Çdo gjashtë sekonda një person vdes nga pirja e duhanit

Komplikimet shëndetësore të cilat shkaktohen nga pirja e duhanit, respektivisht nga konsumimi i nënprodukteve të tij, në çdo gjashtë sekonda marrin një jetë, thënë ndryshe në nivel botëror çdo vit vdesin gjashtë milionë persona.

Periskopi.com Shëndeti

Të dhënat e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) flasin se në vitin 2030 numri i të vdekurve nga pirja e duhanit mund të shkojë në tetë milionë, nëse vazhdon ky trend i konsumimit të duhanit, raporton KP.

Supozohet se në botë ka 1,1 miliard duhanpirës të moshës mbi 15 vjeç, nga të cilët rreth 80 për qind jetojnë në shtetet më pak të zhvilluara ekonomikisht.

Raporti i Organizatës për Zhvillim dhe Bashkëpunim Ekonomik (OECD) për vitin 2015 jep të dhëna se në Greqi 39 për qind e njerëzve konsumojnë duhanin, që është përqindja më e madhe në botë.

Vijon Indonezia me 38 dhe Letonia me 34 për qind.

Në mesin e dhjetë vendeve me përqindje të lartë janë Kili, me 30 për qind, Hungaria me 27 për qind, Estonia dhe Kina me 26 për qind dhe Rusia, Franca dhe Spanja me 24 për qind.

Sipas përllogaritjeve, konsumi i duhanit i shkakton ekonomisë botërore një shpenzim prej një trilion dollarësh në vit.

Raporti i Komisionit Evropian flet se në Evropë si pasojë e konsumimit të duhanit vdesin deri më 700 000 njerëz dhe se për shërimin e sëmundjeve të shkaktuara nga konsumimi i produkteve të duhanit shpenzohen rreth 25,3 miliardë euro.

Në vitin 2004, Irlanda u bë vendi i parë në Evropë që zbatoi një ndalim të pirjes së duhanit.

Australia ndërkohë është shteti me cigaret më të shtrenjta në botë, ku çmimet ndryshojnë nga 17 dollarë australianë (rreth 12 euro) dhe 45 dollarë australianë (rreth 32 euro) për një paketë cigare.

OBSH ka shpallur diabetin si epidemi, në Kosovë nuk dihet sa persona janë të prekur

Më 14 nëntor është dita botërore kundër diabetit. Në këtë ditë të gjithë komunitetet mjekësore dhe shoqatat e diabetit bashkohen në një zë të fuqishëm për të parandaluar diabetin, këtë “pandemi”të re globale.

Periskopi.com Lajme

Sëmundja e diabetit, e njohur edhe si sëmundja e sheqerit, është një çrregullim metabolik, që karakterizohet me rritjen e nivelit të sheqerit në gjak dhe që shoqërohet me çrregullime të metabolizmit të karbohidrateve, përkatësisht sheqernave, yndyrave dhe proteinave.

Endokrinologët në Kosovë, bëjnë të ditur se gjatë vitit të kaluar në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, janë trajtuar 789 pacientë të shtrirë me diabet, derisa në ambulancën specialistike kontrollohen deri në 50 pacientë në ditë, raporton Periskopi

Numri i saktë i të prekurve me diabet në Kosovë nuk dihet, pasi nuk ka statistika.

Trajtimi i kësaj sëmundjeje bëhet me insulinë antidiabetik oraldhe analog të inkretineve.

Ministri i Shëndetësisë në Qeverinë e Kosovës, Imet Rrahmani, kohë më praë ka thënë se pavarësisht se nuk ka statistika të sakta për sëmundjen, janë nxjerrë disa të dhëna për të prekurit me diabet e që trajtohen me insulinë, në mënyrë që furnizimi me këtë ilaç të jetë adekuat.

“Ne, si Ministri e Shëndetësisë, kemi evidentuar mbi 11 mijë njerëz që tashmë trajtohen me insulinë. Por, ky numër nuk është i saktë, pasi që çdo ditë mund të përditësohet. Ka edhe të tjerë që mjekohen me barna orale. Në tregun kosovar të farmaceutikës ka lloje të ndryshme të terapisë që e përmbush nevojën e pacientëve”, deklaron Rrahmani.

