18 vjet nga hyrja e forcave të NATO-s në Kosovë

Periskopi.com Lajme

Sot shënohen plot 18 vjet nga dita kur NATO u fut në Kosovë për t’i dhënë fund masakrave dhe shovinizmit serb mbi qytetarët e pafajshëm të Kosovës.

Ndërhyrja e NATO-s në Kosovë, i parapriu një lufte të ashpër mes Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe forcave serbe dhe pas shumë masakrave të kryera ndaj civilëve nga paramilitaret serbë.

Hyrja e trupave të NATO-s u bë pas marrëveshjes së Kumanovës ndërmjet zyrtarëve serbë dhe autoriteteve të NATO-s, të udhëhequra në atë kohë nga gjenerali britanik, Mike Jackson. Me këtë marrëveshje, Serbia ishte detyruar të tërheqë të gjitha forcat e saja policore dhe ushtarake nga Kosova.

Dita e Lirisë së Kosovës, së bashku me pavarësinë, konsiderohen si ngjarje që kanë shënuar kthesë në histori. 12 qershori është dita e rreshtimit të botës demokratike dhe që atëherë, kjo datë kujtohet si Dita e Lirisë së Kosovës nga agresioni serb.

Reklamë
Reklamë

Delawie: Hyrja e Malit të Zi në NATO, lajm i mirë për Kosovën

Periskopi.com Lajme

Ambasadori i SHBA-së në Kosovë, Greg Delawie ka uruar Malin e Zi për hyrje në NATO.

Përmes një postimi në rrjetin social Twitter, ai ka thënë se Kosova tani ka edhe një shtet fqinj që është pjesë e NATO-s.

“Urime Malit të Zi për hyrjen në NATO. Lajmi i mirë është se tani Kosova ka një shtet tjetër fqinj që është anëtare e NATO-s”, ka thënë Delawie.

Reklamë
Reklamë

Mali i Zi zyrtarisht në NATO

Periskopi.com Lajme

Mali i Zi është bërë këtë të hënë anëtari i ri i NATO-s, duke nënshkruar aderimin në Aleancën e Atlantikut të Veriut në selinë e Departamentit amerikan të Shtetit, në Uashington.

Në ceremoninë e rastit merrte pjesë edhe sekretari i përgjithshëm Jens Stoltenberg, i cili nënvizoi se hyrja e Malit të Zi në Aleancë i kontribuon paqes dhe sigurisë ndërkombëtare.

Gjithashtu, deklaroi Stoltenberg, ky anëtarësim është një mesazh i fortë se dyert e NATO-s mbeten të hapura për të gjithë.

Ceremonia u ndoq nga kryeministri malazez Dusko Markoviç dhe ministri i Jashtëm, Srdan Darmanoviç, ndërsa u organizua nga nënsekretari për Çështjet Politike, Thomas A. Shanon.

“Sot Mali i Zi i bashkohet NATO-s, duke pasur në këtë organizatë ulësen e tij si shtet i barabartë dhe që me zërin e tij do të ndihmojë për t’i dhënë formë Aleancës”, tha Stoltenberg.

Ai nënvizoi se NATO do të ketë përfitime nga anëtarësimi i këtij vendi dhe natyrisht vendeve të tjera të Ballkanit perëndimor që bëjnë pjesë në të.

Ministrat e Jashtëm të vendeve anëtare firmosën Protokollin e Anëtarësimit në maj të vitit 2016, pasi parlamentet përkatëse kishin ratifikuar më herët aderimin e Malit të Zi.

Ceremonia për ngritjen e flamurit malazez në selinë e NATO-s do të mbahet më 7 qershor. Anëtarësimi i sotëm është i pari që prej 1 prillit të vitit 2009, kur anëtare u bënë Shqipëria dhe Kroacia.

Reklamë
Reklamë

Rusia reagon ndaj hyrjes së Malit të Zi në NATO

Periskopi.com Lajme

Ministria e Jashtme e Rusisë njoftoi se Moska i jep të drejtën vetes që të përgjigjet ndaj “politikës armiqësore” të Podgoricës për shkak të përfundimit formal të procedurës për hyrjen e Malit të Zi në NATO.

