duhani

Bie përdorimi i duhanit në mesin e nxënësve në Kosovë

Konsumimi i duhanit në mesin e të rinjve të moshës 13-15 vjeçare ka rënë nga 6.7 % sa ishte në mesin e të rinjve të moshës 13-15 vjeçe më 2004, në 4.4 %, në 2016, derisa duhan-pirja pasive prej 84 % sa ishte në mesin e kësaj kategorie në ambiente të mbyllura më 2004, ka rënë në 43.8 % më 2016.

Periskopi.com Lajme

Ndërkohë, 94.3 % e nxënësve të kësaj grupmoshe favorizojnë ndalimin e duhanit në hapësira të mbyllura publike.

Kështu u bë e ditur sot në Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike ku u bë prezantimi i rezultateve të Hulumtimit Gjithpërfshirës lidhur me duhanpirjen në mesin e të rinjve (GYTS II), i kryer nga IKSHP, me mbështetjen e Organizatës Botërore të Shëndetësisë dhe Qendrës për Kontroll të Sëmundjeve (SDC) me seli në Atlanta të SHBA-së.

GYTS është një standard global për monitorimin sistematik për përdorimin e duhanit tek të rinjtë dhe për të përcjellë treguesit kryesor të kontrollit të duhanit.

Ministri i Shëndetësisë, Imet Rrahmani, tha se me gjithë rezultatet pozitive, shifra prej 8.8 % e nxënësve që kanë përdorur produkte të duhanit në kohën e anketimit, tregon për një dimension dhe hapësirë ku duhet të intervenohet, sepse, Ligji për Kontrollin e Duhanit, synon para së gjithash që të mbrojë të gjitha gjeneratat, por në veçanti gjeneratat e reja, nga pasojat shkatërruese të duhan-pirjes.

“Për këtë qëllim, javën që shkoi, diskutimet për zbatimin e Ligjit për Kontrollin e Duhanit dhe uljen e prevalencës së duhanpirjes i kemi ngritur në nivelin më të lartë të Qeverisë së vendit, duke kërkuar në mënyrë të drejtpërdrejt nga të gjitha autoritetet zbatuese, qendrore dhe lokale, që të përmbushin obligimet për zbatimin e Ligjit për Kontrollin e Duhanit. Dhe, me që për fokus hulumtimi dhe diskutimi i sotëm ka të rinjtë, Ministria e Shëndetësisë bashkë me ministritë e tjera, sektorin jo-qveritar dhe Zyrën e OBSH-së në Kosovë, ka krijuar Kornizën e Programit Kosovar për Kontrollin e Duhanit, me qëllim që problemin e duhanpirjes ta adresojmë edhe prej dimesnionit të ndërgjegjësimit të qytetarëve dhe edukimit shëndetësor, si një nga hallkat e rëndësishme në uljen e prevalencës, krahas aktiviteteve të tjera inspektuese, monitoruese dhe masave ndëshkuese që i parasheh ligji. Ky program, do të jetë gati në pjesën e parë të vitit 2017”, tha Rrahmani.

Drejtori ekzekutiv i IKSHP-së, Naser Ramadani, tha se duhani është një faktor i riskut të lartë sidomos për shkaktimin e sëmundjeve të kancerit të mushkërive, sëmundjeve të tjera të traktit respirator dhe sistemit kardiovaskular. Për këtë qëllim, GYTS II, theksoi ai, është një instrument i mirë për të bërë matjen e prevalencës së duhan-pirjes në mesin e të rinjve dhe për të ndërmarrë masa për fuqizimin e kontrollit të duhanit.

Shefi i OBSH-së në Kosovë, dr. Skënder Syla, duke nënvizuar rezultatet e hulumtimit që në shumicën e të gjeturave janë inkurajuese, tha se Ligji për Kontrollin e Duhanit në Kosovë duhet të zbatohet pa asnjë alternativë, si mjeti më i mirë për uljen e prevalencës së duhan-pirjes.

“E kemi thënë në fillim kur ligji ka hyrë në fuqi që ky nuk do të jetë një sprint, por një maratonë, ndërsa ne jemi në kilometrin e katërt të saj…”, tha ai.

Rezultatet e GYTS II, që është realizuar me 5031 nxënës të klasave 7, 8 dhe 9, i kryer në shkallë vendi, i ka prezantuar profesoresha Merita Berisha (IKSHP), duke shpalosur faktet rreth përdorimit të duhanit, sistemet e shpërndarjes nikotinë elektronike, duhan-pirjes pasive, qasjes dhe disponueshmërisë, mediave dhe duhanit dhe njohurive të përgjithshme dhe qëndrimeve rreth duhanit.

