Shqiperia ARKIV

Pakoja e zgjerimit 2016, krejt çka Komisioni rekomandon lidhje me Shqipërinë

Pakoja e zgjerimit 2016: procesi i besueshëm i zgjerimit, çelës i nxitjes së transformimit dhe ankorimit të stabilitetit në Evropën Juglindore Komisioni Evropian miratoi sot Pakon vjetore të Zgjerimit. Ajo vlerëson se në cilën pikë të implementimit të reformave kyçe politike dhe ekonomike gjenden vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Turqia dhe se çfarë duhet bërë për t’i adresuar sfidat e mbetura.

Periskopi.com Lajme

Përveç tjerash, Komisioni rekomandon që vendet anëtare të mendojnë rreth hapjes së negociatave të anëtarësimit me Shqipërinë. Kjo megjithatë varet nga progresi i besueshëm dhe i qartë në implementimin e reformave gjyqësore, në veçanti nga rivlerësimi i gjykatësve dhe prokurorëve (“verifikimi”).

Gjatë prezantimit të Pakos së Zgjerimit, komisioneri për Politikat Evropiane të Fqinjësisë dhe Negociatat për Zgjerim, Johannes Hahn tha: “Perspektiva e anëtarësimit në BE vazhdon të nxisë transformimin dhe ankorimin e stabilitetit në vendet e Evropës Juglindore si dhe procesi i besueshëm i zgjerimit mbetet mjet i pazëvendësueshëm për forcimin e këtyre vendeve dhe përkrahjen ndaj tyre në zbatimin e reformave politike dhe ekonomike. Sot ne rikujtojmë mbështetjen e vazhdueshme të BE-së ndaj këtyre përpjekjeve dhe i bëjmë thirrje qeverive të vendeve në zgjerim t’i përmbahen reformave në mënyrë aktive dhe në të vërtetë t’a bëjnë këtë agjendën e tyre politike- jo pse BE-ja e kërkon këtë por sepse kjo është në interes të qytetarëve të tyre dhe Evropës si tërësi”, raporton Perikopi

Komisioneri Hahn shtoi se raporti vjetor i këtij viti mbi Turqinë vie në një pikë të rëndësishme në kohë për Turqinë dhe marrëdhëniet BE-Turqi: “Ne jemi shumë të shqetësuar për degradimin e sundimit të ligjit dhe demokracisë si pasojë e përpjekjes së dështuar për grusht shtet. Në interesin e saj, Turqia urgjentisht duhet të ndalojë largimin nga BE-ja.”

Politika e zgjerimit vazhdon të japë rezultate dhe reformat janë duke ecur përpara në shumicën e vendeve, ndonëse me shpejtësi të ndryshme. Një angazhim i vazhdueshëm drejt parimit të drejtave themelore, pra, mbetet thelbësor: Komisioni do të vazhdojë t’i përqëndrojë përpjekjet në sundimin e ligjit, duke përfshirë sigurinë, të drejtat themelore, institucione demokratike dhe reformën e administratës publike, si dhe në zhvillimin ekonomik dhe konkurrencën. Roli i fortë i shoqërisë civile dhe grupeve të interesit më gjerësisht mbetet vendimtar.

Gjendja në terren

Në fushën e sundimit të ligjit, në përgjithësi, janë bërë përpjekje për të modernizuar kornizat ligjore dhe infrastrukturë. Shqipëria miratoi unanimisht ndryshimet kushtetuese të cilat ofrojnë bazën për një reformë të thellë të sistemit gjyqësor. Megjithatë, shumica e vendeve vazhdojnë të përballen me probleme të efikasitetit dhe mungesës së pavarësisë dhe përgjegjshmërisë të mjaftueshme së gjyqësorit.

Në vitet e fundit, të gjitha vendet kanë forcuar kornizat e tyre për trajtimin e korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Përpjekjet tani duhet të përqendrohen më shumë se kurrë në krijimin e një historie të hetimeve, ndjekjeve penale dhe vendimeve të gjykatave në rastet e të gjitha niveleve. Vendet e zgjerimit kanë ndryshuar edhe ligjet e tyre penale dhe legjislacionin kundër terrorizmit, duke armatosur veten me mjetet më të fuqishme për t’i luftuar këto fenomene. Disa prej tyre kanë miratuar strategji të anti-terrorizmit dhe plane të veprimit të reja , por duhet të punohet më shumë për të kundërshtuar radikalizmin, në veçanti në fushën e arsimit dhe nëpërmjet kontrollit më të mirë të fondeve të huaja që nxisin përmbajtje radikale.