“Vazhdimi i histerisë anti-ruse në Malin e Zi te ne shkakton vetëm keqardhje. Në kontekstin e politikës armiqësore të autoriteteve malazeze, pala ruse i jep të drejtën vetes që të marrë masa reciproke”, thuhet në kumtesën e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Rusisë.

Ndryshe, Mali i Zi sot edhe formalisht është bërë pjesë e organizatës më të fuqishme ushtarake botërore- NATO.

Reklamë
Reklamë

Edhe Maqedonia në NATO?

Periskopi.com Lajme

Kryeministri Zoran Zaev ka premtuar anëtarësim të shpejtë në NATO dhe fillimin e negociatave për anëtarësim në BE.

Ekspertët thonë se kjo është e mundur nëse gjendet formula për zgjidhjen e kontestit të emrit me Greqinë.

Ish-ministri i punëve të jashtme, Denko Malevski thotë se Maqedonia  politika e jashtme e vendit duhet të fokusohet  në fqinjësi të mirë e cila do të bazohet në rindërtimin e besimit dhe të ardhme të përbashkët për në strukturat euro-atlantike.

“Nëse Greqia bindet në qëllimet e mira të qeverisë së re, është i mundur anëtarësimi i shpejtë i Maqedonisë në NATO. Kjo do të realizohet në një afat relativishtë më të shkurtër, ndërsa për problemet tjera nevojitet më shumë durim”, është shprehur ai.

Analisti Mersel Bilalli është i bindur se qeverisja e kaluar me qëllim i ka minuar integrimet euro-atlantike në vend, me qëllimin që të qeverisë, ashtu sic qeveriste.

“Mendoj se bashkësia ndërkombëtare do ti jap bonus Maqedonisë dhe pres procedura të shpejta për anëtarësim në NATO. Kjo mund të realizohet fillimisht me referencën IRJM dhe pastaj fillim të negociatave me Greqinë për zgjidhjen e kontestit të emrit”, thekson ai.

Maqedonia edhe pse ishte dhe është pjesëmarrëse aktive në iniciativat rajonale siç janë: Pakti i Stabilitetit, Procesi i Bashkëpunimit të Evropës Juglindore (SEECP), Iniciativa Adriatik – Jon dhe e Evropës Qendrore, marrëdhëniet me fqinjët janë shumë të rënduara, si pasoj e problemeve të cilat vendit i sjell identiteti i saj dyshues për shtetet fqinje. Bullgarët vazhdojnë të këmbëngulin se Maqedonia është pjesë e Bullgarisë dhe se gjuha e saj është vetëm një dialekt bullgarë, grekët gjithashtu kontestojnë emrin kushtetues, ndërsa serbët kanë tendenca për ta marrë pjesën veriore të vendit. Identiteti i Maqedonisë me vite është duke u kontestuar dhe po tash në këtë periudhë është pengesë për integrimin e vendit në BE dhe NATO./Tetovasot

Reklamë
Reklamë

Ministri i punëve të brendshme të Serbisë: NATO mbron serbët

Periskopi.com Lajme

Ministri i punëve të brendshme të Serbisë, Nebojsa Stefanoviç ka thënë se Serbia do të qëndrojë neutrale ushtarakisht dhe se nuk dëshiron të bëhet pjesë e çfarëdo blloku të rëndësishëm, transmeton Periskopi

Stefanoviç gjithashtu ka thënë se NATO është faktori kryesorë në mbrojtjen e serbëve të Kosovës.

“Ne bashkëpunojmë me NATO-n, përmes formave të ndryshme të bashkëpunimeve për interes të Serbisë. Ndërsa sot NATO siguron garanci të fortë për sigurinë e serbëve që jetojnë në Kosovë dhe kjo është një fakt” theksoi Stefanoviç./ Periskopi

Reklamë
Reklamë

Ish-piloti boshnjak: Britania e madhe ka bërë plan të bombardojë Serbinë në vitin 1978

Periskopi.com Lajme

Para se të bëhej pilot i Forcave ajrore të APJ-së, Suad Hamzic nga Sarajeva ishte dërguar në vitin 1977 në Britani të Madhe në kolegjin prestigjioz të NATO-s, RAF Kolegj i Shtabit.