Sipas ministrit Rrahmani, kërkesa e endokrinologëve për përditësimin e listës esenciale me barna për sëmundjen e diabetit, do të shqyrtohet dhe do të marrë përgjigje pozitive.

“Nga mjekë të këtij lëmi është kërkuar që në listë esenciale të futen edhe barna të tjera shtesë dhe ne do të mundohemi t’ju përgjigjemi pozitivisht. Sa i përket insulinës, kemi qenë kryesisht të furnizuar, derisa këtë vit herë – herë janë paraqitur probleme për shkak të tenderimit dhe procedurave të zgjatura”, thekson Rrahmani.

Për faktin që sëmundja e diabetit po shënon rritje në nivel botëror, Organizata Botërore e Shëndetësisë, sipas zyrtarit të saj në Kosovë, Sami Uka, para disa muajsh ka bërë thirrje për aksion global, për parandalimin dhe luftimin e kësaj sëmundjeje.

“Raporti i parë i Organizatës Botërore të Shëndetësisë i botuar sivjet për diabetin, thotë se në vendet në zhvillim jetojnë mbi 400 milionë njerëz të rritur me diabet. Në Kosovë, nuk ka statistika të sakta lidhur me numrin e të sëmurëve me diabet. Mirëpo, trendi në rritje që ka shënuar katërfishim prej vitin 1950 në botë, nuk ka si të ketë përjashtim për Kosovën”.

“Numri i të sëmurëve me diabet është në rritje, andaj edhe OBSH-ja e ka shpallur diabetin si epidemi, dhe ka thirrur aksion global për luftimin e kësaj sëmundjeje duke përmirësuar të ushqyerit, mënyrën e jetës më aktive, për parandalimin e vdekjes nga kjo kësaj sëmundje”, thotë Uka.

Ndërkaq, Tahire Gjergji, nga Instituti Kombëtar i Shëndetit Publik, ka bërë të ditur kohë më parë për Radion Evropa e Lirë, se diabeti ende nuk ka filluar të raportohet si sëmundje, pavarësisht që punohet në parandalimin dhe luftimin e saj.

Një rëndësi të veçantë ajo kërkon që të kihet në raport me shëndetin e fëmijëve, sidomos atyre me mbipeshë, për shkak të rrezikut që mund të ketë për ta edhe paraqitja e diabetit.

“Diabeti ende nuk ka filluar të raportohet si sëmundje, e që është pikë e dobët e punëtorëve shëndetësorë. Instituti Kombëtar punon vazhdimisht për parandalimin e sëmundjes. Në kuadër të parandalimit, instituti bën hulumtime e që shënjestër i ka fëmijët”.

“Në Kosovë vetëm 3 për qind e fëmijëve në shkolla kanë rezultuar me mbipeshë. Po e përmendi këtë shifër pasi që jemi në kohën e duhur për parandalimin e diabetit, e që një ndër shkaktarët, është mbipesha”, ka theksuar Gjergji.

Numri i fëmijëve me diabet është trefishuar krahasuar me pesë vitet paraprake. Çdo vit paraqiten më shumë se 40 raste të reja me diabet.

Diabeti njihet si sëmundje mjaft e shpeshtë dhe konsiderohet si sëmundja numër tre në botë. Për pasojë, ajo godet edhe disa nga organet vitale të njeriut, si veshkat, zemrën, të pamurit e të tjera.

Ndërsa, trajtimi i diabetit, tashmë është i mundshëm edhe në Kosovë, por tërhiqet vërejtja se ende ka nevojë për një edukim më të mirë të popullatës për të parandaluar sa më tepër këtë çrregullim në organizimin e njeriut.

Diabeti ka kosto të lartë sociale, sepse diabeti nuk prek vetëm një njeri, nëse ka një person në familje me diabet e gjithë familja, komuniteti, preket dhe ndikohet në mënyra të ndryshme nga kjo sëmundje./ Periskopi