Rezultatet e GYTS II janë krahasuar me ato të GYTS I, që në Kosovë është realizuar për herë të parë në vitin 2004.

Në diskutimet e zhvilluara u theksua se përgjysmimi i nivelit të ekspozimit në duhan-pirje pasive dhe rritja e shkallës së njohurive rreth duhan-pirjes, ku 94. 3%të nxënësve favorizojnë ndalimin e duhanit brenda vendeve të mbyllura publike, janë rezultate inkurajuese që duhet të përcillen me masa fuqizuese, në mënyrë që duhan-pirja të bie edhe më tej në Kosovë, që është edhe një nga synimet e Ligjit për Kontrollin e Duhanit.

duhani

Mustafa kërkon fuqizimin e masave për zbatimin e Ligjit për Kontrollin e Duhanit

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Isa Mustafa, mori pjesë në konferencën për fuqizimin e masave për zbatimin e Ligjit për Kontrollin e Duhanit.

Periskopi.com Lajme

Në këtë konferencë, të pranishëm ishin edhe ministri i Shëndetësisë, Imet Rrahmani, shefi i Zyrës së Organizatës Botërore të Shëndetësisë në Kosovë, Skënder Syla, drejtori i Instituti Kombëtar të Shëndetësisë Publike, Naser Ramadani, deputetë dhe kryetarë të komunave të Kosovës.

Kryeministri Mustafa, me këtë rast, përmendi ndryshimin kulturor dhe shëndetësor që solli në Kosovë ky ligj, duke krijuar mjedise të lira nga pirja e duhanit, konsumim të zvogëluar në familje por edhe ulje në ekspozim ndaj duhanit në mesin e të rinjve. Megjithatë, kryeministri theksoi se ka pasur ulje të disiplinës të organeve mbikëqyrëse dhe zbatuese që nga viti 2013, kur Ligji u aprovua në Kuvend.

“Sipas të dhënave të raportuara brenda një viti, si pasojë e pirjes së duhanit, merret jeta e rreth dy mijë kosovarëve, pa llogaritur edhe humbjet tjera që lidhen me invaliditetin, me rënien e produktivitetit në punë, me vuajtjen dhe ngarkesat materiale e shpirtërore për familjet”, tha kryeministri.

Kryeministri Mustafa ka kërkuar që takimi i sotëm të jetë një nxitës për të korrigjuar dhe për të përmirësuar sjelljet që do të mundësonin zbatim edhe më të mirë të Ligjit.

“Sa i përket anës së veprimeve qeveritare, përpos anës ligjore, ne kemi marrë edhe masa në ngritjen graduale të akcizës në duhan duke filluar nga 32 euro për kilogram në vitin 2013  për të arritur në 41 euro në vitin 2016, e cila ka krijuar kushte që të bie pak kërkesa për duhan dhe po ashtu të sigurohen të hyra për buxhetin si pasojë e kësaj. Do të bëjmë përpjekje më tutje që në koordinim me të gjitha organizatat të harmanizojmë politikat tona edhe në këtë aspekt”, tha kryeministri.

 

Ministri i Shëndetësisë, Imet Rrahmani ka kërkuar ndihmën e inspektorateve tjera për zbatimin e ligjit, por edhe të të gjitha institucioneve publike, sidomos angazhim më të madh nga ana e kryetarëve të komunave.

“Ne do t’i përmbushim obligimet tona duke përfunduar Programin për Kontroll të Duhanit, e gjithashtu edhe legjislacionin sekondar, por nëse në zbatim nuk angazhohen të gjitha inspektoratet, rezultatet prapë nuk do të jenë të mira. Prandaj,  Ministria e Shëndetësisë konsideron se qasja e mëtejme duhet të ndryshojë rrënjësisht, duke filluar nga ne si bartëse të këtij ligji, e gjithashtu, edhe nga organet tjera”, tha ministri Rrahmani.

Skënder Syla, shef i Zyrës së Organizatës Botërore të Shëndetësisë potencoi se numri i madh i vdekjeve të parakohshme në Kosovë që vjen nga duhanpirja aktive dhe pasive, është dëshmi e qartë për nevojën e veprimit të menjëhershëm dhe të domosdoshëm institucional dhe individual.

“Ligji për Kontrollin e Duhanit vë në prioritet kontrollin e duhanit, me qëllim mbrojtjen e shëndetit publik të gjeneratave të tashme dhe të ardhme, nga pasojat shëndetësore, sociale, ekonomike dhe mjedisore nga konsumimi i duhanit”,  tha Syla.

