohen në fushën e zhvillimit ekonomik.

Ndonëse, zyrtarisht fushata zgjedhore hapet më 31 maj, partitë politike tashmë kanë shpalosur disa nga aspektet kryesore të programeve të tyre.

Rritja ekonomike deri në 8 për qind, hapja e vendeve të reja të punës, investime milionëshe në bujqësi, rritja e pagave në sektorin publik, subvencione dhe grante për bizneset, janë vetëm disa nga premtimet e partive politike.

Koalicioni i Partisë Demokratike të Kosovës me Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës dhe partinë Nisma, ka premtuar rritje ekonomike deri në 8 për qind si dhe rritje të pagave në sektorin publik deri në 30 për qind.

Koalicioni i Lidhjes Demokratike të Kosovës me Aleancës Kosova e Re dhe Alternativës, ka premtuar rritje ekonomike 6 deri në 7 për qind dhe se deri në fund të mandatit katërvjeçar, buxheti sipas tyre, do të mbërrijë në 5 miliardë euro, nga 2 miliardë sa është aktualisht.

Tre kandidatë për kryeministër – tri opsione për qeverisje

Ndërkohë, subjekti më i madh opozitar gjatë mandatit të fundit të institucioneve, Lëvizja “Vetëvendosje”, ka premtuar zhvillim të qëndrueshëm ekonomik përmes ‘fondit sovran dhe Bankës Zhvillimore’.

Nisur nga këto premtime në këtë fushatë zgjedhore, përfaqësues të bizneseve dhe ekspertë të ekonomisë, thonë se disa prej tyre janë vështirë të realizueshme, por që nëse vendoset një dinamizëm edhe mund të pritet realizmi i tyre.

Eksperti i çështjeve ekonomike Naim Gashi në një prononcim për Radion Evropa e Lirë, thotë se fushata e sivjetme, për dallim nga të kaluarat, ka premtime më racionale, megjithatë ka fryrje të premtimeve.

“Ka fryrje të premtimeve sidomos sa i përket rritjes ekonomike ku thuhet se do të ketë një dyfishim të rritjes ekonomike deri në 8 për qind. Në fakt parashikimet e Bankës Botërore janë që rritja ekonomike në Kosovë gjatë vitit 2017 të jetë rreth 4 për qind dhe tendenca është në rritje edhe në vitin 2018. Për mendimin tim, të gjitha rritjet ekonomike që janë mbi 7 për qind janë vështirë të realizueshme, por jo të pamundshme”, thekson Gashi.

Nëse Kosova mund të nënshkruajë kontratë për ndërtimin e kapaciteteve të reja energjetike siç është termocentrali “Kosova e re ”, shton Gashi, atëherë do të ketë nxitje ekonomike e cila mund të ndikojë në masën e përgjithshme të bruto produktit të brendshëm me një shtesë prej 2 për qind rritje ekonomike.

Në anën tjetër, ekonomisti Berat Rukiqi nga Oda Ekonomike e Kosovës, thotë për Radion Evropa e Lirë se premtimet për rritje ekonomike deri në 6.5 për qind do të mund të realizoheshin vetëm nëse do të kishte investime strategjike.

“Nëse e shohim punën e qeverive të kaluara, shumë premtime mund të jenë të parealizueshme, por nëse vendoset një dinamikë në zhvillimin ekonomik ka edhe premtime që mund të realizohen. Sidoqoftë, ka premtime të cilat janë totalisht të pakapshme, siç është premtimi prej një buxheti prej 5 miliardë euro”.

“Gjithashtu i parealizueshëm është premtimi për futjen e fondeve të mëdha shtetërore në ekonomi, pasi që është një veprim jo në harmoni me atë që ne e proklamojmë si ekonomi e tregut”, thekson Rukiqi.

Ndërkohë, investimet e premtuara në bujqësi, shton Rukiqi, lënë shumë për të dyshuar ‘se si do të arrihet që ato mjete të transferohen nga buxheti i shtetit në sektorin privat’.

Kosova rritjen ekonomike më të lartë e kishte shënuar në vitet 2010 dhe 2011 dhe atë mbi 5 për qind.

Banka Botërore në raportin e saj të fundit kishte vënë në pah se Kosova ka shënuar rritje ekonomike prej 3.6 për qind në vitin 2016, kurse gjatë këtij viti rritja ekonomike pritet të arrijë në 3.9 për qind.