Të drejtat themelore janë shumë të mishëruara në legjislacionin e vendeve të zgjerimit. Në Ballkanin Perëndimor, mangësitë në praktikë vazhdojnë të ekzistojnë mirëpo situata është e qëndrueshme.

Turqia ka ecur mbrapa në këtë fushë dhe zbatimi praktik shumë shpesh ka shfaqur mangësi të dukshme. Pas përpjekjeve për grusht shtet në korrik, është shpallur gjendja emergjente gjatë të cilës janë marrë masa me ndikim të gjerë në kufizimin e të drejtave themelore. Shumë shkelje të rënda të ndalimit të torturës , keqtrajtimit dhe të drejtave procedurale dyshohet se kanë ndodhur si pasojë e përpjekjes për grusht shtet.

Liria e shprehjes dhe media mbeten një shqetësim i veçantë në shumicën e vendeve të zgjerimit, edhe pse në shkallë të ndryshme. Mungesa e progresit në këtë fushë, tashmë e vëzhguar gjatë dy viteve të fundit, ka vazhduar dhe, në disa raste është intensifikuar.

Diskriminimi dhe armiqësia ndaj grupeve të cenueshme, përfshirë edhe për shkak të orientimit seksual ose identitetit gjinor, mbetet një shqetësim serioz.

Kriza e migrimit ka qenë një nga çështjet kyçe në agjendën politike gjatë vitit të kaluar. Ajo vazhdoi të demonstrojë rëndësinë strategjike të politikës së zgjerimit në rajon. BE-ja ka reaguar në mënyrë të plotë dhe ndjeshme ndaj të drejtave. Mbyllja efektive e rrugës së Ballkanit Perëndimor nga vendet në fjalë në lidhje me deklaratën BE-Turqi të 18 marsit ka dhënë rezultate të qarta në terren, dukë marrë parasysh uljen e numrit të emigrantëve të parregullt dhe azilkërkuesve të cilët kanë arritur në ishujt grekë ,nga disa mijëra në ditë në më pak se 100 në ditë mesatarisht. Kjo çoi edhe në një rënie të konsiderueshmë të numrit të jetëve të humbura në det.

Funksionimi i duhur i institucioneve demokratike mbetet një sfidë kryesore në një numër vendesh. Roli qendror i parlamenteve kombëtare për demokraci duhet të jetë i ngulitur në kulturën politike. Në Turqi, përpjekja për grushtshtet në korrik ishte një sulm tronditëse dhe brutal ndaj institucionet e zgjedhura në mënyrë demokratike. Duke pasur parasysh kërcënimin serioz ndaj demokracisë turke dhe shtetit turk, një reagim i shpejtë dhe vendimtar ndaj këtij kërcënimi ishte legjitim.

Megjithatë, shkalla dhe natyra kolektive e masave të marra si pasojë e përpjekjes për grusht shtet ka ngritur një numër pyetjesh.

Progresi në reformën e administratës publike ka qenë i pabarabartë mes vendeve. Të drejtat e qytetarëve për administrim të mirë, qasje në informata dhe drejtësi administrative duhet të sigurohet më mirë.

Situata ekonomike është përmirësuar gradualisht në të gjithë rajonin, me rritje të fortë,

investime më të mëdha dhe më shumë vende pune të krijuara nga sektori privat. Megjithatë, të gjitha vendet e zgjerimit përballen me sfida të mëdha strukturore ekonomike dhe sociale, me efikasitet të ulët të administratës publike dhe norma të larta të papunësisë. Papunësia e të rinjve në veçanti mbetet ende tepër e lartë. Klima e investimeve poashtu ndikohet negativisht nga dobësitë e vazhdueshme në sundimin e ligjit.

Shtytja e dhënë gjatë “procesit të Berlinit” dhe gjashtë iniciativave të Ballkanit Perëndimor, sidomos në lidhje me agjendën e lidhjes të BE-së, ka vazhduar nxisë rritjen e bashkëpunimit rajonal dhe marrëdhëniet e mira fqinjësore, duke mbështetur stabilitetin politik dhe mundësitë ekonomike.