Në vitin 1978 ekzistonte një grup oficerësh të cilët kishin urdhëruar sulmin ndaj Jugosllavisë, mirëpo ky sulm me po të njëjtat udhëzime ndodhi 21 vite më vonë, kur Serbia u bombardua.

“Në një farë mënyre unë isha vizionar. Mirëpo nuk munda ta paramendoj se në vitin 1978 do të ndodhte kjo gjë” thotë Hamzic.

Në vjeshtë të vitit 1978, NATO kishte bërë ushtrime të quajtura “Intervenimi në territorin e Jugosllavisë”, intervenim ky që sipas Hamzic kishte për qëllim formimin e Shqipërisë së Madhe./ Periskopi

Reklamë
Reklamë

Më 5 qershor, Mali i Zi bëhet anëtari i 29 i NATO’s

Periskopi.com Lajme

Mali i Zi, të enjten në Bruksel, për herë të parë mori pjesë si i barabartë në një takim të nivelit të lartë në Aleancën më të madhe në botë, atë të NATO-s.

Nga 5 qershori vendi i Ballkanit, do të jetë edhe zyrtarisht anëtari i 29-të i Aleancës Veriatlantike.

Ndërkohë, në Gjykatën Themelore të Podgoricës vazhdon procesi gjyqësor ndaj grupit të akuzuar për përgatitje të akteve terroriste dhe për grusht shtet në Mal të Zi, në ditën e zgjedhjeve parlamentare të vitit të kaluar./VOA

Reklamë
Reklamë

‘Zonja e parë’ e Luksemburgurt mes zonjave të para në Samitin e NATO-s

Periskopi.com Lajme

Bashkëshorti i kryeministrit homoseksual të Luksemburgut, Xavier Bettel ka pozuar përkrah bashkëshorteve dhe partnereve të liderëve botërorë gjatë konferencës së NATO.

Gauthier Destenay, një arkitekt belg, iu bashkua Zonjës së Parë të Amerikës Melania Trump në Bruksel teksa partnerët e tyre diskutonin çështjet botërore.

I quajtur “First Gentleman”, i cili u martua me kryeministrin në 2015, pozoi bashkë me gratë në një foto në Royal Castle of Laeken, përpara një darke të veçantë për partneret.

I veshur me një kostum të zi, dhe kravatë gri, Destenay qëndronte pranë bashkëshorteve të mrekullueshme të liderëve botërorë.

Ai qëndroi pikërisht pas zonjës Trump dhe bashkëshortes së devotshme myslimane të presidentit të Turqisë, Emine Erdogan.

Ndryshe nga disa nga gratë, Destenay mbajti të njëjtën veshje që kishte dhe gjatë ditës, teksa bëri një tur në Magritte Museum.

Në foto përveç Melania Trump dhe Emine Erdogan, ishte Zonja e Parë e Francës, Brigitte Macron, dhe partnerja e kryeminsitrit belg Chalres, Michel, Amelie Derbaudrenghien.

Reklamë
Reklamë

NATO befason me deklaratë për Shqipërinë

Periskopi.com Lajme

Sekretari i Përgjithshëm i NATO, Stoltenberg ka bërë thirrje që partitë politike në Shqipëri të zgjidhin krizën politike.

Duke komentuar zhvillimet e fundit në vendin tonë nga Komisioni i Jashtëm i Parlamentit Europian, ai u shpreh se NATO do të donte të shikonte që problemet të zgjidhen.

Stoltenberg tha gjithashtu se Shqipëria është një aleat i vyer për NATO-n.

Ai vuri theksin tek rëndësia e stabilitetit në vendet e Ballkanit Perëndimor për të luftuar terrorizmin, duke iu referuar këtu edhe krizës politike në Maqedoni.

Reklamë
Reklamë

Viti 1999: Si e shpëtoi NATO pilotin e aeroplanit që u rrëzua në Serbi (Foto)

Periskopi.com Lajme
Një aeroplan i NATO-s ishte rrëzuar nga forcat serbe gjatë bombardimeve të vitit 1999. NATO kishte dërguar ekipe për ta shpëtuar pilotin, dhe e kishte arritur këtë, edhe pas përleshjeve të armatosura në tokë me serbët.

Gazeta serbe Kurir, ka siguruar tregimet e dëshmitarëve okularë për këtë ngjarje të para rreth 18 viteve.