Reklamë
Reklamë

8 premtimet e Trump-it për ditën e parë si president

Pas një fushate të ashpër presidenciale e kaluar përmes akuzave për ngacmimit seksual, gare ‘dhëmbë për dhëmbë’ me Hillary Clilnton dhe hakerave rus, Donald Trump merr sot detyrën dhe inaugurohet zyrtarisht si Presidenti i 45-sët amerikan.

Periskopi.com Lajme

Revista “Time” sjell një listë me 8 zotimet e Trumpit, veprime që u ka premtuar zgjedhësve amerikane që do t’i realizojë ditën e parë që do të hynte në Shtëpinë e Bardhë.

Ja 8 premtimet e Presidentit të ri për sot:

Caktimi i një amendamenti kushtetues mbi kufizimin e numrit të mandateve të kongesmenëve

Ndalimi i emigracionit nga vendet që janë të lidhura me terrorizmin dhe ku verifikimi është i vështirë.

Heqja e barrikadave të epokës Obama ndaj projekteve energjetike, të tillë si naftësjellësi Keystone XL.

Ndalimi i punësimeve të reja në qeverinë federale për të reduktuar buxhetin. Ushtria, siguria publike dhe shëndeti publik janë të përjashtuara nga ky projekt.

Shpallë planet për të ri-negociuar Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut me Kanadanë dhe Meksikën ose tërheqje nga marrëveshja.

Heqja e kufizimeve për gërmimin e qymyrit në miniera dhe për shpimet për naftë dhe gaz natyral.

Anulimi i pagesave amerikane për programe mbi ndryshimet klimatike të Kombeve të Bashkuara. Përdorimi i këtyre fondeve për krijimin e infrastrukturës së ujit dhe asaj ambientaliste në SHBA.

Tërheqja zyrtare e Amerikës nga Partneriteti Trans-Paqësor.

Reklamë
Reklamë

Premtimet qeveritare për prioritetet e mbetura – të pashpresa

Zhvillimi ekonomik, forcimi i shtetit ligjor, ngritja e cilësisë në arsim dhe shëndetësi, janë disa prej prioriteteve që qeverisja e Isa Mustafës deri tash ka dhënë fjalë të mëdha. Megjithatë, janë njohësit e këtyre fushave të cilët thonë se prioritetet e kësaj Qeverie, në vazhdim të mandatit, janë vetëm premtime deklarative dhe pritjet në realizim janë të pashpresa.

Periskopi.com Lajme

Ekspertët vlerësojnë se parametrat makro-ekonomikë janë mjaft shqetësues bazuar edhe në bilancin tregtar të Kosovës për të realizuar të ashtuquajturat prioritete të qeverisjes Mustafa.

Nga ana tjetër, ditë më parë, vetë kryeministri i Qeverisë së Kosovës, Isa Mustafa, tha se rritja ekonomike kryesisht ka qenë rezultat i investimeve private, por edhe rezultat i masave fiskale të cilat si Qeveri i kanë marrë për të krijuar një ambient më të mirë ekonomik në vend.

“Si Qeveri jemi përcaktuar që si prioritet të kemi tani zhvillimin ekonomik, përkatësisht rritje ekonomike dhe punësim, forcimin e shtetit ligjor që nënkupton luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit, integrimet në institucionet e Bashkimit Evropian dhe ngritjen e cilësisë në fushën e arsimit dhe shëndetësisë, si dy fusha shumë të rëndësishme për ne, që nuk janë vetëm sociale por edhe ekonomike, sepse ndihmojnë zhvillimin ekonomik. Vitin e kaluar ne kemi përmbyllur me një rritje ekonomike prej 4 për qind, që ka qenë rritja më e lartë në regjion dhe po ashtu me trendë pozitive sa i përket punësimit”, ka thënë kryeministri Mustafa ditë më parë.

Por, sipas tij, nuk është arritur që të sigurohet një fluks i punësimit i cili e përballon numrin e të papunëve që hyjnë në tregun e punës diku rreth 22 mijë çdo vit, ndërkaq në vitin e kaluar është arritur që të jenë 18 mijë të punësuar.

Drejtori i STRAS (Qendra për hulumtime strategjike dhe sociale), Ibrahim Rexhepi, për KosovaPress thotë se nuk mund të ketë zhvillim ekonomik me një rritje ekonomike prej 3.8 – 4 për qind, e cila sipas tij, nuk mund të reflektojë tek mirëqenia e popullatës.