HISTORIKU

Procesi i zgjerimit

Agjenda aktuale e zgjerimit mbulon vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Turqisë. Negociatat e anëtarësimit janë hapur me vendet kandidate Turqinë (2005), Malin e Zi (2012) dhe me Serbinë (2014), por jo edhe me ish-Republikën Jugosllave të Maqedonisë (një vend kandidat që prej vitit 2005), as Shqipërinë (statusin e kandidatit në 2014). Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova janë kandidate potenciale./ Perikopi

http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/key_documents/2016/20161109_strategy_paper_en.pdf

Komisioni Evropian

Të gjeturat kryesore të Raportit 2016 për Kosovën (Dokument)

Periskopi.com Lajme

Kriteret politike

Polarizimi mes qeverisë dhe opozitës ka vazhduar. Funksionimi normal parlamentar është penguar përgjatë një pjese të periudhës kohore të përfshirë në këtë raport, duke përfshirë përdorimin e mjeteve të dhunës nga ana e anëtarëve të opozitës. Të gjitha partitë politike duhet të tregojnë përgjegjësi dhe të ri-angazhohen për një dialog konstruktiv, me kuvendin si forumi kryesor për debat politik.

Kthimi i kohëve të fundit i anëtarëve të opozitës në aktivitetet parlamentare është një hap i mirëpritur, raporton periskopi

Institucionet e Kosovës kanë përmbyllur obligimet e mbetura për themelimin e Dhomave të Posaçme dhe Zyrës së Prokurorisë së Posaçme për të hetuar dyshimet për krime ndërkombëtare të kryera gjatë dhe pas konfliktit të vitit 1999.

Procedurat për marrëveshjen bilaterale me vendin nikoqir të Dhomave të Specializuara (Holandën) janë përmbyllur. Në qershor 2016, mandati i EULEX-it është zgjatur deri në qershor të vitit 2018.

Kuvendi kompletoi shumicën e emërimeve të diskutueshme nëpër institucionet e pavarura dhe agjenci. Megjithatë, emërimet ishin shpesh objekt i ndikimit politik. Kjo e dëmton funksionimin e pavarur dhe menaxhimin efikas të këtyre organeve.

Janë të nevojshme përpjekje më të mëdha për tu siguruar që emërimet bëhen mbi bazën e meritave.

Ka një nivel të përgatitjes në fushën e reformës së administratës publike. Një progres i mirë përfshinë miratimin e strategjisë gjithëpërfshirëse për manaxhim financiar publik dhe të ligjit për procedurat e përgjithshme administrative.

Vazhdimi i politizimit të administratës publike, megjithatë, mbetet një shqetësim serioz. Organizimi i administratës shtetërore është e fragmentuar dhe nuk siguron linja efekase të llogaridhënies, dhe mbivendosja e përgjegjësive në agjencitë qeveritare duhet të adresohet. Mbikëqyrja parlamentare e aktiviteteve të qeverisë duhet të rritet. Rekomandimet e institucioneve mbikëqyrëse duhet të ndiqen, për të siguruar qeverisje të përmirësuar dhe llogaridhënie.

 

Sistemi gjyqësor i Kosovës është në një fazë të hershme. Hapa të rëndësishëm pozitiv janë ndërmarrë gjatë periudhës raportuese me miratimin e amendamenteve të kushtetutës dhe legjislacionit më të nevojshëm dytësor për të zbatuar ligjet e pakos 2015 për drejtësi.

Kosova ka emëruar gjithashtu edhe shumicën e anëtarëve të institucioneve kryesore dhe ka vazhduar të rrisë normën e saj të pastrimit të rasteve. Megjithatë, administrimi i drejtësisë është i ngadalshëm dhe joefikas, dhe ka llogaridhënie të pamjaftueshme të zyrtarëve gjyqësorë.

Gjyqësori është ende i dobët për të larguar ndikimin politik dhe institucionet e  sundimit të ligjit vuajnë nga mungesa e fondeve dhe burimeve njerëzore.

Kosova është në një fazë të hershme/ka një nivel të përgatitjes në luftën kundër korrupsionit. Kosova ka forcuar kapacitetet e saj institucionale për të luftuar korrupsionin dhe krimin e organizuar, me krijimin e një ekipi multidisiplinar hetimor, krijimin e një mekanizmi përcjellës për rastet e nivelit të lartë të korrupsionit dhe rastet e krimit të organizuar, si dhe me forcimin e departamentit për krime të rënda në gjykatat themelore.

Kjo ka çuar në rritjen e numrit të rasteve të nivelit të lartë që hetohen dhe ndiqen penalisht. Megjithatë, korrupsioni mbetet i përhapur në shumë fusha dhe vazhdon të jetë një problem shumë serioz. Është i domosdoshëm një vullnet i fortë politik për ta trajtuar këtë në mënyrë gjithëpërfshirëse.