Fjala e plotë e kryeministrit Isa Mustafa:

Më lejoni të hapi takimin e  sotëm, në të cilin e kemi shtruar një çështje shumë të rëndësishme që ka të bëjë me shëndetin, ka të bëjë  me mjedisin dhe me mirëqenien e qytetarëve e që është zbatimi i Ligjit për Kontrollin e Duhanit.  Zbatimi mirëfilltë i këtij ligji do të ndikoj fuqishëm në parandalimin e vdekjeve të parakohshme, të invaliditet dhe të humbjeve të tjera nga pasojat e drejtpërdrejta dhe të tërthorta që shkakton duhani.

Të rikujtoj se Kuvendi i Republikës së Kosovës e ka miratuar më 4 prill të vitit 2013 Ligjin për Kontrollin e Duhanit, dhe se gjatë vitit të parë të zbatimit të këtij Ligji, Kosova ka qenë model i zbatimit të suksesshëm jo vetëm në rajon dhe janë arritur mjaft shumë suksese në fushën e shëndetit publik, të cilat suksese ishin evidentuar atëherë edhe në Raportin e Progresit për Kosovën.

Është konstatuar se zbatimi i Ligjit ka sjell një ndryshim edhe kulturor edhe shëndetësor në Kosovë, janë krijuar mjedise qind për qind të lira nga pirja e duhanit. Evidentohet se duhani konsumohet më pak në familjet kosovare sidomos brenda shtëpive dhe në prani të fëmijëve. Janë rritur ndjeshëm njohuritë e qytetarëve për ligjin dhe efektet negative të pirjes së duhanit, ndërsa studimet e kryera nga profesionistët tanë të fushës së shëndetit publik flasin edhe për uljen e konsumit dhe ekspozimit ndaj duhanit në mesin e të rinjve.

Mirëpo nëse i përcjellim rezultatet nga viti i parë i zbatimit të këtij ligji dhe më tutje, mund të vërejmë se kemi rënie në zbatimin e tij, kemi ulje të disiplinës dhe të angazhimit të organeve mbikëqyrëse dhe organeve zbatuese.

Të dhënat e raportuara nga Ministria e Shëndetësisë si udhëheqëse e Këshillit Ndërministror për Kontrollin e Duhanit dhe koordinator shtetëror, tregojnë që me gjithë rezultatet pozitive që i ka prodhuar ky ligj si në rrafshin shëndetësor ashtu edhe në atë social dhe mjedisor, rënia e nivelit të zbatimit të ligjit është shoqëruar me raportim jo adekuat të institucioneve zbatuese për aktivitetet e tyre, me involvim të ulët të disa inspektorëve në zbatimin e ligjit, me mos koordinim në mes institucioneve zbatuese, me trajtim të ngadalshëm nga ana e gjykatave të fletëparaqitjeve të dërguara nga inspektorët për shkelësit e ligjit dhe me involvim akoma të ulët të autoriteteve komunale në zbatimin e ligjit.

Prandaj pa dashur që të veçoj përgjegjësitë sipas këtyre konstatimeve, unë konsideroj se takimi i sotëm duhet të jetë një nxitës për të korrigjuar dhe për të përmirësuar sjelljet që do të mundësonin zbatim më të mirë të ligjit.

Sipas të dhënave të raportuara brenda një viti si pasojë e pirjes së duhanit merret jeta e rreth dy mijë kosovarëve,  pa llogaritur edhe humbjet tjera që lidhen me invaliditetin, me rënien e produktivitetit në punë, me vuajtjen dhe ngarkesat materiale, shpirtërore për familjet.

Sa i përket anës së veprimeve qeveritare përpos anës ligjore, ne kemi marrë edhe masa në ngritjen graduale të akcizës në duhan duke filluar nga 32 euro për kilogram në vitin 2013 për të arritur në 41 euro në vitin 2016, e cila ka krijuar kushte që të bie pak kërkesa për duhan dhe po ashtu të sigurohen të hyra për buxhetin si pasojë e kësaj.

Do të bëjmë përpjekje më tutje që në koordinim me të gjitha organizatat të harmanizojmë politikat tona edhe në këtë aspekt. Dëshiroj po ashtu të nënvizoj se Raporti i Progresit për vitin 2016 në mënyrë të qartë ka theksuar nevojën e fuqizimit të zbatimit të këtij Ligji, të njëjtën gjë e ka kërkuar edhe Organizata Botërore e Shëndetësisë, që mbetet një institucion në të cilin ne synojmë që të anëtarësohemi. Unë jam i vetëdijshëm se ekziston varshmëria e duhanpirësve nga duhani në njërën anë sikurse ekziston interesi i bizneseve në anën tjetër, por mbi të gjitha ne duhet të vlerësojmë aspektin shëndetësor, social dhe mjedisor të duhanit.