“Duhet analizohet struktura se prej nga po vjen kjo rritje dhe sa janë efektet e përgjithshme të kësaj rritje. Sektori privat nuk është bartës, prandaj, edhe nuk ka mundësi. Pa marrë parasysh se ka 4 për qind rritje megjithatë punësimi po ngecë. Problemi tjetër është parametrat tjerë makro ekonomikë janë bukur shqetësues, posaçërisht e kam fjalën te bilanci tregtar i Kosovës. Përderisa Kosova nuk ka eksport dhe ngecë, e importi vazhdon të rritet, kjo tregon se megjithatë niveli ekonomik është shumë i ulët dhe kjo gjendje nuk ofron një mirëqenie të përgjithshme”, thekson Rexhepi.

Duke vlerësuar gjendjen e arsimit të degraduar, drejtori i Qendrës për Arsim të Kosovës, Dukagjin Pupovci, thotë se është progres edhe vet fakti që njihet mungesa e cilësisë si problem në fushën e arsimit nga Qeveria. Sepse, sipas tij, në të kaluarën nuk është konsideruar fare si problem.

Pupovci thotë se Strategjia për sigurimin e cilësisë e aprovuar në fund të vitit 2015 nuk po implementohet plotësisht.

“Qeveria në fund të vitit 2015 ka aprovuar Stërgjinë për sigurimin e cilësisë, e cila duhet t’i adresojë këto çështje. Por, implementimi kësaj strategjie deri tani është relativisht i pjesshëm, pra, nuk është implementuar në mënyrë të plotë dhe mendoj se hapi i parë që duhet të bëhet është implementimi i plotë i kësaj strategjie, në mënyrë që të kemi rezultate pas katër-pesë vjetëve, sepse cilësia në Kosovë e arsimit ka degraduar thuajse një çerek shekuj, diku prej fillimit të viteve ’90-ta. Kjo herë për shkaqe objektive (okupimi dhe lufta) e herë për shkaqe subjektive që janë sjellë nga keq qeverisja ose keq menaxhimi i sistemit të arsimit”, tha Pupovci.

Ai mendon se me zbatimin e strategjisë, do të jetë e mundur që të rritet përgjegjësia e shkollave për rezultatet e punës së tyre. Sepse, kjo është diçka që mungon dhe sipas tij, shkollat në Kosovë nuk japin as një lloj përgjegjësie për rezultatet e punës së tyre.

Edhe sektori i shëndetësisë i cili po konsiderohet i rëndë nga deputetja në Kuvendin e Kosovës, Time Kadrijaj, e cila vjen nga fusha e shëndetësisë, thotë se ndarja e buxhetit prej 180 milionë euro nuk është e mjaftueshme për shëndetësinë, dhe sipas saj, ky buxhet duhet dyfishuar.

Andaj, sipas deputetes, fatkeqësisht edhe pse ky buxhet është i vogël po keqmenaxhohet dhe po keq qeverisët nga institucionet përkatëse.

E keqja në shëndetësi, sipas saj, është se po bëhen ligjet dhe nuk po implementohen.

“Secili mandatar i qeverisë po deklarohet se shëndetësinë e kanë në prioritet dhe kjo po ngelet vetëm prioritet deklarativ, sepse në fakt nuk po ndihmohet, duke filluar nga ndarja e buxhetit po shihet se me një buxhet të tillë nuk mundet me pas prosperitet sa duhet në një lami aq të përfolur të shëndetësisë. Në fakt, në fund të çdo mandati po del se shëndetësia nuk është në prioritet.”, thotë Kadrijaj.

Ajo thotë se nuk mund të flitet për një sistem të mirë shëndetësor, përderisa nuk zbatohet një ligj i miratuar tash e dy vjet, Ligji për Sigurimet Shëndetësore.

Për sa i përket sundimit të ligjit, zyrtarë të Institutit Demokratik të Kosovës(KDI) vlerësojnë se problem mbetet mbivendosja institucionale në luftimin dhe parandalimin e korrupsionit, gjë që shkakton huti te qytetarët.

Një vërejtje tjetër e theksuar sipas Visar Sutaj, është edhe numri i ulët i dënimeve për korrupsion.

Sipas Sutajt, në Kosovë, korrupsioni vlerësohet si një prej problemeve më të mëdha karshi ekonomisë së dobët dhe papunësisë.

Kjo vjen si pasojë e performancës të kufizuar të sistemit të gjyqësisë për ta luftuar atë. Ai shtoi se kjo më së lehti mund të vërtetohet duke iu referuar mungesës së rezultateve konkrete nga prokuroria dhe gjyqësori.

Reklamë
Reklamë