Kosova është në një fazë të hershme në luftën kundër krimit të organizuar. Numri i hetimeve dhe dënimeve përfundimtare mbetet i ulët. Mangësitë në legjislacion janë të pranishme dhe zbatimi duhet të përmirësohet në mënyrë të veçantë në çështjen e pastrimit të parave, konfiskimin dhe sekuestrimin e aseteve si dhe hetimin financiar.

Ndikimi i tepruar gjatë hetimeve dhe mungesa e përkushtimit strategjik politik e pengon luftën kundër krimit të organizuar. Kosova ka vazhduar përpjekjet e saj për të luftuar terrorizmin, por ende përballet me sfida në këtë fushë.

Është arritur pak progres në fushën e të drejtave të njeriut, me disa hapa të ndërmarrë në zbatimin e pakos së ligjeve për të drejtat e njeriut të vitit 2015 dhe deklarimeve për përkrahjen e të drejtave të personave LGBTI. Megjithatë, zbatimi vazhdon të pengohet për shkak të mungesës së burimeve dhe përkushtimit politik, në veçanti në nivel lokal. Më shumë duhet të bëhet për të garantuar në mënyrë efikase të drejtat pronësore dhe të adresohet çështja e kthimit dhe ri-integrimit të personave të zhvendosur, mbrojtja e trashëgimisë kulturore dhe kundërshtimi i dhunës mbi baza gjinore. Mbrojtja e të drejtave të personave që u përkasin minoriteteve dhe personave me aftësi të kufizuara duhet të forcohet në mënyrë të konsiderueshme.

Kosova ka një nivel të përgatitjes në fushën e lirisë së shprehjes. Ka pasur zhvillime shqetësuese gjatë periudhës raportuese, duke përfshirë një numër të kërcënimeve kundër gazetarëve. Kuvendi ka treguar përkushtim të kufizuar në gjetjen e një zgjidhjeje për financim të qëndrueshëm të transmetuesit publik, duke e lënë atë të pambrojtur ndaj presioneve politike. Nuk ka pasur zhvillime legjislative për rregullimin e pronësisë së medias dhe transparencës.

Sa i përket normalizimit të marrëdhënieve me Serbinë, Kosova mbeti e përkushtuar në implementimin e marrëveshjeve të arritura në dialogun e lehtësuar nga BE-ja.

Progresi ishte i kufizuar, edhe për shkak të procesit zgjedhor në Serbi dhe të situatës së brendshme në Kosovë. Megjithatë, gjërat ri-filluan të lëvizin në gusht 2016 me fillimin e punës në urën e Mitrovicës dhe lirinë e lëvizjes. Nevojiten përpjekje të vazhdueshme për të zbatuar marrëveshjet tashmë të arritura. Hapat e ndërmarrë duhet të kenë një ndikim pozitiv dhe konkret në jetën e përditshme të qytetarëve në Kosovë dhe Serbi.

Kriteret ekonomike

Kosova është në një fazë të hershme në zhvillimin e një ekonomie funksionale të tregut. Janë bërë disa përparime, sidomos në mbështetjen e bizneseve të orientuara nga eksporti, përmirësimin e zbatimit të kontratave, veçanërisht në sektorin financiar dhe qasjen në financa. Megjithatë, vendimet e paqëndrueshme fiskale në lidhje me përfitimet e veteranëve të luftës mund të kenë një efekt negativ në stabilitetin makroekonomik të Kosovës dhe marrëdhëniet e saj me institucionet financiare ndërkombëtare. Deficiti i vazhdueshëm tregtar reflekton një bazë të dobët të prodhimit dhe aftësi të dobët konkurruese ndërkombëtare. Mbështetja në remitenca dhe ekonomia e shumëpërhapur informale e ulë edhe më shumë nxitjen e punësimit, duke rezultuar në pjesëmarrje të ulët të fuqisë punëtore, veçanërisht të grave, dhe shkallë të lartë të papunësisë, veçanërisht në mesin e punëtorëve të rinj dhe të pakualifikuar.

Kosova është në një fazë të hershme në ndërtimin e kapacitetit për tu përballuar me presionet konkurruese dhe forcat e tregut brenda Unionit. Nuk ka përparim në përmirësimin e cilësisë së arsimit, që paraqet bazën kryesore për të përmirësuar rritjen afatgjate ekonomke dhe konkurrencën.