Aeroplani luftarak amerikan me emrin F-16CG pilot i të cilit ishte komandanti aktual i forcave ajrore të SHBA-ve, Devid Godfain, nga ekipi luftarak batalioni i raketave 250 Missile Brigade PVO VJ, ishte rrëzuar në Serbi.

Aeroplani F-16CG ishte dëmtuar pasi që ishte goditur nga raketa 5V27D, me emrin “Natalia” e cila u lansua me numrin serik 13013.

Aktivitetet e NATO-s ishin ndërprerë dhe kishin filluar operacionin e shpëtimit kështu duke formuar një grup të shpëtimit të përbërë nga 10 aeroplanë F-16, 16 aeroplanë F-16CJ me mbështetje elektronike sipas sistemit PVO, 4 aeroplanë A-10 dhe 8 helikopterë AH-64 apache kundër zjarrit, si dhe 11 aeroplanë me cisterna të ujit brenda tyre, dhe në fund 2 helikopterë për shpëtim MH-53J dhe një helikopter për transport MC-130 H/P.

Identiteti dhe lokacioni i pilotit u zbuluan në orën 3:55 më 2 maj të vitit 1999, si dhe menjëherë ekipet e shpëtimit të NATO-s menjëherë kishin hyrë në hapësirën ajrore të RFJ-së. Në orën 4:40 ata kishin arritur të kontaktojnë pilotin dhe në orën 4:45 e kanë hipur atë në një helikopter kështu duke e dërguar në aeroportin e Tuzlës.

Gazeta serbe, Kurir citon dy deklarata të detajuara të dy banorëve të këtij vendi në të cilin kishte rënë aeroplani.

Aeroplani erdhi nga drejtimi i Shabacit rreth ores 2:20 të mëngjesit, fluturoi vetëm 150 metra përmbi shtëpinë time, dëgjova zërin e tij dhe gumëzhimën, mirëpo kaloi dhe pas disa minutave kam dëgjuar pemët duke u thyer dhe pastaj shpërthimin. Ishim ulur në tarracë dhe për një moment u kthyem dhe pamë aeroplanin i cili kishte rënë në pjesën tonë të pyjeve i quajtur Zhdralovac, dhe në këtë mënyrë e pamë se aeroplani9 ishte shpërbërë i tëri- e shpjegon pensionisti Milorad Marjanoviq, transmeton gazetametro.net.

Marjanoviq thotë se numër i madh i njerëzve ishin mbledhur për të marrë copa të aeroplanit. Ai gjithashtu thotë se familja e tij dhe ai vet nuk kishin mundur të flinin atë natë më nga zhurmat e njerëzve, dhe duke e pritur helikopterin i cili do të vinte për të shpëtuar pilotin.

Dëshmitari tjetër Zeljko Micic e ka përshkruar këtë moment duke thënë se e ka dëgjuar aeroplanin duke fluturuar si dhe gjithashtu e ka parë zjarrin në momentin kur aeroplani është rrëzuar dhe ka eksploduar siç thotë ai “zjarri ishte në formë të një kërpurdhe”, si dhe thotë se aeroplani kishte rënë 2 km larg shtëpisë së tij.


Miçiq thotë se pastaj ka dëgjuar helikopterët të cilët kishin ardhur për të shpëtuar pilotin, dukë thënë se njërin e kishte parë para syve dhe dy ishin prapa tij.

“Kur kanë filluar të gjujanë drejtë nesh, njëri nga ushtarët tanë ra në asfalt. E tërë kjo ndodhi pak para orës 5 së mëngjesit dhe mund të shihej gjithçka, shumë plumba më kaluan afër kokës të cilën e mbaja me dy duar. Nuk kanë dashur të gjuajnë drejt nesh, thjeshtë kanë dashur të na frikësojnë dhe të na largojnë nga vendi i ngjarjes. Ishin shumë afër meje, aq afër sa u kam parë fytyrat. Nëse me të vërtetë kishin dashur të më gjuajnë kanë mundur edhe me gurë e jo me tërë ato pushka dhe mitralozë”, shprehet Miçiq.

Ai gjithashtu thotë se pilotin e kishin gjetur dhe e kishin hipur menjëherë në njërin nga helikopterët, gjithashtu thotë se më larg qëndronin disa helikopterë të tjerë.

