Efekti çudibërës: Arrat parandalojnë rrezikun nga sëmundjet e zemrës, kanceri, diabeti, obeziteti

Një studim i ri ka bashkuar të dhënat e sondazheve dhe studimeve të mëparshme lidhur me efektet e dobishme të arrave dhe frutave të thata; konsumimi i tyre zvogëlon rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare dhe kancerit.

Periskopi.com Uncategorized

Një grusht fruta të thata në ditë për t’u mbrojtur nga sëmundjet koronare të zemrës, kanceri, por edhe diabeti, nga sëmundjet e frymëmarrjes dhe madje edhe obeziteti. Këtë fakt e tregon me numra dhe përqindje një studim i madh i publikuar në BMC Medicine, i udhëhequr nga një ekip epidemiologësh dhe ekspertësh të shëndetit publik nga Imperial College, në Londër dhe Universiteti i Shkencës dhe Teknologjisë norvegjeze.

Sondazhi ka vlerësuar 29 studime ndërkombëtare që përmbajnë një total prej më shumë se 800 mijë njerëzish, burra dhe gra, ku përfshihen 12.000 raste të sëmundjeve koronare të zemrës, 9,000 infarkte, 18,000 raste mes sëmundjeve kardiovaskulare dhe kanceri dhe 85 mijë vdekje, dhe arriti në përfundimin se një dozë ditore prej 20 gramë fruta të thata në ditë – sidomos arra, lajthi apo kikirikë – redukton me të paktën 30 për qind gjasat për t’u prekur nga sëmundjet e zemrës, 15 për qind nga patologji kancerogjene, dhe 22 për qind rrezikun e vdekjes së parakohshme.

man-and-daughter-eating-walnuts-535539

Jo vetëm kaq: konsumi i një sasie prej 20 gramë frutash të thata në ditë lidhet, edhe pse me rezultate më pak të qarta se sa në rastin e patologjive të sipërpërmendura, edhe në zvogëlimin e rrezikut të diabetit dhe sëmundjeve të frymëmarrjes. Dhe kjo, sipas autorëve të studimit, pavarësisht nga dallimet gjinore, shtirja gjeografike dhe faktorë të tjerë të rrezikut, të pranishëm në mesin e mijëra personave të përfshirë në studim. Një efekt çudibërës në një sasi të vogël ushqimi të vetëm, që veç të tjerash konsiderohet botërisht shumë i shijshëm.

“Në studimet e lidhura me ushqimet, deri më tani pjesa më e madhe e hulumtimeve ishte përqendruar kryesisht mbi ‘vrasësit’ e mëdhenj të tillë si sëmundje të zemrës, iktusi dhe kancerin, por tani ne jemi duke mbledhur të dhëna edhe për sëmundje të tjera, – thotë Dagfinn Aune, studiues i shëndetit publik në Imperial College.

– Ne kemi zbuluar një reduktim të ndjeshëm të rrezikut nga sëmundje të ndryshme, çka është një tregues i fortë i një marrëdhënieje të vërtetë mes konsumimit të frutave të thata dhe rezultateve të ndryshme shëndetësore. Është një efekt mjaft i dukshëm për një sasi kaq të vogël ushqimi.”

OBSH ka shpallur diabetin si epidemi, në Kosovë nuk dihet sa persona janë të prekur

Më 14 nëntor është dita botërore kundër diabetit. Në këtë ditë të gjithë komunitetet mjekësore dhe shoqatat e diabetit bashkohen në një zë të fuqishëm për të parandaluar diabetin, këtë “pandemi”të re globale.

Periskopi.com Lajme

Sëmundja e diabetit, e njohur edhe si sëmundja e sheqerit, është një çrregullim metabolik, që karakterizohet me rritjen e nivelit të sheqerit në gjak dhe që shoqërohet me çrregullime të metabolizmit të karbohidrateve, përkatësisht sheqernave, yndyrave dhe proteinave.

Endokrinologët në Kosovë, bëjnë të ditur se gjatë vitit të kaluar në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, janë trajtuar 789 pacientë të shtrirë me diabet, derisa në ambulancën specialistike kontrollohen deri në 50 pacientë në ditë, raporton Periskopi

Numri i saktë i të prekurve me diabet në Kosovë nuk dihet, pasi nuk ka statistika.

Trajtimi i kësaj sëmundjeje bëhet me insulinë antidiabetik oraldhe analog të inkretineve.