Prandaj, për fund, më lejoni të theksoj se praktika ka dëshmuar se një koordinim më i mirë, mund të prodhojë rezultate konkrete dhe rezultate më të mira dhe unë pres që sot, varësisht prej diskutimeve, të cilat ne do t’i zhvillojmë këtu, të merremi vesh dhe t’i konkretizojmë edhe veprimet e mëtejme  konkrete.

Këto veprime sipas orientimeve të këtij Këshilli, do të parashihet hartimi i Programit Kosovar për Kontroll të Duhanit që tashmë është në procedurë e sipër, përmbyllja e legjislacionit sekondar, në mënyrë që të konkretizohen të gjitha masat parandaluese, vazhdimin e aksioneve inspektuese dhe koordinimin midis institucioneve që nuk ka qenë i mjaftueshëm deri tani, ndërgjegjësimin e vazhdueshëm të publikut lidhur me këtë problematikë dhe ngritjen e kapaciteteve për zbatimin e ligjit.

Ne do të jemi të përkushtuar që t’ju përkrahim maksimalisht, por edhe të kërkojmë rezultate konkrete në mënyrë që të rrisim efikasitetin e implementimit të këtij ligji.

drink-cleanse-lungs-768x461-780x439

Për duhanpirësit – Kjo pije pastron mushkëritë

Pirja e duhanit është ndër shprehitë më të këqija dhe më të dëmshme që ekziston. Miliarda njerëz nga anë e mbanë bota vuajnë nga problemet shëndetësore si pasojë e pirjes së duhanit, e miliona tjerë vdesin në vit si pasojë e sëmundjeve që shkaktohen nga duhani.

Periskopi.com Shëndeti

Tymi i cigares shkakton dëme të tmerrshme në mushkëri, prandaj edhe ekspertët shëndetësorë kanë rekomanduar të hiqni dorë para se të bëhet shumë vonë, transmeton Telegrafi.

Sidoqoftë, për pastrimin e mushkërive, mund ta provoni një ilaç natyral, i cili do t’ju ndihmojë t’i pastroni mushkëritë nga toksinat dhe t’i zvogëloni efektet negative të pirjes së duhanit.

Kjo pije përmban tre përbërës kryesorë: qepë, xhenxhefil dhe shafran – të cilët janë të pasur me përbërës të shëndetshëm.

Qepët janë të pasura me antioksidantë dhe veti antikanceroze; xhenxhefili ndikon në heqjen e mukozës së tepërt; shafrani, i cili trajton më shumë se 600 probleme shëndetësore, është i pasur me vitamina, minerale dhe veti antikanceroze, antibakteriale etj.

Përbërësit:

– Një lugë gjelle xhenxhefil

– Një rrënjë xhenxhefili

– 250 gramë qepë

– 350 gramë aromatizues natyral (preferohet mjaltë)

– Një litër ujë

Aromatizuesin e shtoni në ujë dhe pritni derisa të vlon. Pastaj, i preni qepët dhe xhenxhefilin, dhe ia shtoni ujit. I vloni prapë, ndërsa pastaj e shtoni shafranin.

Produkt duhet ta nxehni derisa të mbetet vetëm gjysma e produktit që ishte më parë, pastaj e transferoni në një tas xhami.

Produktin e futni në frigorifer dhe e përdorni dy herë në ditë: një lugë gjelle në mëngjes dhe një në mbrëmje. /Telegrafi/

duhani

Llojet e kancereve që shkaktohen nga Duhani

Pirja e duhanit mund të shkaktojë kancer kudo në organizmin e njeriut. Të gjithë i dinë rreziqet mirëpo, e kanë te pa mundur ta braktisin atë. Mirëpo, nëse lexoni më shumë rreth sëmundjeve dhe e kuptoni se mbi 12 kancere shkaktohen nga konsumimi i duhanit, patjetër që do ju shkoj mendja ta braktisni.

Periskopi.com Shëndeti

Përmes konsumimit të duhanit mund të shkaktoni kancer:

Në mushkëri

Në gjak, kështu duke shkaktuar leukemi akute

Në zverk (pjesa e prapme e qafës)

Në zorrën e trashë

Në ezofag (pjesë e aparatit të tretjes)

Në veshka

Në fyt

Në melqi

Në gjuhë, qiellzë dhe bajame

Në pankreas

Në stomak

Në fshikëzen e urinës.

Gjithashtu, pirja e duhanit mund të ndikojë edhe në shëndetin e njerëzve për-rreth edhe nëse ata nuk janë konsumues të duhanit./ Indeks