Legjislacioni i BE-së

Kosova është në një fazë të hershme të përafrimit me standardet evropiane. Përafrimi legjislativ ka vazhduar në disa fusha, por zbatimi është i dobët. Është bërë pak progres në fushën e prokurimit publik dhe konkurrencës. Është bërë progres i mirë në fushën e doganave, veçanërisht në luftën kundër korrusionit, në mbledhjen e të hyrave dhe në uljen e kostos administrative për eksport, por Kosova duhet të rris luftën kundër ekonomisë informale dhe evazionit fiskal. Sektori i energjisë vazhdon të përballet me probleme, me mungesë përparimi sa i përket mbylljes së termocentralit Kosova A apo renovimit të Kosovës B, dhe shumë pak progres të bërë në energjinë e ripërtëritshme.

Datat kryesore

Qershor 2003: Samiti i Selanikut; konfirmohet perspektiva e BE-së për Ballkanin Perëndimor

Shkurt 2008: Kosova shpall pavarësinë në mënyrë të njëanshme

Korrik 2010: Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë konkludon se deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk shkel të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare e as Rezolutën e Këshillit të Sigurimit 1244/99

Shtator 2010: Kuvendi i Përgjithshëm i KB miraton një rezolutë të paraqitur nga Serbia dhe të bashkë-sponsoruar nga të gjitha Shtetet Anëtare të BE-së për të njohur përmbajtjen e opinionit këshillimor të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë dhe për të mirëpritur gatishmërinë e Bashkimit Evropian për të lehtësuar një proces të dialogut në mes të palëve

Mars 2011: Nis dialogu i lehtësuar nga BE në mes të Prishtinës dhe Beogradit Janar 2012: Nis dialogu për liberalizimin e vizave

Tetor 2012: Paraqitet Studimi i Fizibilitetit për një Marrëveshje Stabilizim Asociimi në mes të BE-së dhe Kosovës

Prill 2013: Marrëveshja e parë e parimeve që qeveris normalizimin e raporteve arrihet në dialog në mes të Serbisë dhe Kosovës

Tetor 2013 – maj 2014: Negociatat për një Marrëveshje Stabilizim Asociimi

Prill 2016: Hyn në fuqi Marrëveshje e Stabilizim Asociimit

Maj 2016: Komisioni Evropian i bënë një propozim Parlamentit Evropian dhe Këshillit të BE-së ku rekomandon liberalizimin e vizave për Kosovën. / Periskopi

 

 

http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/key_documents/2016/20161109_report_kosovo.pdf

Johanes Hahn

Hahn: Kosova ka bërë shumë hapa përpara për heqjen e vizave

Komisioni Evropian njohu ecurinë pozitive të Kosovës në përpjekje për të marrë liberalizimin e vizave.

Periskopi.com Lajme

Komisioneri Johannes Hahn deklaroi në Komisionin e Jashtëm të Parlamentit Evropian se Prishtina ka ndërmarrë disa hapa të rëndësishëm për marrjen e vendimit të lëvizjes së lirë, shkruan Top Channel.

Megjithatë, Hahn vuri në dukje se janë dy kritere ku kërkohet më shumë përpjekje. E para është tejkalimi i tensioneve të forta politike në vend dhe e dyta forcimi i shtetit ligjor dhe demokracisë.

raporti per Kosoven 2016 / ilustrim

Komisioni Evropian nesër publikon raportin për Kosovën 2016

Komisioni Evropian do t’a publikojë raportin e tij mbi Kosovën nesër, 9 nëntor 2016.

Periskopi.com Lajme

Ja agjenda:

11.30 Dorëzimi zyrtar i Raportit të Kosovës tek Kryeparlamentari Kadri Veseli

12:15 Dorëzimi zyrtar i Raportit të Kosovës tek Kryeministrit Isa Mustafa

13.00 Konferencë për shtyp nga Komisioneri për Politikën e Fqinjësisë dhe Negociatat e Zgjerimit Johannes Hahn/Transmetim i drejtpërdrejt i konferencës për shtyp i komesionerit nga Brukseli

Qendra Informative dhe Kulturore e Bashkimit Evropian (EUICC)

13.15 Konferencë për media nga Shefja e Zyrës së BE-së/Përfaqësuesja e Posaçme e BE-së Nataliya Apostolova

Qendra Informative dhe Kulturore e Bashkimit Evropian (EUICC)/ Periskopi