Ministri i Shëndetësisë në Qeverinë e Kosovës, Imet Rrahmani, kohë më praë ka thënë se pavarësisht se nuk ka statistika të sakta për sëmundjen, janë nxjerrë disa të dhëna për të prekurit me diabet e që trajtohen me insulinë, në mënyrë që furnizimi me këtë ilaç të jetë adekuat.

“Ne, si Ministri e Shëndetësisë, kemi evidentuar mbi 11 mijë njerëz që tashmë trajtohen me insulinë. Por, ky numër nuk është i saktë, pasi që çdo ditë mund të përditësohet. Ka edhe të tjerë që mjekohen me barna orale. Në tregun kosovar të farmaceutikës ka lloje të ndryshme të terapisë që e përmbush nevojën e pacientëve”, deklaron Rrahmani.

Sipas ministrit Rrahmani, kërkesa e endokrinologëve për përditësimin e listës esenciale me barna për sëmundjen e diabetit, do të shqyrtohet dhe do të marrë përgjigje pozitive.

“Nga mjekë të këtij lëmi është kërkuar që në listë esenciale të futen edhe barna të tjera shtesë dhe ne do të mundohemi t’ju përgjigjemi pozitivisht. Sa i përket insulinës, kemi qenë kryesisht të furnizuar, derisa këtë vit herë – herë janë paraqitur probleme për shkak të tenderimit dhe procedurave të zgjatura”, thekson Rrahmani.

Për faktin që sëmundja e diabetit po shënon rritje në nivel botëror, Organizata Botërore e Shëndetësisë, sipas zyrtarit të saj në Kosovë, Sami Uka, para disa muajsh ka bërë thirrje për aksion global, për parandalimin dhe luftimin e kësaj sëmundjeje.

“Raporti i parë i Organizatës Botërore të Shëndetësisë i botuar sivjet për diabetin, thotë se në vendet në zhvillim jetojnë mbi 400 milionë njerëz të rritur me diabet. Në Kosovë, nuk ka statistika të sakta lidhur me numrin e të sëmurëve me diabet. Mirëpo, trendi në rritje që ka shënuar katërfishim prej vitin 1950 në botë, nuk ka si të ketë përjashtim për Kosovën”.

“Numri i të sëmurëve me diabet është në rritje, andaj edhe OBSH-ja e ka shpallur diabetin si epidemi, dhe ka thirrur aksion global për luftimin e kësaj sëmundjeje duke përmirësuar të ushqyerit, mënyrën e jetës më aktive, për parandalimin e vdekjes nga kjo kësaj sëmundje”, thotë Uka.

Ndërkaq, Tahire Gjergji, nga Instituti Kombëtar i Shëndetit Publik, ka bërë të ditur kohë më parë për Radion Evropa e Lirë, se diabeti ende nuk ka filluar të raportohet si sëmundje, pavarësisht që punohet në parandalimin dhe luftimin e saj.

Një rëndësi të veçantë ajo kërkon që të kihet në raport me shëndetin e fëmijëve, sidomos atyre me mbipeshë, për shkak të rrezikut që mund të ketë për ta edhe paraqitja e diabetit.

“Diabeti ende nuk ka filluar të raportohet si sëmundje, e që është pikë e dobët e punëtorëve shëndetësorë. Instituti Kombëtar punon vazhdimisht për parandalimin e sëmundjes. Në kuadër të parandalimit, instituti bën hulumtime e që shënjestër i ka fëmijët”.

“Në Kosovë vetëm 3 për qind e fëmijëve në shkolla kanë rezultuar me mbipeshë. Po e përmendi këtë shifër pasi që jemi në kohën e duhur për parandalimin e diabetit, e që një ndër shkaktarët, është mbipesha”, ka theksuar Gjergji.

Numri i fëmijëve me diabet është trefishuar krahasuar me pesë vitet paraprake. Çdo vit paraqiten më shumë se 40 raste të reja me diabet.

Diabeti njihet si sëmundje mjaft e shpeshtë dhe konsiderohet si sëmundja numër tre në botë. Për pasojë, ajo godet edhe disa nga organet vitale të njeriut, si veshkat, zemrën, të pamurit e të tjera.

Ndërsa, trajtimi i diabetit, tashmë është i mundshëm edhe në Kosovë, por tërhiqet vërejtja se ende ka nevojë për një edukim më të mirë të popullatës për të parandaluar sa më tepër këtë çrregullim në organizimin e njeriut.

Diabeti ka kosto të lartë sociale, sepse diabeti nuk prek vetëm një njeri, nëse ka një person në familje me diabet e gjithë familja, komuniteti, preket dhe ndikohet në mënyra të ndryshme nga kjo sëmundje./ Periskopi