Reklamë
Reklamë

Rusia për hyrjen e Malit të Zi në NATO: Merrni përgjegjësinë për pasoja

Periskopi.com Lajme

Ministria e Punëve të Jashtme e Rusisë të premten është prononcuar për vendimin e Kuvendit të Malit të Zi për anëtarësim në NATO.

Kjo ministri konstaton me “keqardhje të thellë” se udhëheqja e tanishme e Malit të Zi dhe promotorët e saj perëndimor megjithatë “nuk kanë dëgjuar zërin e arsyes”.

“Miratimi i akteve fundamentale që kanë të bëjnë me çështjet bazë të sigurisë nacionale përmes votimit të disa deputetëve, pa marrë mendimin e popullit të vendit, paraqet akt demonstrativ të shkeljes së të gjitha normave dhe parimeve demokratike”, thuhet ndër të tjera në deklaratën e ministrisë.

 

 

 

Reklamë
Reklamë

Sekretari i NATO’s reagon për dhunën në Maqedoni

Periskopi.com Lajme

Në lidhje me ndodhitë e fundit dhe me dhunën e shfaqur sot në Kuvendin e Maqedonisë, ka reaguar edhe Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg.

“I shokuar nga sulmet në Kuvendin në Shkup. Të gjitha partitë duhet të respektojnë proceset demokratike dhe t’i përkushtohen dialogut, jo dhunës”, ka shkruar Stoltenberg.

 

Reklamë
Reklamë

NATO paralajmëron Maqedoninë

Presidenti i Maqedonisë, Gjorge Ivanov ka marrë para 10 ditësh një letër jo të këndshme nga Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg.

Periskopi.com Lajme

Në letrën e 27 Marsit, shefi i NATO-s, përkujton se ai në një deklaratë të 26 Shkurtit i ka ftuar “autoritetet e Shkupit për të përmbushur hapin tjetër në procesin demokratik dhe ftesën ndaj të gjitha palëve për të përmbahen nga deklaratat dhe aksionet”.

“Është tashmë përgjegjësi e të gjithë liderëve politikë në Shkup për të respektuar rezultatin e procesit demokratik dhe përparojnë lehtë për formimin e një qeverie funksionale dhe efikase, të përqendruar në vazhdimin e reformave urgjente…” shkruan Stoltenberg.

Ai kujton se në takimin e 14 marsit, vendet anëtare të NATO-s, “kanë shprehur shqetësim lidhur me situatën politike. Ato kanë ftuar të gjitha partitë që të veprojnë në përputhje me procedurat e pranuara demokratike dhe të respektojnë ligjin e rendin…”

“Duke rikujtuar këtë thirrje, unë pres nga ju zoti kryetari dhe të gjitha autoritetet politike në Shkup që të përkrahin normat e mirë krijuara demokratike dhe ta respektojnë kushtetutën,” i shkruan Stoltenberg Ivanovit.

“I ftoj po ashtu të gjitha partitë që të përmbahen nga retorika përçarëse dhe që të evitojnë të ndezin tensionet etnike,” shkruan Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, transmeton Zhurnal.

Përgjigja e Stoltenbergut, vjen pasi Ivanovi në fillim të marsit dërgoi një letër te anëtarët e BE-së; Kryetarit të Këshillit Evropian Donald Tusk, Stoltenbergut, Kryetarit të SHBA-ve, Donald Trump dhe Kryetarit të Turqisë, Rexhep Taip Erdogan.

Ai në këtë letër ka shkruar ankesat e tij në lidhje me krizën aktuale politike në vend duke akuzuar partitë shqiptare që pas zgjedhjeve me 18 deputetët e tyre prej gjithsej 120 në Parlament, kanë thelluar edhe më tej krizën politike duke krijuar një platformë shqiptare, sipas tij me iniciativë të kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama. /Albeu.com/

Reklamë
Reklamë

NATO tregon qëndrimin që ka në raport me Kosovën (Video)

Sekretari gjeneral i Aleancës Veri-Atlantike, Jens Stoltenberg, ka thënë se Kosova është shembull në luftën kundër terrorizimit.

Periskopi.com Lajme

Këto komente Stoltenberg i bëri në një tryezë me ministrat e shteteve anëtare të NATO-s, njofton Klan Kosova.

“Mendoj se kemi marrë një mësim shumë të rëndësishëm nga Kosova, Bosnja e Hercegovina dhe nga Afganistani, se përfundimisht është shumë më mirë që terrorizmi të luftohet nga vetë forcat lokale, që ata vetë të ndërtojnë institucionet e sigurisë, se sa NATO të dërgojë numër të madh të trupave tanë luftues në operacione të tilla luftarake”, ka thënë Stoltenberg.

Reklamë
Reklamë

Mali i Zi nuk do të jetë anëtar i plotë i NATO-s në samitin e ardhshëm

Mali i Zi nuk do të mund të jetë si anëtar me të drejta të plota të NATO-s në samitin e ardhshëm të Aleancës Veri-Atlantike, ku do të marrë pjesë edhe presidenti amerikan Donald Trump, kah fundi i majit, tha të premten një zyrtar në Bruksel.

Periskopi.com Lajme

Hyrjen e Malit të Zi në NATO, me çka do të bëhej vendi i 29 anëtar i saj, Rusia po e konsideron si provokim, duke shkaktuar ndarje në vendin e vogël me 620.000 banorë, ku opozita pro-ruse po kërkon referendum lidhur me këtë çështje.

Qëkur Mali i Zi në dhjetor të vitit 2015 ishte ftuar t’i bashkëngjitet Aleancës, 25 vende anëtare të NATO-s kanë ratifikuar hyrjen e këtij vendi në NATO, ndërsa një  gjë të tillë e miratoi këtë javë edhe Senati amerikan.

Por, një zyrtar i paemëruar i NATO-s tha se Mali i Zi nuk do të jetë anëtar me të drejta të plota deri në samitin e planifikuar për datën 25 maj, në Bruksel.

“Holanda nuk do të mund të ratifikojë hyrjen e Malit të Zi në NATO, pasi procedura në parlamentin e Den Hag do të zgjasë të paktën tetë javë”, ka shpjeguar zyrtari në fjalë.

Ndryshe, kryeministri i Malit të Zi, Dushko Markoviq shfaqi shpresën se vendi i tij do të bëhej anëtar me të drejta të plota deri në fillim të samitit. Rusia zgjerimin e NATO-s në Ballkan e ka quajtur provokim, pasi nëse Mali i Zi hyn në NATO, Aleanca Veri-Atlantike do të kontrollojë të gjitha anët e Ballkanit.

Reklamë
Reklamë

Nisma për ushtrinë e Kosovës ka ngritur tensione në rajon

Periskopi.com Video
Reklamë
Reklamë

NATO dhe Rusia shkëmbejnë informacione për lëvizjen e trupave në Evropë

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenber deklaroi se Aleanca Veri-Atlantike dhe Rusia vazhdojnë të mbeten në konflikt kur bëhet fjalë për situatën në Ukrainë, por kanë shkëmbyer informacione për lëvizjen e trupave të tyre në vendet tjera të Evropës, në mënyrë që të ulin tensionet.

Periskopi.com Lajme

Stoltenberg tha se ka insistuar që Rusia “të shfrytëzojë ndikimin e saj të rëndësishëm në mesin e militantëve” në Ukrainën lindore, që t’i detyrojë të respektojnë obligimet në lidhje me ndërprerjen e konfliktit.

Reklamë
Reklamë

Tensionohet situata: Drejt luftës së re Botërore ( Video)

NATO po e shton ndjeshëm prezencën e saj në kufirin rus.

Periskopi.com Lajme

Të paktën 1 350 trupa amerikanë, britanikë, gjermanë e rumunë janë dërguar në Poloni.

Nisja u bë nga një bazë e NATO –së në Gjermani.Drejtuesit e komandës thanë se ushtarët janë të përgatitur për t’u bërë ballë të gjitha sulmeve të mundshme ruse.Ata sqaruan se lëvizja është e detyruar si pasojë e agresionit rus ndaj aleatëve të NATO –s.

Reklamë
Reklamë

Ivcia Daciq si zëdhënës i Millosheviqit- NATO është kriminale

Periskopi.com Video
Reklamë
Reklamë